2027 جىلى قوستاناي وبلىسىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 423,8 ملرد تەڭگە سۋبۆەنتسييا بٶلٸنبەك. بيىل ٶڭٸرگە 349,6 ملرد تەڭگە قاراستىرىلسا, كەلەسٸ جىلى بۇل سوما 74,2 ملرد تەڭگەگە ۇلعايماق. قوستاناي وبلىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى, تاۋ كەن ٶندٸرٸسٸ جەنە اۆتوموبيل قۇراستىرۋ سالالارى دامىعان. سوعان قاراماستان, ٶڭٸردٸڭ ٶز كٸرٸسٸ بارلىق شىعىنىن ٶتەۋگە جەتپەي وتىر. سوندىقتان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بەرٸلەتٸن سۋبۆەنتسييا كٶلەمٸ جىل سايىن ارتىپ كەلەدٸ. Dalanews.kz رەداكتسيياسى قوستاناي وبلىسىنىڭ ورتالىق بيۋدجەتكە تەۋەلدٸ بولۋىنا ەسەر ەتٸپ وتىرعان نەگٸزگٸ مەسەلەلەرگە تالداۋ جاسادى.
سۋبۆەنتسييا تٶرت جىلدا 105 ملرد تەڭگەگە ارتپاق
رەسمي قۇجاتتارعا كٶز جٷگٸرتسەك, قوستاناي وبلىسىنا بەرٸلەتٸن سۋبۆەنتسييا كٶلەمٸ كەيٸنگٸ جىلدارى تۇراقتى ٶسٸپ كەلەدٸ. 2024 جىلى ٶڭٸرگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 318,9 ملرد تەڭگە بٶلٸنسە, 2025 جىلى بۇل سوما 340,7 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. 2026 جىلعا 349,6 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان, ال 2027 جىلى سۋبۆەنتسييا كٶلەمٸ بٸردەن 423,8 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايماق. نەتيجەسٸندە تٶرت جىلدىڭ ٸشٸندە قوستاناي وبلىسىنا بٶلٸنەتٸن قارجى شامامەن 105 ملرد تەڭگەگە كٶبەيەدٸ.
ايتا كەتەيٸك, سۋبۆەنتسييا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن وبلىسقا قايتارىمسىز بەرٸلەتٸن قارجى. ول ٶڭٸردٸڭ ٶز كٸرٸسٸ بارلىق شىعىنىن ٶتەۋگە جەتپەگەن جاعدايدا بٶلٸنەدٸ.
وبلىس ٶز شىعىنىن ٶزٸ ٶتەي الماي وتىر
قوستاناي وبلىسىنىڭ ەكونوميكالىق مٷمكٸندٸگٸ مول. ٶڭٸردە تەمٸر كەنٸ ٶندٸرٸلٸپ, اۆتوموبيل قۇراستىرىلادى, استىق ٶسٸرٸلەدٸ. 2026 جىلدىڭ العاشقى سەگٸز ايىندا وبلىستا 2,07 ترلن تەڭگەنٸڭ ٶنەركەسٸپ ٶنٸمٸ شىعارىلعان. بۇل الدىڭعى جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 1,5 پايىز كٶپ.
الايدا ٶندٸرٸستٸڭ ٶسۋٸ وبلىستىق بيۋدجەتكە تٷسەتٸن كٸرٸستٸ دەل سونداي كٶلەمدە ارتتىرماعان. اۋىل شارۋاشىلىعى سالىق جەڭٸلدٸكتەرٸ مەن مەملەكەتتٸك قولداۋعا سٷيەنەدٸ. ال شالعاي اۋدانداردا بيۋدجەتكە تۇراقتى كٸرٸس ەكەلەتٸن كەسٸپورىندار مەن شاعىن بيزنەس از. سوندىقتان وبلىستاعى ٸرٸ ٶندٸرٸس ورىندارىنىڭ ەكونوميكالىق اينالىمى ٶڭٸردٸڭ بارلىق ەلەۋمەتتٸك جەنە ينفراقۇرىلىمدىق شىعىنىن جابۋعا جەتپەيدٸ.
قوستاناي, رۋدنىي جەنە ليساكوۆ قالالارى ٶز كٸرٸسٸنٸڭ بٸر بٶلٸگٸن وبلىستىق بيۋدجەتكە اۋدارادى. 2026 جىلعى باستاپقى بيۋدجەتتە اۋداندار مەن قالالاردان وبلىس قازىناسىنا 103,5 ملرد تەڭگە تٷسەدٸ دەپ جوسپارلانعان. بٸراق بۇل قاراجات بٷكٸل ٶڭٸردٸڭ قاجەتتٸلٸگٸن ٶتەۋگە جەتكٸلٸكسٸز.
دەمەك مەسەلە قوستانايدا ٶندٸرٸستٸڭ جوقتىعىندا ەمەس. نەگٸزگٸ تٷيتكٸل وبلىستاعى ەكونوميكالىق ٶسٸمنٸڭ جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتكە جەتكٸلٸكتٸ كٸرٸس ەكەلمەۋٸندە. ەكٸمدٸك جاڭا كەسٸپورىندار مەن ينۆەستيتسييالىق جوبالار تۋرالى جيٸ ەسەپ بەرگەنٸمەن, ولاردىڭ پايداسى وبلىستىڭ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە تەۋەلدٸلٸگٸن ازايتاتىنداي دەڭگەيگە ەلٸ جەتكەن جوق.
حالىق سانى ازايىپ جاتىر
قوستاناي وبلىسىنىڭ ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸنٸڭ بٸرٸ حالىق سانىنىڭ جىلدان جىلعا ازايۋى بولىپ وتىر. 2026 جىلعى 1 تامىزداعى مەلٸمەت بويىنشا ٶڭٸردە 819,1 مىڭ ادام تۇرعان. جىلدىڭ العاشقى جەتٸ ايىندا 4373 بالا دٷنيەگە كەلسە, 4832 ادام قايتىس بولعان. وسىلايشا قايتىس بولعاندار سانى تۋعانداردان 459 ادامعا اسىپ تٷسكەن.
ٶڭٸردەگٸ كٶشٸ-قون احۋالى دا كٷردەلٸ. قاڭتار مەن شٸلدە ارالىعىندا وبلىستان كەتكەندەر سانى كٶشٸپ كەلگەندەردەن 1897 ادامعا كٶپ بولدى. ونىڭ باسىم بٶلٸگٸ قازاقستاننىڭ ٶزگە ٶڭٸرلەرٸنە قونىس اۋدارعان.
قۇمار اقساقالوۆ قوستاناي وبلىسىن 2022 جىلدان بەرٸ باسقارىپ كەلەدٸ. وسى كەزەڭدە ٶڭٸردە ينۆەستيتسييالىق جوبالار جٷزەگە اسىرىلىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلعانى حابارلاندى. الايدا رەسمي ستاتيستيكا حالىق سانىنىڭ ازايۋى مەن كٶشٸ-قوننىڭ تەرٸس كٶرسەتكٸشٸ ەلٸ دە ساقتالىپ وتىرعانىن كٶرسەتەدٸ.
حالىق سانىنىڭ ازايۋى وبلىستىڭ دەموگرافييالىق جاعدايىنان بٶلەك, ەكونوميكاسى مەن بيۋدجەتٸنە دە ەسەر ەتەدٸ. ٶڭٸردەن ەڭبەككە قابٸلەتتٸ ازاماتتار كٶشكەن سايىن جۇمىس كٷشٸ مەن سالىق تٶلەيتٸن تۇرعىندار سانى كەميدٸ. تۇتىنۋشىلار ازايعان سوڭ ساۋدا مەن قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسىنىڭ دامۋى باياۋلاپ, شاعىن بيزنەستٸڭ تابىسى دا تٶمەندەيدٸ. نەتيجەسٸندە جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتكە تٷسەتٸن سالىق كٶلەمٸ قىسقارادى.
جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ
2026 جىلدىڭ ەكٸنشٸ توقسانىندا قوستاناي وبلىسىنداعى جۇمىسسىزدار سانى 20 442 ادامعا جەتتٸ. جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ 4,5 پايىزدى قۇرادى. ال 1 قىركٷيەكتە جۇمىسپەن قامتۋ ورگاندارىندا 10 603 ادام جۇمىسسىز رەتٸندە تٸركەلگەن.
جوعارى جالاقى تٶلەنەتٸن قىزمەتتەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸ قوستاناي, رۋدنىي, ليساكوۆ قالالارىنداعى ٸرٸ ٶندٸرٸس ورىندارىنا شوعىرلانعان. شالعاي اۋدانداردا جۇمىسپەن قامتۋ مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ بولعاندىقتان, تۇرعىنداردىڭ, ەسٸرەسە جاستاردىڭ ٸرٸ قالالارعا كٶشۋٸ جالعاسىپ وتىر.
توزعان جەلٸلەر
قوستاناي وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسىندا قالا مەن اۋىل تۇرعىندارى سۋمەن تولىق قامتىلعانىن حابارلادى. الايدا ٶڭٸردەگٸ بارلىق ەلدٸ مەكەن ورتالىق سۋ قۇبىرىنا تولىق قوسىلماعان.
وبلىستاعى 492 اۋىلدىڭ 250-ٸندە عانا ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جٷيەسٸ بار. قالعان اۋىلدار بلوك-مودۋلدەر, سۋ تاراتۋ پۋنكتتەرٸ, تاسىمال سۋ, قۇدىقتار مەن ۇڭعىمالاردى پايدالانادى. سونىمەن قاتار سۋ قۇبىرى جەلٸلەرٸنٸڭ 29,9 پايىزى, كەرٸز جەلٸلەرٸنٸڭ 57,9 پايىزى توزعان. 2026 جىلى ٸسكە اسىرىلاتىن جوبالار بۇل كٶرسەتكٸشتەردٸ نەبەرٸ 0,2 پايىزعا تٶمەندەتپەك. جىلۋ جەلٸلەرٸنٸڭ توزۋى دا 43 پايىزدى قۇرايدى.
ەكولوگييالىق مەسەلە دە كٶڭٸل كٶنشٸتپەيدٸ
قوستاناي قالاسىنداعى اۋا ساپاسىنا قاتىستى مەسەلە دە بۇرىننان كٶتەرٸلٸپ كەلەدٸ. ەكولوگييا مينيسترلٸگٸ قالاداعى اۋانىڭ لاستانۋ دەڭگەيٸن جوعارى دەپ باعالاعان. ولاردىڭ مەلٸمەتٸنشە, 2024 جىلى قوستاناي وبلىسىندا 373 زاڭسىز قوقىس ورنى انىقتالعان. ونىڭ 354-ٸ جويىلعانىمەن, 19 ورىن تازارتىلماي قالعان.
سول جىلى وبلىستا كوممۋنالدىق قالدىقتاردى قايتا ٶڭدەۋ جەنە كەدەگە جاراتۋ ٷلەسٸ 21,1 پايىزدى قۇرادى. ياعني جينالعان قوقىستىڭ تٶرتتەن بٸر بٶلٸگٸ دە قايتا ٶڭدەلمەگەن.
ەگەر ەكٸمدٸك سەبەپتٸڭ الدىن الماي, سالدارىمەن عانا كٷرەسسە, ەكولوگييالىق پروبلەما تۇراقتى شىعىن كٶزٸنە اينالۋى مٷمكٸن.
مامان تاپشىلىعى
قوستاناي وبلىستىق بٸلٸم باسقارماسىنىڭ ٸشكٸ تالداۋىندا ٶڭٸر مەكتەپتەرٸنە اعىلشىن تٸلٸ, ماتەماتيكا, باستاۋىش سىنىپ, ينفورماتيكا, ورىس تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸ پەندەرٸنٸڭ مۇعالٸمدەرٸ جەتٸسپەيتٸنٸ كٶرسەتٸلگەن.
اۋىلدىق جەرلەردە مەديتسينا ماماندارىن تۇراقتاندىرۋ مەسەلەسٸ دە وبلىستىق مەسليحاتتا كٶتەرٸلدٸ. دەپۋتاتتار ەلەۋمەتتٸك قولداۋ العان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنە قويىلاتىن تالاپتاردى جەنە ولاردىڭ ەلدٸ مەكەندەردە جۇمىس ٸستەۋٸنە جاسالعان جاعدايدى قايتا قاراۋ قاجەت ەكەنٸن ايتقان.
بۇل جاعداي وبلىستا مامان دايارلاۋ عانا ەمەس, ولاردى اۋىلدا ۇستاپ قالۋ ساياساتى دا جەتكٸلٸكتٸ نەتيجە بەرمەگەنٸن كٶرسەتەدٸ. مۇعالٸم مەن دەرٸگەر جەتٸسپەگەن جەردە بٸلٸم مەن مەديتسينالىق قىزمەتتٸڭ ساپاسىن كٶتەرۋ قيىن.
وسى تۇستا يدەولوگييالىق جەنە مەدەني جۇمىستىڭ نەتيجەسٸنە دە تەك ٶتكٸزٸلگەن ٸس-شارالار سانىمەن باعا بەرۋ جەتكٸلٸكسٸز. ٶڭٸرگە دەگەن سەنٸم فورۋمدار مەن ۇراندار ارقىلى ەمەس, تۇراقتى جۇمىس, ساپالى بٸلٸم, قولجەتٸمدٸ مەديتسينا جەنە جايلى ٶمٸر سٷرۋ ورتاسى ارقىلى قالىپتاسادى. جاستار تۋعان جەرٸنەن بولاشاق كٶرمەسە, كەز كەلگەن يدەولوگييالىق باستاما مازمۇنىن جوعالتادى.
