Jer reformasyna qarsy ótken Atyraýdaǵy mitingige qatysqannan keiin qylmystyq baptar boiynsha aiyptalǵan azamattyq belsendi Maks Boqaev pen Talǵat Aianǵa úkim shyqty. Belsendilerdiń árqaisysy bes jylǵa bas bostandyqtarynan aiyryldy. Bul týraly "Azattyq" saity habarlaidy.
2016 jyly qarashanyń 28-i kúni Atyraýda sýdia Gúlnár Dáýleshova azamattyq belsendi Maks Boqaev pen Talǵat Aianǵa úkim shyǵardy.
Sot belsendilerdi «arazdyq qozdyrdy», «jalǵan aqparat taratty» jáne «miting ótkizý tárbitin buzdy» dep tanyp, árqaisysyn bes jylǵa bas bostandyqtarynan aiyrdy. Úkimde olardyń úsh jylǵa deiin qoǵamdyq jumyspen ainalysýyna tyiym salynǵany da kórsetilgen.
Úkimde Boqaev pen Aianǵa 250 ailyq eseptik kórsetkish, iaǵni 530 myń teńge aiyppul salynatyny aitylǵan. Odan bólek sot jáne saraptama shyǵyny retinde úlestik tártippen belsendilerden 259 myń teńge qarajat óndiriletin boldy.
Boqaev pen Aiannyń úkimi oqylǵan sát:
Maks Boqaevtyń qaryndasy ári qoǵamdyq qorǵaýshysy Janargúl Boqaeva úkimmen kelispeitinin aityp, apelliatsiialyq shaǵym túsiretinin málimdedi.
- Árine, shaǵym túsiremiz. Barlyq instantsiiaǵa júginemiz. [Bilik] aqylǵa keledi dep senemiz, - dedi ol.
Boqaev pen Aiannyń sotyna kelgen adamdardyń kóbi kire almai qaldy. Al kirgen jurt úkim oqylǵan sátte narazylyqtaryn bildirip shýlap ketti. Úkim oqylǵannan keiin zaldaǵy jurt «bul - sot emes, spektakl», «Úkim ádil emes» dep aiqailady.
Ótken aptada aiyptaýshylar belsendilerge segiz jyldan jaza berýdi suraǵan edi. Prokýratýra sottan belsendilerge qoǵamdyq jumyspen ainalysýǵa úsh jylǵa tyiym salýdy, sot shyǵyndary úshin olardan óte qomaqty aiyppul óndirýdi de ótingen.
Maks Boqaev pen Talǵat Aiannyń soty qazannyń 12-si bastalǵan edi. Olar mamyrdyń 17-sinen beri qamaýda otyr. Bilik bastaǵan jer reformasyna qarsy Atyraýda sáýirdiń 24-i kúni ótken mitingiden keiin olarǵa «zańsyz mitingi uiymdastyrdy», «arazdyq qozdyrdy» jáne «jalǵan aqparat taratty» degen aiyptar taǵylǵan edi.
Maks Boqaev pen Talǵat Aiannyń úkimin tyńdaýǵa kelgen jurt sot zalynda otyr. Atyraý, 28 qarasha 2016 jyl.
Jazda Qazaqstan ulttyq qaýipsizdik komiteti osy eldiń birneshe qalasynda biyl ótken jer mitingilerin shymkenttik kásipker Toqtar Tóleshov qarjylandyrdy dep málimdedi. Atyraýdaǵy sot kezinde Astanadan onlain bailanys arqyly jaýap bergen Toqtar Tóleshov (ony "bilikti kúshpen basyp almaq boldy" degen aiyppen 21 jylǵa sottady) pen onyń kómekshileri Talǵat Aianǵa "aqsha bergenderin" málimdedi. Maks Boqaev pen Talǵat Aian bul kýálikterdi teriske shyǵaryp, aqsha almaǵandaryn aitty.
Quqyq qorǵaýshylar Boqaev pen Aianǵa taǵylǵan aiyptardyń "saiasi astary" bar dep esepteidi. Quqyq qorǵaýshylardyń Amnesty International halyqaralyq uiymy Maks Boqaev pen Talǵat Aiandy "ar-ojdan tutqyndary" dep atady. Quqyq qorǵaýshylardyń Human Rights Watch (HRW) halyqaralyq uiymy belsendiler tutqyndalǵan bette Qazaqstan biligin olardy shuǵyl bostatýǵa shaqyrdy. HRW uiymynyń Eýropa jáne Ortalyq Aziia boiynsha direktory Hiý Ýiliamson «Beibit qarsylyq aktsiialaryna qatysqan birde-bir belsendi túrmege qamalmaýy kerek. Olar bosatylýy tiis, bilik úkimetti synaǵan adamdardy qýdalaýyn toqtasyn» dáp málimdegen edi.
Sáýir jáne mamyr ailarynda Qazaqstanda júzdegen adam jer kodeksine engizilgen ózgeristerge qarsy mitingilerge shyqqan edi. Bul kodekste aýyl sharýashylyǵy jerlerin sheteldikterge jalǵa berý merzimi 10 jyldan 25 jylǵa uzartylǵan bolatyn. Jer reformasyna qarsy alǵashqy miting sáýirdiń 24-i kúni Atyraýda ótti. Osy qarsylyq sherýleriniń nátijesinde Qazaqstan prezidenti Nursultan Nazarbaev jer kodeksiniń keibir baptaryn engizýge moratorii jariialady.
