Murajailardy jańǵyrtýdy neden bastaýymyz kerek?
Saiasattanýshy Edýard Poletaev óz sózinde Elbasynyń «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasyna toqtalyp ótip, bul maqalanyń aiasynda atqarylar iske baǵa berdi.
«Elbasy óz maqalasynda murajailarǵa erekshe toqtaldy. Murajailar estetikalyq tárbie beretin, sonymen qatar qazaq halqynyń tarihyn, ádet-ǵurpyn, salt-dástúrin, turmysyn, taǵy da basqa muralarynan aiyrylyp qalmaýǵa septigin tigizetin rýhani-mádeni orynǵa ainalýy tiis», – dedi ol.
Al osy basqosýǵa Reseiden arnaiy kelgen Jańasibir memlekettik murajaiynyń direktory Andrei Shapovalov óz sózinde túrki áleminiń tarihy Qazaqstannan bastaý alatynyn aitty.
«Jańasibir oblysy aimaq retinde bertinde 1937 jyly ǵana qurylǵan. Orystar bul jerlerge 18 ǵasyrdyń orta sheninde ǵana keldi. Oǵan deiin bul aýmaq Uly Dalanyń bir bólshegi bolady. Sondyqtan Jańasibirdiń arǵy-bergi tarihy týraly aitqanda Uly Dalany sóz etpei kete almaimyz.
Qazaqtar sany jóninen Jańasibirdegi tórtinshi ult. Olar óz tarihy men mádenietin kózdiń qarashyǵyndai saqtap otyr. Jańasibirdiń ózinde turatyn qazaqtar qanshama deseńizshi. Iá, Qazaqstan men Reseidiń sońǵy 100 jyldaǵy tarihy ortaq. Bul tarihqa bizdiń ártúrli baǵa beretinimiz de jasyryn emes. Biraq, bul báribir de tarih. Menińshe Qazaqstan men Resei murajailarynyń arasynda áriptestik bailanysty jetildirip, aýqymdy kórmeler ótkizý qajet» dedi ol.
Reseiden kelgen taǵy bir qonaq, Tomby oblysynyń murajaiynyń direktory Stanislav Perehojev Keńestik kezeńdegi murajailardyń tym jupyny bolǵanyn aitty.
«1926 jyldan keiin bastaldy mundai saiasat. KSRO tusyndaǵy barsha murajai bir-birinen ainymaityn edi. Murajaida ne turýy, ne turmaýy kerektigine qatysty joǵarydan túsetin buiryq bar-tyn. Bul saiasattyń Qazaqstanǵa da qatysty bolǵany anyq. Tek 1990 jyldan keiin ǵana Táýelsizdik alǵan elder murajailaryn ulttyq jádigerlermen tolyqtyra bastady.
Murajailar Keńes odaǵy týraly shyndyqty aitýy kerek. Ótken tarihymyzdy jasyryp jabýdyń qajeti joq» dedi ol.
Óz kezeginde Qastaev atyndaǵy Memlekettik murajai qorynyń qyzmetkeri Bekesh Tolǵanai:
«Murajailarǵa baratyn adam azaiyp barady. Balalar da attap baspaidy. Kóbimizdiń murajaiǵa qyzyqpaitynymyz ras qoi. Balasyn murajaiǵa aparyp júrgen ata-anany da az kóremiz. Nege? Murajaiǵa ne úshin barǵymyz kelmeidi?
Túrkistanda Qazaq handary jerlengen keshen bar. Taiqazanymyz – bir tóbe. Ashyq aspan astyndaǵy Tamǵaly tasymyz-dyń ózi nege turady? Bizde kórsetetin dúnieler kóp-aq. Tek solardy kórsetýdiń jolyn taba almai otyrǵan joqpyz ba?», – dedi ol.
Al saiasattanýshy Ádil Káýkenovtyń pikirinshe bári de ideiaǵa bailanysty. «Halyqqa emotsiia kerek. Elimizdegi murajailardyń qoryn jádigerlermen tolyqtyra túsý kerek. Sonda ǵana bul jerlerge halyq keledi. Bizdegi murajailardyń eń úlken máselesi osynda. Olar ózgermeidi. Bes, on jyl burynǵy jádigerler kóptegen murajailardy ornynan qozǵalmaǵan kúii áli tur» dedi ol.
