اتى اڭىزعا اينالعان اتامىزدىڭ ەرلٸگٸ بٸر تٶبە بولسا, ٶنەگەلٸ ٶمٸرٸ مەن ەرلٸك تۋرالى ناسيحاتتاي وتىرىپ ەلدٸكتٸ جىرلاعان ٶلەڭدەرٸ, قاناتتى سٶزدەرٸنٸڭ ٶزٸ دە بٸر تٶبە دەسەك ارتىق ايتقاندىق ەمەس.
«حالىق قاھارمانى» ق. قايسەنوۆ, رەيحستاگققا العاش بولىپ تۋ تٸككەن «حالىق قاھارمانى» ر. قوشقارباەۆتا كٶزٸ تٸرٸلەرٸندە ب. مومىشۇلىن «باتىرلاردىڭ باتىرى» ساناپ ەرەكشە قۇرمەتتەپ ٶتكەن. تٸپتٸ, سوناۋ تەڭٸزدٸڭ ار جاعىنداعى كۋبا مەن يزرايل مەملەكەتتەرٸ دە اتى اڭىزعا اينالعان باتىر اتامىزدى ەرەن ەرلٸگٸنە باس يٸپ ٶز ەسكەريلەرٸنە ٷلگٸ تۇتقانى دا ايتىلادى.
باتىرلىقتىڭ, اقيقاتتىڭ سيمۆولىنا اينالعان ب. مومىشۇلى اتامىزعا ەلٸ كٷنگە دەيٸن مەملەكەتٸمٸزدٸڭ ەڭ جوعارى قۇرمەتٸ «حالىق قاھارمانى» بەرٸلمەۋٸ قوعامدا كٶپتەگەن ادامداردىڭ تٷسٸنبەۋشٸلٸگٸن تۋدىرۋدا.
ەرينە, ب. مومىشۇلى حالىق اراسىندا ەلدەقاشان مويىندالعان باتىر ەكەنٸ دە راس, بٸراقتا, باتىردىڭ رەسمي تٷردە تەۋەلسٸز ەلدٸڭ حالىق قاھارمانى رەتٸندە مويىندالماۋى ەلدٸگٸمٸزگە سىن.
ب. مومىشۇلىنىڭ دا ەسٸمٸ ۇلى وتان سوعىسىنىڭ باتىرلارى ر. قوشقارباەۆ, ق. قايسەنوۆ, ح. دوسپانوۆا, س. نۇرماعامبەتوۆ سىندى ەلٸمٸزدٸڭ لايىقتى باتىرلارىمەن بٸر قاتاردا تۇرۋىن قالار ەدٸك.
ەسٸمٸ ۋكراين ورمانىندا اڭىزعا اينالعان قاسىم اتامىز باۋكەڭدٸ ەرەكشە قۇرمەتتەپ ماحامبەتكە تەڭەگەنٸن ايتادى. ال راحىمجان اتامىزدىڭ "رەيحستاگققا تۋ تٸككەن باتىر" رەتٸندە ەلگە تانىمال بولۋىنا دا باۋكەڭنٸڭ ەڭبەگٸ ۇشان تەڭٸز ەكەنٸنەن حاباردارمىز. قازاقتىڭ قوس باتىر قاسىم جەنە راقىمجان اعالارىمىزدىڭ باۋكەڭە دەگەن قۇرمەتٸ ەرەكشە ەدٸ. دەمەك, ەرلٸگٸ اڭىزعا اينالعان باۋىرجان اتامىزدى باتىرلاردىڭ باتىرى دەۋگە تولىق نەگٸز بار!
ەرلٸك, رۋح, ۇلتتىق نامىس دەگەن كيەلٸ ۇعىمدار ٶتە تىعىز بايلانىستى, ۇلتتىق نامىس بولماسا, ۇلت باتىرلارى دا بولمايدى. قازاق حالقىندا: «ەرٸم دەپ ٸزدەيتٸن ەلٸ بولماسا, ەلٸم دەگەن ەر قايدان شىقسىن» دەگەن قاناتتى سٶز بار.
باتىرعا تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ باستى ماراپاتى «حالىق قاھارمانى» اتاعى بەرٸلسە ول بولاشاق ۇرپاقتىڭ بويىنداعى پاتريوتتىق سەزٸمٸن وياتۋعا, ەرلٸك دەگەن قاسيەتتٸ ۇعىمدى جاس ۇرپاققا ناسيحاتتاۋدا ەرەكشە ٷلەس قوساتىنى ايتپاسا دا تٷسٸنٸكتٸ.
ٶيتكەنٸ, مەكتەپتەردە «حالىق قاھارمانى» يەگەرلەرٸ جايلى اشىق ساباقتار دا ٶتەدٸ ەكەن. ولاي بولسا, باتىر اتامىزدىڭ ەسٸمٸ سول يەگەرلەردٸڭ كٶشٸن باستاپ تۇرۋى ەبدەن دۇرىس بولار ەدٸ. بۇل مەسەلەنٸ قر پرەزيدەنتٸ ق. توقاەۆتىڭ دا نازارىنا ۇسىنىپ حات تا جازعان ەدٸك.
سول حاتتان سوڭ تەلەفون ارقىلى قر قورعانىس مينيسترلٸگٸنٸڭ ٶكٸلٸ دە حابارلاستى. سٶز تٶركٸنٸ ب. مومىشۇلى اتامىزدى "حالىق قاھارمانى" مەرتەبەسٸنە ۇسىنۋعا بايلانىستى جازعان سول حاتىمىزعا وراي ەكەن.
حالىق قاھارمانىنا ەكٸنشٸ دٷنيجٷزٸلٸك سوعىستا باتىر اتاعىن الماعان 130 ادامنىڭ ەسٸمٸ كەزەكتە تۇرعانىن جەتكٸزدٸ. ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىستا كٶرسەتكەن ەرلٸگٸ ەلەنبەي قالعان باتىرلاردى «كەزەككە» تۇرعىزىپ قويىپ ٶز كەۋدەلەرٸنە تاعىپ جاتقان بٷگٸنگٸ اتاققۇمار جانداردىڭ ۇساق تٸرلٸگٸ ەسٸمە تٷستٸ.
قورعانىس مينيسترلٸگٸنٸڭ ٶكٸلٸنٸڭ ايتۋىنشا, باۋىرجان اتامىز «ەلباسىنىڭ ارقاسىندا» كەڭەس وداعى باتىرى اتاعىن العاندىقتان ول كٸسٸگە ەندٸ «حالىق قاھارمانى» اتاعى بەرٸلمەيدٸ ەكەن. سەبەبٸ, بٸر ادامعا ەكٸ بٸردەي اتاق بەرٸلمەيدٸ-مىس. (شىنى كەرەك, سوندا كەڭەستٸك اتاق پەن تەۋەلسٸزدٸك العان ازات ەلدٸڭ ەڭ جوعارى ماراپاتىنىڭ ەش ايىرماسى بولماعانى ما دەگەن ويدا قالدىم.) وسى جەردە ارامىزدا ەپتەپ ديسكۋسسييا باستالدى دەۋگە بولادى.
بٸز ٶز تاراپىمىزدان وندا تۇرعان ەشتەڭە جوق ەكەنٸن, بٸرٸنشٸدەن باۋىرجان اتامىزعا ول اتاق ٶزٸنٸڭ جانقييار ەرلٸگٸ ارقاسىندا بەرٸلگەنٸن, ەكٸنشٸدەن, سول اتاقتىڭ ەكەۋٸن دە العان «كەڭەس وداعى باتىرى» جەنە «حالىق قاھارمانى» يەگەرٸ ت. ەۋبەكٸروۆ اعامىزدىڭ بار ەكەنٸن, ودان توقتار وڭعاربايۇلىنىڭ ابىرويى اسپانداماسا تٶمەندەمەگەنٸن ەستەرٸنە سالدىم.
قازٸردە كەڭەستٸك جٷيە كەلمەسكە كەتكەندٸكتەن "كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى" دەپ ەسپەتتەي دە المايمىز عوي. تەۋەلسٸزدٸك العان ەلدٸڭ ٶز باتىرلارىنا دەگەن ايىرىقشا جەكە قۇرمەتٸ بولۋعا تيٸس شىعار.
ٷشٸنشٸدەن, بٸز «اناۋ انانى العان, كەزەك مىنانٸكٸ...» دەپ بازاردا اتاق ساۋدالاپ جاتقان جوقپىز.. وسىدان سوڭ مىنا قالىپپەن كەيبٸر جاندار ارزان اتاقتى قۋىپ جٷرگەن قوعامدا ار-ۇيات دەگەن قاسيەتتەن مٷلدە جۇرداي بولامىز-اۋ دەگەن ويلار مازالايدى. «حالىق قاھارمانى» دەگەننەن شىعادى...
ەلٸمٸزدە مەملەكەتتٸك جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقارعان, ساياساتكەر عالىمجان جاقييانوۆتى بٸلمەيتٸن ادام كەمدە-كەم شىعار. وسى جەردە سول اعامىزدىڭ «ٶمٸر بەلەستەرٸ» دەگەن جارىققا شىققان كٸتابىندا كەلتٸرٸلگەن بٸر ايىرىقشا وقيعا وسىندايدا ويعا ورالادى. سٶزٸم دەيەكتٸ بولۋى ٷشٸن سول كٸتاپتىڭ 150-شٸ بەتٸنەن «حالىق قاھارمانى» اتاعى جايلى عالىمجان بەدٸلجانۇلى مەن ەلباسى اراسىنداعى سۇحباتتان قىسقاشا ٷزٸندٸ كەلتٸرە كەتسەم دەيمٸن.
«ن. نازارباەۆ: مىسالى, مىنا س. ت. سيياقتىلاردىڭ بٷگٸنگٸ زاماندا قولىنان تٷك تە كەلمەيدٸ. بٸراق ونى ٶزدەر مويىندامايدى. پوگون مەن اتاق سۇراپ جاتقاندارى. گەنەرال-پولكوۆنيك قىلدىم, ەندٸ نە كەرەك دەسەڭشٸ. بٸزدە ونداي ەسكەر تٸپتٸ جوق!»
كەلەسٸ سٶزگە ٸلٸنگەنٸ قۇداسى مۇحتار ەليەۆ بولدى.
«وعان كەرەگٸ مىناۋ – جۇلدىز» دەپ, وڭ قولىمەن سول جاعىن, وردەن تاعىلاتىن جەردٸ تٷرتپەلەكتەدٸ. «ونىڭ قانداي جەنە قالاي اكادەميك بولعانى بەلگٸلٸ, ەندٸ مٸنە «حالىق قاھارمانىن» الىپ بەرۋگە كٸسٸ سالىپ, داريعانى جٸبەرٸپتٸ. «قىزىڭ كەلٸپ جىلاپ تۇرعاندا – قايدا باراسىڭ? كەڭٸردەگٸڭنەن ۇستاعاندا امالسىز بەرەسٸڭ سۇراعانىن..» دەپ ەلباسىنىڭ كٷرسٸنگەنٸ بٸرتٷرلٸ ايانىش سەزٸمٸن وياتتى. /ع. جاقييانوۆ, «ٶمٸر بەلەستەرٸ» 2004ج./
مٸنە, بۇل ەلباسىنىڭ دا ابىرويىنا زور نۇقسان كەلتٸرٸپ ەلٸمٸزدٸڭ ەڭ جوعارى ماراپاتىنىڭ قالاي بەرٸلگەنٸ تۋرالى اششى شىندىق, وقىپ وتىرىپ تٶبە شاشىڭ تٸك تۇرادى.
ادام بالاسى ادامگەرشٸلٸگٸن جوعالتقان كٷنٸ بەرٸن دە جوعالتادى, بۇدان اتاق قۋعانداردىڭ جالعان اتاعى جاندارىنا جىلۋ بەرمەسٸ دە اقيقات. قازاقتا «حالىق - قۇدايدىڭ بٸر اتى» دەگەن ٶزٸنٸڭ مورالدىق-ەتيكالىق تانىمىنا نەگٸزدەپ ايتىلعان سٶز بار, بۇل جەي ايتىلا سالعان سٶز ەمەس. ولاي بولسا, سول حالىقتىڭ اتاۋىن يەلەنگەن جوعارى ماراپاتتىڭ قۇنى دا ەكٸنٸڭ بٸرٸنٸڭ قولى جەتپەس بيٸك بولۋى تيٸس.
كەزٸندە كٶرشٸ رەسەيدە ل. برەجنەۆكە «پوبەدا» وردەنٸ قالاي بەرٸلسە, ۋاقىت ٶتە كەلە «لايىقتى ەمەس» دەپ كەرٸ قايتارىلىپ الىنعان ەكەن, نەسٸ بار, ٷلگٸ بولارلىق جاعداي.
بەيبٸت ۋاقىتتا ەلدٸڭ دامۋىنا ايىرىقشا ٷلەس قوسىپ ەڭبەك مايدانىندا تەر تٶككەن ادامدارعا ەڭبەگٸنە «قر ەڭبەك ەرٸ» اتاعىنا اۋىستىرىلۋى كەرەك. قان مەن تەردٸڭ ايىرماسى جەر مەن كٶكتەي عوي...
«حالىق قاھارمانىنىڭ» ابىرويى كٶتەرٸلۋٸ كەرەك. ونى كٶتەرۋدٸڭ بٸردەن-بٸر جولى - ەلٸ ٷشٸن جان قيعان نەمەسە ايىرىقشاٸ ەرلٸك جاساعان, ناعىز قاھارماندىقتىڭ ٷلگٸسٸ بولعان ادامدارعا عانا تابىس ەتٸلۋٸ, تۋراسىن ايتقاندا, بيٸك مەرتەبەنٸ باسشىنىڭ بەدەلٸمەن ەمەس, ەلدٸڭ ەلەگٸنەن ٶتكٸزٸپ ۇسىنۋ.
سٶز سوڭىندا ايتارىمىز, حالقىنىڭ ناعىز قاھارمان پەرزەنتٸ ب. مومىشۇلى ەسٸمٸ كەلمەسكە كەتكەن كەڭەستٸك زاماننىڭ اتاعىمەن عانا ٶلشەنٸپ قالماي, تەۋەلسٸزدٸك العان ٶز ەلٸنٸڭ ەڭ جوعارى ماراپاتى «حالىق قاھارمانى» ۇسىنىلىپ سول تٸزٸمنٸڭ كٶشٸن باستاپ تۇرسا دەگەن وي ەدٸ.
ەرلان شاياحمەتۇلى,
سەمەي قالاسى
ۆرەزكا:
ب. مومىشۇلى اتامىزعا ەلٸ كٷنگە دەيٸن مەملەكەتٸمٸزدٸڭ ەڭ جوعارى قۇرمەتٸ «حالىق قاھارمانى» بەرٸلمەۋٸ قوعامدا كٶپتەگەن ادامداردىڭ تٷسٸنبەۋشٸلٸگٸن تۋدىرۋدا.
...
بٸز ٶز تاراپىمىزدان وندا تۇرعان ەشتەڭە جوق ەكەنٸن, بٸرٸنشٸدەن باۋىرجان اتامىزعا ول اتاق ٶزٸنٸڭ جانقييار ەرلٸگٸ ارقاسىندا بەرٸلگەنٸن, ەكٸنشٸدەن, سول اتاقتىڭ ەكەۋٸن دە العان «كەڭەس وداعى باتىرى» جەنە «حالىق قاھارمانى» يەگەرٸ ت. ەۋبەكٸروۆ اعامىزدىڭ بار ەكەنٸن, ودان توقتار وڭعاربايۇلىنىڭ ابىرويى اسپانداماسا تٶمەندەمەگەنٸن ەستەرٸنە سالدىم.
