18 qyrkúiekte (juma kúni) kúlli álemnen qajylyqqa jinalǵan musylman úmbeti juma namazda basqosty. Mundai baqyt bizge de buiyrǵanyna táýbe deimiz. Asylynda Islamdaǵy kópshilikpen atqarylatyn qulshylyqtar (qajylyq, ait, juma, taraýyq, kúndelikti bes ýaqyt namaz, t.b.) baýyrmaldyqqa bastaidy, birlikke jeteleidi. Haq Elshisi jumysty tastap, jumaǵa barýdy buiyrýynda qaiyr kóp.
Mekkeni jailaǵan jamaǵat juma namazyna tań namazynan bastap daiyndalady. Tipti, tańǵy qulshylyqty ótegen jurt sonda qalyp, jumany kútedi. Óitpeske de bolmaidy. Sebebi, ál-Haram meshitiniń (Qaǵba turǵan oryn) aýlasy úlken. Tabanyńyzdan tozyp, kirip-shyǵýǵa bir saǵat ýaqytyńyzdy shyǵyndaisyz. Namazdan shyǵyp, qonaqúige jaiaýlatyp jetem degenshe, kelesi paryz namaz aldyńyzdan «kútip alady».
Mekke Qaǵbasymen qundy. Mekke – tek qulshylyqtyń qalasy. Qý nápsini túrtkileitin tirshiliktiń qyzyqtarynan ada. Ystyq aýa, taqyr taý, adym saiyn Allanyń úii. Azan shaqyrylǵanda tirshilik toqtaidy. Bári meshitke qarai aǵylady. Juma kúni tipti adam nópiri kóp.
Biz de jamaǵatpen birge ál-Haramǵa qarai bet aldyq. Ózine kúnniń qatty qyzýyn jinaǵan tas joldan betke urǵan ystyq lep keńsirikti keptirip jibererdei. Bul da – Allanyń meiirimi ǵoi. Ystyq klimat qajylyq oryndaýǵa, der kezinde boidáret alyp, namaz óteýge yńǵaily. Qudaidyń qarasqany dersiń. Áitpese, sýyq aýada qajylyq rásimderin (Mina jazyǵynda jatý, Muzdalifada túneý, t.b.) oryndap kórińiz...
Taqyryptan tys tolǵam
«Ata-ananyń qadirin balaly bolǵanda bilesiń» degenniń mánine buryn boilamaitynbyz. Balalyq bolar. Endi «óz elińniń qadirin ózge jerge barǵanda bilesiń» degendi aitqymyz kelip otyr. Bizdiń Almatydaǵy «Nur Múbárak» ýniversitetine kelgen arab ustazdar: «Sender jer betindegi jánnat mekende turasyńdar. Qysta qardyń qyzyǵyn kóresińder, kóktem, jazda jańbyrdyń rahatyna bólenesińder, jerlerińde jemistiń bári ósedi. Allanyń tórt mezgilin kóresińder», – dep tańdanady eken. Osy sóz jolai oiǵa oralǵan soń taqyryp arasyna «tyqpalap» jatqanymyz ǵoi.
«Sabyr» degen sózdi kóp jaǵdaida ashýlanǵan kezde aitamyz. Sabyrdyń da san túri bar eken. Sonyń biri – qulshylyqta sabyr etý. Jaratýshyǵa jaqyndaý úshin qulshylyqtaǵy qiyndyqqa sabyr etýge týra keledi. Jan men tánniń qinalǵany – saýaptyń jinalǵany. Saýap jinaýda shek joq. Bir qyzyǵy, álgi tártip saqshylarynyń ainalasyndaǵy adamdardyń basyna arnaiy qurylǵymen sý búrkip júr. Sál de bolsa salqyndasyn degen nieti ǵoi. Sol nieti úshin de ishiń jylyp qalady eken. Áitpese, bir-eki tamshy sý 45 gradýs ystyqta ne ról oinaidy dersiz. Joq. Niet amaldan qaiyrly. Bári izgi nietten bastaý almaq.
45 gradýs ystyqta namaz ótep, sý ter bolǵan jamaǵattyń qulshylyǵy qabyl bolǵai dep tileimiz.
Aǵabek QONARBAIULY
sýretterdi túsirgen – Qaisar Turlybekov
Mekke shahary
