2027 jyly Qostanai oblysyna respýblikalyq biýdjetten 423,8 mlrd teńge sýbventsiia bólinbek. Biyl óńirge 349,6 mlrd teńge qarastyrylsa, kelesi jyly bul soma 74,2 mlrd teńgege ulǵaimaq. Qostanai oblysynda aýyl sharýashylyǵy, taý ken óndirisi jáne avtomobil qurastyrý salalary damyǵan. Soǵan qaramastan, óńirdiń óz kirisi barlyq shyǵynyn óteýge jetpei otyr. Sondyqtan respýblikalyq biýdjetten beriletin sýbventsiia kólemi jyl saiyn artyp keledi. Dalanews.kz redaktsiiasy Qostanai oblysynyń ortalyq biýdjetke táýeldi bolýyna áser etip otyrǵan negizgi máselelerge taldaý jasady.
Sýbventsiia tórt jylda 105 mlrd teńgege artpaq
Resmi qujattarǵa kóz júgirtsek, Qostanai oblysyna beriletin sýbventsiia kólemi keiingi jyldary turaqty ósip keledi. 2024 jyly óńirge respýblikalyq biýdjetten 318,9 mlrd teńge bólinse, 2025 jyly bul soma 340,7 mlrd teńgege jetken. 2026 jylǵa 349,6 mlrd teńge qarastyrylǵan, al 2027 jyly sýbventsiia kólemi birden 423,8 mlrd teńgege deiin ulǵaimaq. Nátijesinde tórt jyldyń ishinde Qostanai oblysyna bólinetin qarjy shamamen 105 mlrd teńgege kóbeiedi.
Aita keteiik, sýbventsiia respýblikalyq biýdjetten oblysqa qaitarymsyz beriletin qarjy. Ol óńirdiń óz kirisi barlyq shyǵynyn óteýge jetpegen jaǵdaida bólinedi.
Oblys óz shyǵynyn ózi ótei almai otyr
Qostanai oblysynyń ekonomikalyq múmkindigi mol. Óńirde temir keni óndirilip, avtomobil qurastyrylady, astyq ósiriledi. 2026 jyldyń alǵashqy segiz aiynda oblysta 2,07 trln teńgeniń ónerkásip ónimi shyǵarylǵan. Bul aldyńǵy jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 1,5 paiyz kóp.
Alaida óndiristiń ósýi oblystyq biýdjetke túsetin kiristi dál sondai kólemde arttyrmaǵan. Aýyl sharýashylyǵy salyq jeńildikteri men memlekettik qoldaýǵa súienedi. Al shalǵai aýdandarda biýdjetke turaqty kiris ákeletin kásiporyndar men shaǵyn biznes az. Sondyqtan oblystaǵy iri óndiris oryndarynyń ekonomikalyq ainalymy óńirdiń barlyq áleýmettik jáne infraqurylymdyq shyǵynyn jabýǵa jetpeidi.
Qostanai, Rýdnyi jáne Lisakov qalalary óz kirisiniń bir bóligin oblystyq biýdjetke aýdarady. 2026 jylǵy bastapqy biýdjette aýdandar men qalalardan oblys qazynasyna 103,5 mlrd teńge túsedi dep josparlanǵan. Biraq bul qarajat búkil óńirdiń qajettiligin óteýge jetkiliksiz.
Demek másele Qostanaida óndiristiń joqtyǵynda emes. Negizgi túitkil oblystaǵy ekonomikalyq ósimniń jergilikti biýdjetke jetkilikti kiris ákelmeýinde. Ákimdik jańa kásiporyndar men investitsiialyq jobalar týraly jii esep bergenimen, olardyń paidasy oblystyń respýblikalyq biýdjetke táýeldiligin azaitatyndai deńgeige áli jetken joq.
Halyq sany azaiyp jatyr
Qostanai oblysynyń eń ózekti máseleleriniń biri halyq sanynyń jyldan jylǵa azaiýy bolyp otyr. 2026 jylǵy 1 tamyzdaǵy málimet boiynsha óńirde 819,1 myń adam turǵan. Jyldyń alǵashqy jeti aiynda 4373 bala dúniege kelse, 4832 adam qaitys bolǵan. Osylaisha qaitys bolǵandar sany týǵandardan 459 adamǵa asyp túsken.
Óńirdegi kóshi-qon ahýaly da kúrdeli. Qańtar men shilde aralyǵynda oblystan ketkender sany kóship kelgenderden 1897 adamǵa kóp boldy. Onyń basym bóligi Qazaqstannyń ózge óńirlerine qonys aýdarǵan.
Qumar Aqsaqalov Qostanai oblysyn 2022 jyldan beri basqaryp keledi. Osy kezeńde óńirde investitsiialyq jobalar júzege asyrylyp, jańa jumys oryndary ashylǵany habarlandy. Alaida resmi statistika halyq sanynyń azaiýy men kóshi-qonnyń teris kórsetkishi áli de saqtalyp otyrǵanyn kórsetedi.
Halyq sanynyń azaiýy oblystyń demografiialyq jaǵdaiynan bólek, ekonomikasy men biýdjetine de áser etedi. Óńirden eńbekke qabiletti azamattar kóshken saiyn jumys kúshi men salyq tóleitin turǵyndar sany kemidi. Tutynýshylar azaiǵan soń saýda men qyzmet kórsetý salasynyń damýy baiaýlap, shaǵyn biznestiń tabysy da tómendeidi. Nátijesinde jergilikti biýdjetke túsetin salyq kólemi qysqarady.
Jumyssyzdyq deńgeii
2026 jyldyń ekinshi toqsanynda Qostanai oblysyndaǵy jumyssyzdar sany 20 442 adamǵa jetti. Jumyssyzdyq deńgeii 4,5 paiyzdy qurady. Al 1 qyrkúiekte jumyspen qamtý organdarynda 10 603 adam jumyssyz retinde tirkelgen.
Joǵary jalaqy tólenetin qyzmetterdiń basym bóligi Qostanai, Rýdnyi, Lisakov qalalaryndaǵy iri óndiris oryndaryna shoǵyrlanǵan. Shalǵai aýdandarda jumyspen qamtý múmkindigi shekteýli bolǵandyqtan, turǵyndardyń, ásirese jastardyń iri qalalarǵa kóshýi jalǵasyp otyr.
Tozǵan jeliler
Qostanai oblysynyń ákimdigi 2025 jyldyń qorytyndysynda qala men aýyl turǵyndary sýmen tolyq qamtylǵanyn habarlady. Alaida óńirdegi barlyq eldi meken ortalyq sý qubyryna tolyq qosylmaǵan.
Oblystaǵy 492 aýyldyń 250-inde ǵana ortalyqtandyrylǵan sý júiesi bar. Qalǵan aýyldar blok-modýlder, sý taratý pýnktteri, tasymal sý, qudyqtar men uńǵymalardy paidalanady. Sonymen qatar sý qubyry jelileriniń 29,9 paiyzy, káriz jelileriniń 57,9 paiyzy tozǵan. 2026 jyly iske asyrylatyn jobalar bul kórsetkishterdi nebári 0,2 paiyzǵa tómendetpek. Jylý jelileriniń tozýy da 43 paiyzdy quraidy.
Ekologiialyq másele de kóńil kónshitpeidi
Qostanai qalasyndaǵy aýa sapasyna qatysty másele de burynnan kóterilip keledi. Ekologiia ministrligi qaladaǵy aýanyń lastaný deńgeiin joǵary dep baǵalaǵan. Olardyń málimetinshe, 2024 jyly Qostanai oblysynda 373 zańsyz qoqys orny anyqtalǵan. Onyń 354-i joiylǵanymen, 19 oryn tazartylmai qalǵan.
Sol jyly oblysta kommýnaldyq qaldyqtardy qaita óńdeý jáne kádege jaratý úlesi 21,1 paiyzdy qurady. Iaǵni jinalǵan qoqystyń tórtten bir bóligi de qaita óńdelmegen.
Eger ákimdik sebeptiń aldyn almai, saldarymen ǵana kúresse, ekologiialyq problema turaqty shyǵyn kózine ainalýy múmkin.
Maman tapshylyǵy
Qostanai oblystyq bilim basqarmasynyń ishki taldaýynda óńir mektepterine aǵylshyn tili, matematika, bastaýysh synyp, informatika, orys tili men ádebieti pánderiniń muǵalimderi jetispeitini kórsetilgen.
Aýyldyq jerlerde meditsina mamandaryn turaqtandyrý máselesi de oblystyq máslihatta kóterildi. Depýtattar áleýmettik qoldaý alǵan meditsina qyzmetkerlerine qoiylatyn talaptardy jáne olardyń eldi mekenderde jumys isteýine jasalǵan jaǵdaidy qaita qaraý qajet ekenin aitqan.
Bul jaǵdai oblysta maman daiarlaý ǵana emes, olardy aýylda ustap qalý saiasaty da jetkilikti nátije bermegenin kórsetedi. Muǵalim men dáriger jetispegen jerde bilim men meditsinalyq qyzmettiń sapasyn kóterý qiyn.
Osy tusta ideologiialyq jáne mádeni jumystyń nátijesine de tek ótkizilgen is-sharalar sanymen baǵa berý jetkiliksiz. Óńirge degen senim forýmdar men urandar arqyly emes, turaqty jumys, sapaly bilim, qoljetimdi meditsina jáne jaily ómir súrý ortasy arqyly qalyptasady. Jastar týǵan jerinen bolashaq kórmese, kez kelgen ideologiialyq bastama mazmunyn joǵaltady.
