Qumar oiyndaryna salyný HHI ǵasyrdyń qaýipti indetine ainaldy. Kópshilik buny ýaqyt ótkizýdiń bir túri dep oilaýy múmkin. Alaida munyń sońy adam ómirine eleýli áser etetin táýeldilikke ulasyp jatady. Lýdomaniia qalai qalyptasady, onyń alǵashqy belgileri qandai jáne oǵan kimder beiim keledi? Bul jaiynda psihiatr-narkolog Sapar Rahmensheev Dalanews.kz redaktsiiasyna pikir bildirdi.
Sapar Rahmensheevtiń sózinshe, «oiynqumarlyq» óte kúrdeli áleýmettik ári psihologiialyq máselelerdiń biri.
«Mysaly, júz adam oiyn oinasa, sol júziniń bári birdei lýdoman, iaǵni táýeldi bolyp ketedi degen sóz emes. Onyń shamamen segizi táýeldilikke urynýy múmkin», – deidi ol.
Mamannyń pikirinshe, táýeldilikti der kezinde anyqtaý mańyzdy.
«Birinshiden, táýeldi bolǵan adamnyń minez-qulqy ózgere bastaidy. Ondai adamdar ótirik aitady, úiden aqsha joǵala bastaidy, jii aqsha suraidy. Kóbinese úige kelmeýge tyrysady. Osyndai belgiler arqyly onyń oiynqumarlyqqa táýeldi bola bastaǵanyn baiqaýǵa bolady.
Jalpy, oiynqumarlyq pen esirtkige táýeldiliktiń uqsastyǵy bar. Mysaly, adam oiyn kezinde aqsha tigip, utqan kezde erekshe qýanysh sezimin bastan keshiredi. Sol sátte organizmde endorfinder, iaǵni «qýanysh gormondary» kóp bólinedi. Adam osy kúidi qaita-qaita sezingisi kelip turady. Sondyqtan ol únemi sol áserdi izdeidi. Oiyn kezinde aqsha tigý, rýletkanyń ainalýyn baqylaý –munyń bári oǵan erekshe sezim syilaidy. Adam dál osy sezimdi qaitadan seziný úshin oiynǵa qaita oralady», – deidi psihiatr-narkolog.
Sapar Rahmensheev eki jaǵdaida da táýeldilik ishki gormondyq ózgeristermen bailanysty qalyptasatynyn atap ótti. Aitýynsha, táýeldilik tereńdegen saiyn adamnyń ómiri ózgere bastaidy.Máselen, ol qaryzǵa batady, dostary men týystarynan aqsha suraýdy ádetke ainaldyrady.
«Qaryz kóbeigen saiyn ony izdegen adamdar úiine kelip, ata-anasynan, áielinen, balalarynan surai bastaidy. Buryn ótirik aitpaityn adam bolsa, endi ótirik aitýy jiileidi. Sonymen qatar uiqysy buzylyp, mazasyzdanyp, ashýshań bola bastaidy. Bul – alǵashqy negizgi belgileri», – dep qosty ol.
Sarapshynyń sózinshe, oiynqumarlyqqa kóbine tez ári ońai aqsha tapqysy keletin adamdar beiim keledi.
«Mysaly, adam myń teńge tigip, bir ret on myń teńge utyp alsa, keiin ár oinaǵan saiyn sol utysty kóbeitemin dep oilaidy. Shyn máninde, ol aqsha tigip jatqan kezde «men utylyp qalýym múmkin» dep emes, «qazir júz myń teńge utyp alamyn» degen úmitpen oinaidy. Osylaisha adam ózin ózi aldap, birtindep qaryzǵa batyp, qiyn jaǵdaiǵa tap bolady.
Jalpy, ózine nemquraily qaraityn, jaýapkershiligi tómen adamdar bul táýeldilikke jii urynady. Buryn oiynqumarlyq kóbinese kazinoǵa barýmen bailanysty bolsa, qazirgi XXI ǵasyrda jaǵdai múlde ózgerdi. Qazir adam úiden shyqpai-aq, qolyndaǵy smartfon arqyly onlain-kazinoǵa tirkelip, aqsha tigip oinai beredi.
Qazirgi tańda oiynqumarlyqqa qarsy zań da qabyldandy. Buryn mundai oiyndardyń jarnamasy óte kóp bolatyn, al qazir bul baǵytta belgili bir shekteýler engizilip jatyr», – dep sózin túiindedi ol.
