ماڭعىستاۋ وبلىسى بالىق شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ارمان مولداشەۆتىڭ ايتۋىنشا, 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وبلىستا 4915,8 توننا بالىق اۋلاندى, 47,5 توننا بالىق ٶسٸرٸلدٸ, 25,4 توننا ٶنٸم ەكسپورتتالسا, 18 توننا ٶنٸم يمپورتتالدى.
سوڭعى ٷش جىلدا وبلىستا ٶسٸرٸلەتٸن بالىق كٶلەمٸ ەكٸ ەسەگە ارتقان, وعان «بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ» باعدارلاماسى سەپتٸگٸن تيگٸزگەن.
وسىلايشا, مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارى كەڭەيتٸلٸپ, بالىق توعاندارىن جوبالاۋ رەسٸمدەرٸ جەڭٸلدەتٸلدٸ.
سونىمەن قاتار سالىق كودەكسٸندە كەسٸپتٸك بالىق اۋلاۋ ٷشٸن قوسىلعان قۇن سالىعىن 70%-عا تٶمەندەتۋ قاراستىرىلعان. بۇل رەتتە 2021 جىلى سەۋٸر ايىندا قابىلدانعان بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعدارلاماسىن ورىنداۋدىڭ ارقاسىندا 2030 جىلعا قاراي ماڭعىستاۋدا جىلىنا 100 مىڭ تونناعا دەيٸن بالىق ٶسٸرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
2022 جىلى بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعدارلاماسىن تابىستى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن وبلىس ەكٸمٸ نۇرلان نوعاەۆتىڭ قاۋلىسىمەن وبلىستا بالىق شارۋاشىلىعى باسقارماسى قۇرىلدى.
ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ بالىق شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ارمان مولداشەۆ بالىق ٶندٸرٸسٸن ۇلعايتۋ ٷشٸن تور قورشاما-باسسەين شارۋاشىلىعىن قۇرۋ مٷمكٸندٸكتەرٸن دامىتۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
– كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ بەكٸرە, البىرت جەنە ولاردىڭ بۋداندارىن ٶسٸرۋگە ٷلكەن مٷمكٸندٸگٸ بار. دەگەنمەن, بالىق قورىن تابيعي سۋ قويمالارىندا پايدالانۋدىڭ ٶز شەگٸ بار, ەسٸرەسە ٶڭٸردە باسقا ٶزەن-كٶلدەردٸڭ جوقتىعىن ەسكەرگەن جٶن.
وسىعان بايلانىستى تەڭٸزدە تورلى قورشاۋلار جاساۋ تەحنولوگيياسىن قاراستىرۋ قاجەت. داۋىلعا تٶزٸمدٸ تور قورشامالار – اشىق تەڭٸزدە بالىق ٶسٸرۋگە ارنالعان ارنايى قۇرال.
بٷگٸنگٸ كٷنٸ بۇل تەحنولوگييا قازاقستاننىڭ ەشبٸر جەرٸندە قولدانىلمايدى, سوندىقتان كاسپيي تەڭٸزٸندە تورلى قورشامالاردا بالىق ٶسٸرەتٸن ايماقتاردى بەلگٸلەپ, عىلىمي مامانداردى تارتۋ ۇسىنىلىپ وتىر.
اتالعان تەحنولوگييانىڭ دەستٷرلٸ بالىق اۋلاۋدان ايىرماشىلىعى – تابيعي رەسۋرستاردى شەكتەن تىس پايدالانبايدى. كەرٸسٸنشە, اكۆاكۋلتۋرانىڭ كٶمەگٸمەن جويىلىپ بارا جاتقان تٷرلەردٸ قالپىنا كەلتٸرٸپ, اشىق تابيعاتقا شىعارادى.
سونىمەن قاتار اكۆاٶسٸرۋ كەڭٸنەن دامىپ جەنە تيٸستٸ زاڭنامالىق بازا بولعان جاعدايدا براكونەرلٸك مەسەلەسٸ شەشٸلەدٸ. سالانى دامىتۋ قوسىمشا جۇمىس ورىندارىن اشىپ, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, – دەدٸ ارمان مولداشەۆ.
ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ بالىق شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى بالىق شارۋاشىلىعىندا عىلىمي بازا مەن تەحنولوگييالىق جاڭالىقتاردى دامىتۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
عىلىمي زەرتتەۋلەر مەن جاڭا تەحنولوگييالاردى ەزٸرلەۋ ماقساتىنداعى ينۆەستيتسييالار بالىق شارۋاشىلىعىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەن تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋى, سونداي-اق ٶنٸم ساپاسىن جاقسارتۋى مٷمكٸن.
كەسٸپتٸك بالىق اۋلاۋدى دامىتۋعا كەلەتٸن بولساق, كاسپيي تەڭٸزٸندە مەملەكەتارالىق ستاندارتتار مەن تەحنيكالىق تالاپتاردى ساقتاماي رەزەڭكە قايىقتار مەن بايدادا بالىق اۋلايدى. نەتيجەسٸندە, بالىق ٶنٸمدەرٸ مۇزداتىلماي, اشىق كٷيدە قالىپ, تۇتىنۋشىلارعا ساپاسىز ۇسىنىلادى.
وسىعان وراي, كەسٸپكەرگە بالىق اۋلاۋ فلوتىن ساتىپ الۋ ٷشٸن 50 پايىزدىق سۋبسيدييا بەرۋ نەمەسە جەڭٸلدەتٸلگەن پايىزبەن نەسيە بەرۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋ ۇسىنىلىپ وتىر.
– بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ تاعى بٸر باعىتى – شاعىن بالىق اۋلاۋ كەمەلەرٸ مەن فلوتتاردى قۇراستىراتىن كەسٸپورىندار اشۋ. بۇل كاسپيي تەڭٸزٸندە كەسٸپتٸك بالىق اۋلاۋدى كەڭەيتەدٸ.
بالىق ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋدٸ ارتتىرۋعا, قايتا ٶڭدەۋدٸ دامىتۋعا جول اشادى. ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٸرٸ سۋ قويماسىندا, مىسالى, بالقاش, ارال, الاكٶل, زايساندا بالىق اۋلاۋ دەڭگەيٸنٸڭ ارتۋىنا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ.
بٸزدٸڭ ماقسات – كٶرشٸلەس ٶزبەكستان, تٷركٸمەنستان, قىرعىزستان, ەزەربايجان ەلدەرٸنە بالىق اۋلايتىن كەمەلەر مەن فلوتتاردىڭ ەكسپورتىن ارتتىرۋ, ياعني ورتالىق ازيياداعى كەمە جاساۋ كەسٸپورنىنا اينالۋ, – دەدٸ ا.مولداشەۆ.
بٷگٸندە ماڭعىستاۋدا تەڭٸز كەمەلەرٸن قۇراستىرۋمەن «كەمە جابدىقتار جەنە قىزمەت» جشس مەكەمەسٸ اينالىسادى.
نۇرلان نوعاەۆ بالىق شارۋاشىلىعى ٷلكەن كٷشتٸ عانا ەمەس, ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸگٸ مەن ەلەۋەتٸ زور ٸرٸ سالالاردىڭ بٸرٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– بالىق شارۋاشىلىعى – ەلەمدە دە, قازاقستاندا دا قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان كەلەشەگٸ زور سالالاردىڭ بٸرٸ.
بۇل تۋرالى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا بٸرنەشە رەت كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ زور ەلەۋەتٸن اتاپ ٶتتٸ. كٶرسەتٸلگەن قولداۋ شارالارى ەكٸ نەگٸزگٸ مٸندەتتٸ, ياعني, حالىقتى بالىق ٶنٸمدەرٸمەن قامتاماسىز ەتۋ جەنە بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا جاعداي جاساۋدى كٶزدەيدٸ.
بۇل جۇمىستاردىڭ نەتيجەسٸ دۇرىس باعىتتا كەلە جاتقانىمىزعا سەنٸم ۇيالاتادى. دەگەنمەن, بالىق شارۋاشىلىعىندا ەلٸ كٶپتەگەن كەمشٸلٸكتەر مەن مەسەلەلەر بار. ولاردى تيٸمدٸ شەشۋ ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸ ارتتىرۋعا, ينۆەستيتسييا تارتۋعا, بالىق ٶسٸرۋدٸڭ وزىق تەحنولوگييالارىن ەنگٸزۋگە, ەكسپورتتىق ەلەۋەتتٸ ارتتىرۋعا, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونداي-اق ەكسپورتقا عانا ەمەس, يمپورتتى الماستىرۋعا جۇمىس ٸستەۋٸمٸز ٷشٸن باسقا ەلدەردٸڭ تەجٸريبەسٸن قابىلداۋ قاجەت, – دەدٸ نۇرلان نوعاەۆ.
