Qazaqstanǵa kelgende diplomaty bar, depýtaty bar, sarapshysy bar, Solovevi bar, taǵy basqasy bar maskalaryn sypyryp, sovet úkimetinen «muraǵa» qalǵan ámirshil, óktemshil keiipke qaita enedi.
«Bular derbes el-aý. Bodandyq qamytynan qutyldy-aý. Saiasi etikany saqtasaq etti. Syilastyqqa syzat túsirip almaiyq...», – degen oi sanasyna kirip-shyqpaidy olardyń.
Olardyń oiy túrýli irgeden tas atý ǵana. Bul túrimen Resei túptiń-túbinde japadan-jalǵyz qalady».
Belgili qazaqstandyq jýrnalist Vadim Boreiko Qazaqstannyń ishki isine kiligip, iritki salýǵa ilik izdep otyrǵan Kremlge osyndai baǵa beripti.
Boreikonyń pikiri oryssha aitylǵanymen, qundy (eldegi orystildi BAQ-tyń Reseidi synaýy sirek óitkeni. Sol eldiń soiylyn soqpasa, qarsy sóilegen kezi ilýde bireý ǵana).
Maqalanyń mazmuny da buǵan deiin bul máseleni jeter jerine jetkize qaýzaǵan qazaqtildi BAQ-tyń kózqarasymen úndes jatqasyn yqshamdap bolsa da aýdarǵandy jón sanadyq.
Boreiko bylai dep ashynypty:
Kremldiń kózdegeni ne?
«Reseide «Alpari» deitin aqparattyq ortalyq bar. Basshysy Aleksandr Razývaevpen bir jyldary istes boldyq. Qazaqstandaǵy gazet-saittardyń betinen túspeidi ol.
Sol Razývaev «Teńgeni denominatsiialaý qajet. Kúndelikti alys-beriste eldiń usaq aqsha ustaǵany jón», – depti.
Oipyrym-ai, á?! Qalai-qalai oraǵytady ózi? Qalai-qalai kósiledi? Qazaqstanǵa jón siltep, jol kórseterdei, Reseidiń tórt qubylasy túgel me edi osy?!
Joq, óz jyrtyǵyn ózi jamai almai júrip, ózge elge aqyl aitý Reseidiń ejelgi ádeti.
Byltyrdan beri Resei aqshasy dollarǵa shaqqanda 21,1 paiyzǵa, eýroǵa kelgende 15,5 paiyzǵa qunsyzdanǵan.
Tili qyshyp tursa rýbl týraly aitsyn Razývaev, aqyly asyp-tógilip jatsa AQSh-tyń Federaldi rezervine barsyn, dollardyń kúiin kúittep. Kóreiik, tyńdar qulaq tabylar ma eken?..
Qazaqstanǵa kelgende kósemsip, sheshensip ketetin Razývaev sekildiler Reseide ondap, júzdep júr.
Bul máseleni jyly jabýǵa bolmaidy sondyqtan da.
Dál sol Razývaev: «Odaqqa birikken elder ortaq valiýta qursyn. Onyń aty altyn bolsyn», – dep ólip-óship júr.
Byltyr Astananyń tórinde otyryp sói dedi sabazyń.
Shataǵy ne?
Bizge kelgende kósemsip, sheshensip sóileitin Razývaev sekildiler ortaq valiýtanyń áńgimesi áldeqashan taýsylǵanyn, Reseidiń kesheli-búgingi áreketinen keiin Qazaqstannyń ortaq valiýta týraly oidan ainyp qalǵanyn ańdaýǵa óresi jetpei otyr.
Eýraziialyq odaqqa baǵy emes, soryna qarai qosylǵanyn qazir ǵana túsindi bizdiń el. Reseimen odaqtasyp opa tappasyna kózi jetti.
Qazaqstan odaqtastyqtyń tym tereńdep ketkenin qalamaitynyn qas qabaǵymen-aq ańǵartyp otyr.
Reseidiń odaqty saiasilandyrýǵa qatysty kez kelgen usynysyn Táýelsizdikke qol suǵý dep qabyldaityn tegeýrindi top qalyptasty osy tusta.
Razývaev sekildiler sonda da qoiar emes.
Tyiylar túri joq olardyń, tábeti ashylǵany sondai, Qazaqstannyń latynǵa kóshkenin estigende Dýma depýtaty Aleksei Jýravlev tóseginde tynysh jata almapty.
«Túnimen dóńbekship shyqtym. Bul, bul degeniń Reseimen aradaǵy dostyqqa syna qaǵý ǵoi» dep baibalam salǵany bir bólek, Qazaqstan Parlamentinen álgi áreketin túsindirýdi talap etken-tuǵyn.
Kremldiń qurqyltaiy Vladimir Solovev bolsa Siriiaǵa jaýynger jibergen Reseidi ashyq qoldamaǵany úshin jazǵyrǵan bizdiń eldi.
«Biz ózi Qazaqstanmen qandai odaq qurdyq? Tomaǵa-tuiyq jatqanyn qalai túsinýge bolady? Aramyzdy ala mysyq kesip ótpedi me osy? Álde kelesi maidan Qazaqstanda bolady dep kútemiz be? Bul eldi Reseiden jyryp alǵysy keletinder kóp qoi», – dep kókigeni esimizde.
Bizde nege minez joq?
Solovevti syqpyrtyp alatyn minez bizdiń elde joq. Syrtqy ister ministrliginiń buǵan qatysty solǵyn jaýaby Solovevke sabaq bolmaǵany anyq.
Kúni keshe Reseidiń Syrtqy ister ministrligi Orta Aziiadaǵy asharshylyqqa qatysty málimdeme jasady.
«30-jyldardaǵy ashtyq taqyrybyn áldekimder ádeii ýshyqtyryp otyr» – deidi Kreml.
Solai dep sanaidy eken Resei.
Solai baǵalaidy eken birneshe million adamnyń ómirin jalmaǵan zulmatty.
Orta Aziia degeni kózaldaý ǵana. Qazaqstandy emeýrindep aitqany. Ashtyqtan kúlli KSRO-da 7 mln adamnyń ajal qushty. Al Resei bolsa bul taqyrypty bireýler burmalap otyr deidi…
Ózinen kórsin. Óz qadirin ózi ketirip otyr bul el. Ótkendi ańsaityn ólermendiginen bolady ajaly. Óktemdigin júrgizem dep jalǵyz qalady erteń eshkimge kereksiz bolyp. Myna túrimen kúnderdiń-kúni odan Qazaqstan da teris ainalady. Bulai etýge Reseidiń ózi itermelep otyr».
Boreikonyń paiymdaýy durys. Dál osy Reseige kelgende eldegi BAQ ataýly biraýyzdy bolsa, erteńgi myltyqsyz maidanda da esemizdi jibermes edik.
Daiyndaǵan, Dýman BYQAI
