Mańǵystaýda tor qorshamada balyq sharýashylyǵy damityn bolady

Mańǵystaýda tor qorshamada balyq sharýashylyǵy damityn bolady
Búgin Aqtaýda oblys ákimi Nurlan Noǵaevtyń qatysýymen Mańǵystaý oblysyndaǵy balyq sharýashylyǵyn damytýdyń qarqyny men múmkindikteri týraly keńes ótti, – dep habarlaidy Dalanews.kz Mańǵystaý oblysy ákiminiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.

Mańǵystaý oblysy balyq sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Arman Moldashevtyń aitýynsha, 2022 jyldyń qorytyndysy boiynsha oblysta 4915,8 tonna balyq aýlandy, 47,5 tonna balyq ósirildi, 25,4 tonna ónim eksporttalsa, 18 tonna ónim importtaldy.

Sońǵy úsh jylda oblysta ósiriletin balyq kólemi eki esege artqan, oǵan «Balyq sharýashylyǵyn damytý» baǵdarlamasy septigin tigizgen.

Osylaisha, memlekettik qoldaý sharalary keńeitilip, balyq toǵandaryn jobalaý rásimderi jeńildetildi.

Sonymen qatar Salyq kodeksinde kásiptik balyq aýlaý úshin qosylǵan qun salyǵyn 70%-ǵa tómendetý qarastyrylǵan. Bul rette 2021 jyly sáýir aiynda qabyldanǵan Balyq sharýashylyǵyn damytý baǵdarlamasyn oryndaýdyń arqasynda 2030 jylǵa qarai Mańǵystaýda jylyna 100 myń tonnaǵa deiin balyq ósirý josparlanyp otyr.

2022 jyly balyq sharýashylyǵyn damytý baǵdarlamasyn tabysty iske asyrý úshin oblys ákimi Nurlan Noǵaevtyń qaýlysymen oblysta balyq sharýashylyǵy basqarmasy quryldy.

Mańǵystaý oblysynyń balyq sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Arman Moldashev balyq óndirisin ulǵaitý úshin tor qorshama-bassein sharýashylyǵyn qurý múmkindikterin damytý qajettigin atap ótti.

– Kaspii teńiziniń bekire, albyrt jáne olardyń býdandaryn ósirýge úlken múmkindigi bar. Degenmen, balyq qoryn tabiǵi sý qoimalarynda paidalanýdyń óz shegi bar, ásirese óńirde basqa ózen-kólderdiń joqtyǵyn eskergen jón.

Osyǵan bailanysty teńizde torly qorshaýlar jasaý tehnologiiasyn qarastyrý qajet. Daýylǵa tózimdi tor qorshamalar – ashyq teńizde balyq ósirýge arnalǵan arnaiy qural.

Búgingi kúni bul tehnologiia Qazaqstannyń eshbir jerinde qoldanylmaidy, sondyqtan Kaspii teńizinde torly qorshamalarda balyq ósiretin aimaqtardy belgilep, ǵylymi mamandardy tartý usynylyp otyr.


Atalǵan tehnologiianyń dástúrli balyq aýlaýdan aiyrmashylyǵy – tabiǵi resýrstardy shekten tys paidalanbaidy. Kerisinshe, akvakýltýranyń kómegimen joiylyp bara jatqan túrlerdi qalpyna keltirip, ashyq tabiǵatqa shyǵarady.

Sonymen qatar akvaósirý keńinen damyp jáne tiisti zańnamalyq baza bolǵan jaǵdaida brakonerlik máselesi sheshiledi. Salany damytý qosymsha jumys oryndaryn ashyp, halyqty jumyspen qamtýǵa múmkindik beredi, – dedi Arman Moldashev.

Mańǵystaý oblysynyń balyq sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy balyq sharýashylyǵynda ǵylymi baza men tehnologiialyq jańalyqtardy damytý qajettigin atap ótti.

Ǵylymi zertteýler men jańa tehnologiialardy ázirleý maqsatyndaǵy investitsiialar balyq sharýashylyǵynyń tiimdiligi men turaqtylyǵyn arttyrýy, sondai-aq ónim sapasyn jaqsartýy múmkin.

Kásiptik balyq aýlaýdy damytýǵa keletin bolsaq, Kaspii teńizinde memleketaralyq standarttar men tehnikalyq talaptardy saqtamai rezeńke qaiyqtar men baidada balyq aýlaidy. Nátijesinde, balyq ónimderi muzdatylmai, ashyq kúide qalyp, tutynýshylarǵa sapasyz usynylady.


Balyq aýlaý flottaryn ulǵaitý jáne jańa tehnologiialardy keńinen qoldaný, sondai-aq jaǵalaý infraqurylymyn qurý jaǵdaidy aitarlyqtai jaqsarta alady.

Osyǵan orai, kásipkerge balyq aýlaý flotyn satyp alý úshin 50 paiyzdyq sýbsidiia berý nemese jeńildetilgen paiyzben nesie berý múmkindigin qarastyrý usynylyp otyr.

– Balyq sharýashylyǵyn damytýdyń taǵy bir baǵyty – shaǵyn balyq aýlaý kemeleri men flottardy qurastyratyn kásiporyndar ashý. Bul Kaspii teńizinde kásiptik balyq aýlaýdy keńeitedi.

Balyq ónimderin óndirýdi arttyrýǵa, qaita óńdeýdi damytýǵa jol ashady. Elimizdiń barlyq iri sý qoimasynda, mysaly, Balqash, Aral, Alakól, Zaisanda balyq aýlaý deńgeiiniń artýyna septigin tigizedi.

Bizdiń maqsat – kórshiles Ózbekstan, Túrkimenstan, Qyrǵyzstan, Ázerbaijan elderine balyq aýlaityn kemeler men flottardyń eksportyn arttyrý, iaǵni Ortalyq Aziiadaǵy keme jasaý kásipornyna ainalý, – dedi A.Moldashev.

Búginde Mańǵystaýda teńiz kemelerin qurastyrýmen «Keme jabdyqtar jáne qyzmet» JShS mekemesi ainalysady.

Nurlan Noǵaev balyq sharýashylyǵy úlken kúshti ǵana emes, ózindik ereksheligi men áleýeti zor iri salalardyń biri ekenin atap ótti.

– Balyq sharýashylyǵy – álemde de, Qazaqstanda da qarqyndy damyp kele jatqan keleshegi zor salalardyń biri.

Bul týraly Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ta birneshe ret Kaspii teńiziniń zor áleýetin atap ótti. Kórsetilgen qoldaý sharalary eki negizgi mindetti, iaǵni, halyqty balyq ónimderimen qamtamasyz etý jáne balyq sharýashylyǵyn damytýǵa jaǵdai jasaýdy kózdeidi.


Bul jumystardyń nátijesi durys baǵytta kele jatqanymyzǵa senim uialatady. Degenmen, balyq sharýashylyǵynda áli kóptegen kemshilikter men máseleler bar. Olardy tiimdi sheshý iskerlik belsendilikti arttyrýǵa, investitsiia tartýǵa, balyq ósirýdiń ozyq tehnologiialaryn engizýge, eksporttyq áleýetti arttyrýǵa, jańa jumys oryndaryn ashýǵa múmkindik beredi.  Sondai-aq eksportqa ǵana emes, importty almastyrýǵa jumys isteýimiz úshin basqa elderdiń tájiribesin qabyldaý qajet, – dedi Nurlan Noǵaev.