Aty ańyzǵa ainalǵan atamyzdyń erligi bir tóbe bolsa, ónegeli ómiri men erlik týraly nasihattai otyryp eldikti jyrlaǵan óleńderi, qanatty sózderiniń ózi de bir tóbe desek artyq aitqandyq emes.
«Halyq qaharmany» Q. Qaisenov, Reihstagqqa alǵash bolyp tý tikken «Halyq qaharmany» R. Qoshqarbaevta kózi tirilerinde B. Momyshulyn «batyrlardyń batyry» sanap erekshe qurmettep ótken. Tipti, sonaý teńizdiń ar jaǵyndaǵy Kýba men Izrail memleketteri de aty ańyzǵa ainalǵan batyr atamyzdy eren erligine bas iip óz áskerilerine úlgi tutqany da aitylady.
Batyrlyqtyń, aqiqattyń simvolyna ainalǵan B. Momyshuly atamyzǵa áli kúnge deiin memleketimizdiń eń joǵary qurmeti «Halyq qaharmany» berilmeýi qoǵamda kóptegen adamdardyń túsinbeýshiligin týdyrýda.
Árine, B. Momyshuly halyq arasynda áldeqashan moiyndalǵan batyr ekeni de ras, biraqta, batyrdyń resmi túrde táýelsiz eldiń halyq qaharmany retinde moiyndalmaýy eldigimizge syn.
B. Momyshulynyń da esimi Uly Otan soǵysynyń batyrlary R. Qoshqarbaev, Q. Qaisenov, H. Dospanova, S. Nurmaǵambetov syndy elimizdiń laiyqty batyrlarymen bir qatarda turýyn qalar edik.
Esimi ýkrain ormanynda ańyzǵa ainalǵan Qasym atamyz Baýkeńdi erekshe qurmettep Mahambetke teńegenin aitady. Al Rahymjan atamyzdyń "Reihstagqqa tý tikken batyr" retinde elge tanymal bolýyna da Baýkeńniń eńbegi ushan teńiz ekeninen habardarmyz. Qazaqtyń qos batyr Qasym jáne Raqymjan aǵalarymyzdyń Baýkeńe degen qurmeti erekshe edi. Demek, erligi ańyzǵa ainalǵan Baýyrjan atamyzdy batyrlardyń batyry deýge tolyq negiz bar!
Erlik, rýh, ulttyq namys degen kieli uǵymdar óte tyǵyz bailanysty, ulttyq namys bolmasa, ult batyrlary da bolmaidy. Qazaq halqynda: «Erim dep izdeitin eli bolmasa, elim degen er qaidan shyqsyn» degen qanatty sóz bar.
Batyrǵa Táýelsizdiktiń basty marapaty «Halyq qaharmany» ataǵy berilse ol bolashaq urpaqtyń boiyndaǵy patriottyq sezimin oiatýǵa, erlik degen qasietti uǵymdy jas urpaqqa nasihattaýda erekshe úles qosatyny aitpasa da túsinikti.
Óitkeni, mektepterde «Halyq qaharmany» iegerleri jaily ashyq sabaqtar da ótedi eken. Olai bolsa, batyr atamyzdyń esimi sol iegerlerdiń kóshin bastap turýy ábden durys bolar edi. Bul máseleni QR Prezidenti Q. Toqaevtyń da nazaryna usynyp hat ta jazǵan edik.
Sol hattan soń telefon arqyly QR Qorǵanys Ministrliginiń ókili de habarlasty. Sóz tórkini B. Momyshuly atamyzdy "Halyq qaharmany" mártebesine usynýǵa bailanysty jazǵan sol hatymyzǵa orai eken.
Halyq qaharmanyna Ekinshi dúnijúzilik soǵysta batyr ataǵyn almaǵan 130 adamnyń esimi kezekte turǵanyn jetkizdi. Ekinshi dúniejúzilik soǵysta kórsetken erligi elenbei qalǵan batyrlardy «kezekke» turǵyzyp qoiyp óz keýdelerine taǵyp jatqan búgingi ataqqumar jandardyń usaq tirligi esime tústi.
Qorǵanys ministrliginiń ókiliniń aitýynsha, Baýyrjan atamyz «Elbasynyń arqasynda» Keńes odaǵy batyry ataǵyn alǵandyqtan ol kisige endi «Halyq qaharmany» ataǵy berilmeidi eken. Sebebi, bir adamǵa eki birdei ataq berilmeidi-mys. (Shyny kerek, sonda keńestik ataq pen táýelsizdik alǵan azat eldiń eń joǵary marapatynyń esh aiyrmasy bolmaǵany ma degen oida qaldym.) Osy jerde aramyzda eptep diskýssiia bastaldy deýge bolady.
Biz óz tarapymyzdan onda turǵan eshteńe joq ekenin, birinshiden Baýyrjan atamyzǵa ol ataq óziniń janqiiar erligi arqasynda berilgenin, ekinshiden, sol ataqtyń ekeýin de alǵan «Keńes Odaǵy batyry» jáne «Halyq qaharmany» iegeri T. Áýbákirov aǵamyzdyń bar ekenin, odan Toqtar Ońǵarbaiulynyń abyroiy aspandamasa tómendemegenin esterine saldym.
Qazirde keńestik júie kelmeske ketkendikten "keńes odaǵynyń batyry" dep áspettei de almaimyz ǵoi. Táýelsizdik alǵan eldiń óz batyrlaryna degen aiyryqsha jeke qurmeti bolýǵa tiis shyǵar.
Úshinshiden, biz «anaý anany alǵan, kezek mynaniki...» dep bazarda ataq saýdalap jatqan joqpyz.. Osydan soń myna qalyppen keibir jandar arzan ataqty qýyp júrgen qoǵamda ar-uiat degen qasietten múlde jurdai bolamyz-aý degen oilar mazalaidy. «Halyq qaharmany» degennen shyǵady...
Elimizde memlekettik jaýapty qyzmetter atqarǵan, saiasatker Ǵalymjan Jaqiianovty bilmeitin adam kemde-kem shyǵar. Osy jerde sol aǵamyzdyń «Ómir belesteri» degen jaryqqa shyqqan kitabynda keltirilgen bir aiyryqsha oqiǵa osyndaida oiǵa oralady. Sózim dáiekti bolýy úshin sol kitaptyń 150-shi betinen «halyq qaharmany» ataǵy jaily Ǵalymjan Bádiljanuly men Elbasy arasyndaǵy suhbattan qysqasha úzindi keltire ketsem deimin.
«N. Nazarbaev: Mysaly, myna S. T. siiaqtylardyń búgingi zamanda qolynan túk te kelmeidi. Biraq ony ózder moiyndamaidy. Pogon men ataq surap jatqandary. General-polkovnik qyldym, endi ne kerek deseńshi. Bizde ondai ásker tipti joq!»
Kelesi sózge ilingeni qudasy Muhtar Áliev boldy.
«Oǵan keregi mynaý – juldyz» dep, oń qolymen sol jaǵyn, orden taǵylatyn jerdi túrtpelektedi. «Onyń qandai jáne qalai akademik bolǵany belgili, endi mine «Halyq qaharmanyn» alyp berýge kisi salyp, Dariǵany jiberipti. «Qyzyń kelip jylap turǵanda – qaida barasyń? Keńirdegińnen ustaǵanda amalsyz beresiń suraǵanyn..» dep Elbasynyń kúrsingeni birtúrli aianysh sezimin oiatty. /Ǵ. Jaqiianov, «Ómir belesteri» 2004j./
Mine, bul Elbasynyń da abyroiyna zor nuqsan keltirip elimizdiń eń joǵary marapatynyń qalai berilgeni týraly ashy shyndyq, oqyp otyryp tóbe shashyń tik turady.
Adam balasy adamgershiligin joǵaltqan kúni bárin de joǵaltady, budan ataq qýǵandardyń jalǵan ataǵy jandaryna jylý bermesi de aqiqat. Qazaqta «Halyq - Qudaidyń bir aty» degen óziniń moraldyq-etikalyq tanymyna negizdep aitylǵan sóz bar, bul jái aityla salǵan sóz emes. Olai bolsa, sol Halyqtyń ataýyn ielengen joǵary marapattyń quny da ekiniń biriniń qoly jetpes biik bolýy tiis.
Kezinde kórshi Reseide L. Brejnevke «Pobeda» ordeni qalai berilse, ýaqyt óte kele «laiyqty emes» dep keri qaitarylyp alynǵan eken, nesi bar, úlgi bolarlyq jaǵdai.
Beibit ýaqytta eldiń damýyna aiyryqsha úles qosyp eńbek maidanynda ter tókken adamdarǵa eńbegine «QR Eńbek Eri» ataǵyna aýystyrylýy kerek. Qan men terdiń aiyrmasy jer men kóktei ǵoi...
«Halyq qaharmanynyń» abyroiy kóterilýi kerek. Ony kóterýdiń birden-bir joly - eli úshin jan qiǵan nemese aiyryqshai erlik jasaǵan, naǵyz qaharmandyqtyń úlgisi bolǵan adamdarǵa ǵana tabys etilýi, týrasyn aitqanda, biik mártebeni basshynyń bedelimen emes, eldiń eleginen ótkizip usyný.
Sóz sońynda aitarymyz, halqynyń naǵyz qaharman perzenti B. Momyshuly esimi kelmeske ketken keńestik zamannyń ataǵymen ǵana ólshenip qalmai, Táýelsizdik alǵan óz eliniń eń joǵary marapaty «Halyq qaharmany» usynylyp sol tizimniń kóshin bastap tursa degen oi edi.
Erlan Shaiahmetuly,
Semei qalasy
VREZKA:
B. Momyshuly atamyzǵa áli kúnge deiin memleketimizdiń eń joǵary qurmeti «Halyq qaharmany» berilmeýi qoǵamda kóptegen adamdardyń túsinbeýshiligin týdyrýda.
...
Biz óz tarapymyzdan onda turǵan eshteńe joq ekenin, birinshiden Baýyrjan atamyzǵa ol ataq óziniń janqiiar erligi arqasynda berilgenin, ekinshiden, sol ataqtyń ekeýin de alǵan «Keńes Odaǵy batyry» jáne «Halyq qaharmany» iegeri T. Áýbákirov aǵamyzdyń bar ekenin, odan Toqtar Ońǵarbaiulynyń abyroiy aspandamasa tómendemegenin esterine saldym.
