18 قىركٷيەكتە (جۇما كٷنٸ) كٷللٸ ەلەمنەن قاجىلىققا جينالعان مۇسىلمان ٷمبەتٸ جۇما نامازدا باسقوستى. مۇنداي باقىت بٸزگە دە بۇيىرعانىنا تەۋبە دەيمٸز. اسىلىندا يسلامداعى كٶپشٸلٸكپەن اتقارىلاتىن قۇلشىلىقتار (قاجىلىق, ايت, جۇما, تاراۋىق, كٷندەلٸكتٸ بەس ۋاقىت ناماز, ت.ب.) باۋىرمالدىققا باستايدى, بٸرلٸككە جەتەلەيدٸ. حاق ەلشٸسٸ جۇمىستى تاستاپ, جۇماعا بارۋدى بۇيىرۋىندا قايىر كٶپ.
مەككەنٸ جايلاعان جاماعات جۇما نامازىنا تاڭ نامازىنان باستاپ دايىندالادى. تٸپتٸ, تاڭعى قۇلشىلىقتى ٶتەگەن جۇرت سوندا قالىپ, جۇمانى كٷتەدٸ. ٶيتپەسكە دە بولمايدى. سەبەبٸ, ەل-حارام مەشٸتٸنٸڭ (قاعبا تۇرعان ورىن) اۋلاسى ٷلكەن. تابانىڭىزدان توزىپ, كٸرٸپ-شىعۋعا بٸر ساعات ۋاقىتىڭىزدى شىعىندايسىز. نامازدان شىعىپ, قوناقٷيگە جاياۋلاتىپ جەتەم دەگەنشە, كەلەسٸ پارىز ناماز الدىڭىزدان «كٷتٸپ الادى».
مەككە قاعباسىمەن قۇندى. مەككە – تەك قۇلشىلىقتىڭ قالاسى. قۋ نەپسٸنٸ تٷرتكٸلەيتٸن تٸرشٸلٸكتٸڭ قىزىقتارىنان ادا. ىستىق اۋا, تاقىر تاۋ, ادىم سايىن اللانىڭ ٷيٸ. ازان شاقىرىلعاندا تٸرشٸلٸك توقتايدى. بەرٸ مەشٸتكە قاراي اعىلادى. جۇما كٷنٸ تٸپتٸ ادام نٶپٸرٸ كٶپ.
بٸز دە جاماعاتپەن بٸرگە ەل-حارامعا قاراي بەت الدىق. ٶزٸنە كٷننٸڭ قاتتى قىزۋىن جيناعان تاس جولدان بەتكە ۇرعان ىستىق لەپ كەڭسٸرٸكتٸ كەپتٸرٸپ جٸبەرەردەي. بۇل دا – اللانىڭ مەيٸرٸمٸ عوي. ىستىق كليمات قاجىلىق ورىنداۋعا, دەر كەزٸندە بويدەرەت الىپ, ناماز ٶتەۋگە ىڭعايلى. قۇدايدىڭ قاراسقانى دەرسٸڭ. ەيتپەسە, سۋىق اۋادا قاجىلىق رەسٸمدەرٸن (مينا جازىعىندا جاتۋ, مۇزداليفادا تٷنەۋ, ت.ب.) ورىنداپ كٶرٸڭٸز...
تاقىرىپتان تىس تولعام
«اتا-انانىڭ قادٸرٸن بالالى بولعاندا بٸلەسٸڭ» دەگەننٸڭ مەنٸنە بۇرىن بويلامايتىنبىز. بالالىق بولار. ەندٸ «ٶز ەلٸڭنٸڭ قادٸرٸن ٶزگە جەرگە بارعاندا بٸلەسٸڭ» دەگەندٸ ايتقىمىز كەلٸپ وتىر. بٸزدٸڭ الماتىداعى «نۇر مٷبەراك» ۋنيۆەرسيتەتٸنە كەلگەن اراب ۇستازدار: «سەندەر جەر بەتٸندەگٸ جەننات مەكەندە تۇراسىڭدار. قىستا قاردىڭ قىزىعىن كٶرەسٸڭدەر, كٶكتەم, جازدا جاڭبىردىڭ راحاتىنا بٶلەنەسٸڭدەر, جەرلەرٸڭدە جەمٸستٸڭ بەرٸ ٶسەدٸ. اللانىڭ تٶرت مەزگٸلٸن كٶرەسٸڭدەر», – دەپ تاڭدانادى ەكەن. وسى سٶز جولاي ويعا ورالعان سوڭ تاقىرىپ اراسىنا «تىقپالاپ» جاتقانىمىز عوي.
«سابىر» دەگەن سٶزدٸ كٶپ جاعدايدا اشۋلانعان كەزدە ايتامىز. سابىردىڭ دا سان تٷرٸ بار ەكەن. سونىڭ بٸرٸ – قۇلشىلىقتا سابىر ەتۋ. جاراتۋشىعا جاقىنداۋ ٷشٸن قۇلشىلىقتاعى قيىندىققا سابىر ەتۋگە تۋرا كەلەدٸ. جان مەن تەننٸڭ قينالعانى – ساۋاپتىڭ جينالعانى. ساۋاپ جيناۋدا شەك جوق. بٸر قىزىعى, ەلگٸ تەرتٸپ ساقشىلارىنىڭ اينالاسىنداعى ادامداردىڭ باسىنا ارنايى قۇرىلعىمەن سۋ بٷركٸپ جٷر. سەل دە بولسا سالقىنداسىن دەگەن نيەتٸ عوي. سول نيەتٸ ٷشٸن دە ٸشٸڭ جىلىپ قالادى ەكەن. ەيتپەسە, بٸر-ەكٸ تامشى سۋ 45 گرادۋس ىستىقتا نە رٶل وينايدى دەرسٸز. جوق. نيەت امالدان قايىرلى. بەرٸ ٸزگٸ نيەتتەن باستاۋ الماق.
45 گرادۋس ىستىقتا ناماز ٶتەپ, سۋ تەر بولعان جاماعاتتىڭ قۇلشىلىعى قابىل بولعاي دەپ تٸلەيمٸز.
اعابەك قوناربايۇلى
سۋرەتتەردٸ تٷسٸرگەن – قايسار تۇرلىبەكوۆ
مەككە شاھارى
