جەر رەفورماسىنا قارسى ٶتكەن اتىراۋداعى ميتينگٸگە قاتىسقاننان كەيٸن قىلمىستىق باپتار بويىنشا ايىپتالعان ازاماتتىق بەلسەندٸ ماكس بوقاەۆ پەن تالعات ايانعا ٷكٸم شىقتى. بەلسەندٸلەردٸڭ ەرقايسىسى بەس جىلعا باس بوستاندىقتارىنان ايىرىلدى. بۇل تۋرالى "ازاتتىق" سايتى حابارلايدى.
2016 جىلى قاراشانىڭ 28-ٸ كٷنٸ اتىراۋدا سۋديا گٷلنەر دەۋلەشوۆا ازاماتتىق بەلسەندٸ ماكس بوقاەۆ پەن تالعات ايانعا ٷكٸم شىعاردى.
سوت بەلسەندٸلەردٸ «ارازدىق قوزدىردى», «جالعان اقپارات تاراتتى» جەنە «ميتينگ ٶتكٸزۋ تەربٸتٸن بۇزدى» دەپ تانىپ, ەرقايسىسىن بەس جىلعا باس بوستاندىقتارىنان ايىردى. ٷكٸمدە ولاردىڭ ٷش جىلعا دەيٸن قوعامدىق جۇمىسپەن اينالىسۋىنا تىيىم سالىنعانى دا كٶرسەتٸلگەن.
ٷكٸمدە بوقاەۆ پەن ايانعا 250 ايلىق ەسەپتٸك كٶرسەتكٸش, ياعني 530 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل سالىناتىنى ايتىلعان. ودان بٶلەك سوت جەنە ساراپتاما شىعىنى رەتٸندە ٷلەستٸك تەرتٸپپەن بەلسەندٸلەردەن 259 مىڭ تەڭگە قاراجات ٶندٸرٸلەتٸن بولدى.
بوقاەۆ پەن اياننىڭ ٷكٸمٸ وقىلعان سەت:
ماكس بوقاەۆتىڭ قارىنداسى ەرٸ قوعامدىق قورعاۋشىسى جانارگٷل بوقاەۆا ٷكٸممەن كەلٸسپەيتٸنٸن ايتىپ, اپەللياتسييالىق شاعىم تٷسٸرەتٸنٸن مەلٸمدەدٸ.
- ەرينە, شاعىم تٷسٸرەمٸز. بارلىق ينستانتسيياعا جٷگٸنەمٸز. [بيلٸك] اقىلعا كەلەدٸ دەپ سەنەمٸز, - دەدٸ ول.
بوقاەۆ پەن اياننىڭ سوتىنا كەلگەن ادامداردىڭ كٶبٸ كٸرە الماي قالدى. ال كٸرگەن جۇرت ٷكٸم وقىلعان سەتتە نارازىلىقتارىن بٸلدٸرٸپ شۋلاپ كەتتٸ. ٷكٸم وقىلعاننان كەيٸن زالداعى جۇرت «بۇل - سوت ەمەس, سپەكتاكل», «ٷكٸم ەدٸل ەمەس» دەپ ايقايلادى.
ٶتكەن اپتادا ايىپتاۋشىلار بەلسەندٸلەرگە سەگٸز جىلدان جازا بەرۋدٸ سۇراعان ەدٸ. پروكۋراتۋرا سوتتان بەلسەندٸلەرگە قوعامدىق جۇمىسپەن اينالىسۋعا ٷش جىلعا تىيىم سالۋدى, سوت شىعىندارى ٷشٸن ولاردان ٶتە قوماقتى ايىپپۇل ٶندٸرۋدٸ دە ٶتٸنگەن.
ماكس بوقاەۆ پەن تالعات اياننىڭ سوتى قازاننىڭ 12-سٸ باستالعان ەدٸ. ولار مامىردىڭ 17-سٸنەن بەرٸ قاماۋدا وتىر. بيلٸك باستاعان جەر رەفورماسىنا قارسى اتىراۋدا سەۋٸردٸڭ 24-ٸ كٷنٸ ٶتكەن ميتينگٸدەن كەيٸن ولارعا «زاڭسىز ميتينگٸ ۇيىمداستىردى», «ارازدىق قوزدىردى» جەنە «جالعان اقپارات تاراتتى» دەگەن ايىپتار تاعىلعان ەدٸ.
ماكس بوقاەۆ پەن تالعات اياننىڭ ٷكٸمٸن تىڭداۋعا كەلگەن جۇرت سوت زالىندا وتىر. اتىراۋ, 28 قاراشا 2016 جىل.
جازدا قازاقستان ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸ وسى ەلدٸڭ بٸرنەشە قالاسىندا بيىل ٶتكەن جەر ميتينگٸلەرٸن شىمكەنتتٸك كەسٸپكەر توقتار تٶلەشوۆ قارجىلاندىردى دەپ مەلٸمدەدٸ. اتىراۋداعى سوت كەزٸندە استانادان ونلاين بايلانىس ارقىلى جاۋاپ بەرگەن توقتار تٶلەشوۆ (ونى "بيلٸكتٸ كٷشپەن باسىپ الماق بولدى" دەگەن ايىپپەن 21 جىلعا سوتتادى) پەن ونىڭ كٶمەكشٸلەرٸ تالعات ايانعا "اقشا بەرگەندەرٸن" مەلٸمدەدٸ. ماكس بوقاەۆ پەن تالعات ايان بۇل كۋەلٸكتەردٸ تەرٸسكە شىعارىپ, اقشا الماعاندارىن ايتتى.
قۇقىق قورعاۋشىلار بوقاەۆ پەن ايانعا تاعىلعان ايىپتاردىڭ "ساياسي استارى" بار دەپ ەسەپتەيدٸ. قۇقىق قورعاۋشىلاردىڭ Amnesty International حالىقارالىق ۇيىمى ماكس بوقاەۆ پەن تالعات اياندى "ار-وجدان تۇتقىندارى" دەپ اتادى. قۇقىق قورعاۋشىلاردىڭ Human Rights Watch (HRW) حالىقارالىق ۇيىمى بەلسەندٸلەر تۇتقىندالعان بەتتە قازاقستان بيلٸگٸن ولاردى شۇعىل بوستاتۋعا شاقىردى. HRW ۇيىمىنىڭ ەۋروپا جەنە ورتالىق ازييا بويىنشا ديرەكتورى حيۋ ۋيليامسون «بەيبٸت قارسىلىق اكتسييالارىنا قاتىسقان بٸردە-بٸر بەلسەندٸ تٷرمەگە قامالماۋى كەرەك. ولار بوساتىلۋى تيٸس, بيلٸك ٷكٸمەتتٸ سىناعان ادامداردى قۋدالاۋىن توقتاسىن» دەپ مەلٸمدەگەن ەدٸ.
سەۋٸر جەنە مامىر ايلارىندا قازاقستاندا جٷزدەگەن ادام جەر كودەكسٸنە ەنگٸزٸلگەن ٶزگەرٸستەرگە قارسى ميتينگٸلەرگە شىققان ەدٸ. بۇل كودەكستە اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرٸن شەتەلدٸكتەرگە جالعا بەرۋ مەرزٸمٸ 10 جىلدان 25 جىلعا ۇزارتىلعان بولاتىن. جەر رەفورماسىنا قارسى العاشقى ميتينگ سەۋٸردٸڭ 24-ٸ كٷنٸ اتىراۋدا ٶتتٸ. وسى قارسىلىق شەرۋلەرٸنٸڭ نەتيجەسٸندە قازاقستان پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ جەر كودەكسٸنٸڭ كەيبٸر باپتارىن ەنگٸزۋگە موراتوريي جارييالادى.
