Qumar oıyndaryna salyný HHİ ǵasyrdyń qaýipti indetine aınaldy. Kópshilik buny ýaqyt ótkizýdiń bir túri dep oılaýy múmkin. Alaıda munyń sońy adam ómirine eleýli áser etetin táýeldilikke ulasyp jatady. Lýdomanıa qalaı qalyptasady, onyń alǵashqy belgileri qandaı jáne oǵan kimder beıim keledi? Bul jaıynda psıhıatr-narkolog Sapar Rahmensheev Dalanews.kz redaksıasyna pikir bildirdi.
Sapar Rahmensheevtiń sózinshe, «oıynqumarlyq» óte kúrdeli áleýmettik ári psıhologıalyq máselelerdiń biri.
«Mysaly, júz adam oıyn oınasa, sol júziniń bári birdeı lýdoman, ıaǵnı táýeldi bolyp ketedi degen sóz emes. Onyń shamamen segizi táýeldilikke urynýy múmkin», – deıdi ol.
Mamannyń pikirinshe, táýeldilikti der kezinde anyqtaý mańyzdy.
«Birinshiden, táýeldi bolǵan adamnyń minez-qulqy ózgere bastaıdy. Ondaı adamdar ótirik aıtady, úıden aqsha joǵala bastaıdy, jıi aqsha suraıdy. Kóbinese úıge kelmeýge tyrysady. Osyndaı belgiler arqyly onyń oıynqumarlyqqa táýeldi bola bastaǵanyn baıqaýǵa bolady.
Jalpy, oıynqumarlyq pen esirtkige táýeldiliktiń uqsastyǵy bar. Mysaly, adam oıyn kezinde aqsha tigip, utqan kezde erekshe qýanysh sezimin bastan keshiredi. Sol sátte organızmde endorfınder, ıaǵnı «qýanysh gormondary» kóp bólinedi. Adam osy kúıdi qaıta-qaıta sezingisi kelip turady. Sondyqtan ol únemi sol áserdi izdeıdi. Oıyn kezinde aqsha tigý, rýletkanyń aınalýyn baqylaý –munyń bári oǵan erekshe sezim syılaıdy. Adam dál osy sezimdi qaıtadan seziný úshin oıynǵa qaıta oralady», – deıdi psıhıatr-narkolog.
Sapar Rahmensheev eki jaǵdaıda da táýeldilik ishki gormondyq ózgeristermen baılanysty qalyptasatynyn atap ótti. Aıtýynsha, táýeldilik tereńdegen saıyn adamnyń ómiri ózgere bastaıdy.Máselen, ol qaryzǵa batady, dostary men týystarynan aqsha suraýdy ádetke aınaldyrady.
«Qaryz kóbeıgen saıyn ony izdegen adamdar úıine kelip, ata-anasynan, áıelinen, balalarynan suraı bastaıdy. Buryn ótirik aıtpaıtyn adam bolsa, endi ótirik aıtýy jıileıdi. Sonymen qatar uıqysy buzylyp, mazasyzdanyp, ashýshań bola bastaıdy. Bul – alǵashqy negizgi belgileri», – dep qosty ol.
Sarapshynyń sózinshe, oıynqumarlyqqa kóbine tez ári ońaı aqsha tapqysy keletin adamdar beıim keledi.
«Mysaly, adam myń teńge tigip, bir ret on myń teńge utyp alsa, keıin ár oınaǵan saıyn sol utysty kóbeıtemin dep oılaıdy. Shyn máninde, ol aqsha tigip jatqan kezde «men utylyp qalýym múmkin» dep emes, «qazir júz myń teńge utyp alamyn» degen úmitpen oınaıdy. Osylaısha adam ózin ózi aldap, birtindep qaryzǵa batyp, qıyn jaǵdaıǵa tap bolady.
Jalpy, ózine nemquraıly qaraıtyn, jaýapkershiligi tómen adamdar bul táýeldilikke jıi urynady. Buryn oıynqumarlyq kóbinese kazınoǵa barýmen baılanysty bolsa, qazirgi XXI ǵasyrda jaǵdaı múlde ózgerdi. Qazir adam úıden shyqpaı-aq, qolyndaǵy smartfon arqyly onlaın-kazınoǵa tirkelip, aqsha tigip oınaı beredi.
Qazirgi tańda oıynqumarlyqqa qarsy zań da qabyldandy. Buryn mundaı oıyndardyń jarnamasy óte kóp bolatyn, al qazir bul baǵytta belgili bir shekteýler engizilip jatyr», – dep sózin túıindedi ol.
