قازاقستانعا كەلگەندە ديپلوماتى بار, دەپۋتاتى بار, ساراپشىسى بار, سولوۆەۆٸ بار, تاعى باسقاسى بار ماسكالارىن سىپىرىپ, سوۆەت ٷكٸمەتٸنەن «مۇراعا» قالعان ەمٸرشٸل, ٶكتەمشٸل كەيٸپكە قايتا ەنەدٸ.
«بۇلار دەربەس ەل-اۋ. بوداندىق قامىتىنان قۇتىلدى-اۋ. ساياسي ەتيكانى ساقتاساق ەتتٸ. سىيلاستىققا سىزات تٷسٸرٸپ المايىق...», – دەگەن وي ساناسىنا كٸرٸپ-شىقپايدى ولاردىڭ.
ولاردىڭ ويى تٷرۋلٸ ٸرگەدەن تاس اتۋ عانا. بۇل تٷرٸمەن رەسەي تٷپتٸڭ-تٷبٸندە جاپادان-جالعىز قالادى».
بەلگٸلٸ قازاقستاندىق جۋرناليست ۆاديم بورەيكو قازاقستاننىڭ ٸشكٸ ٸسٸنە كيلٸگٸپ, ٸرٸتكٸ سالۋعا ٸلٸك ٸزدەپ وتىرعان كرەملگە وسىنداي باعا بەرٸپتٸ.
بورەيكونىڭ پٸكٸرٸ ورىسشا ايتىلعانىمەن, قۇندى (ەلدەگٸ ورىستٸلدٸ باق-تىڭ رەسەيدٸ سىناۋى سيرەك ٶيتكەنٸ. سول ەلدٸڭ سويىلىن سوقپاسا, قارسى سٶيلەگەن كەزٸ ٸلۋدە بٸرەۋ عانا).
ماقالانىڭ مازمۇنى دا بۇعان دەيٸن بۇل مەسەلەنٸ جەتەر جەرٸنە جەتكٸزە قاۋزاعان قازاقتٸلدٸ باق-تىڭ كٶزقاراسىمەن ٷندەس جاتقاسىن ىقشامداپ بولسا دا اۋدارعاندى جٶن سانادىق.
بورەيكو بىلاي دەپ اشىنىپتى:
كرەملدٸڭ كٶزدەگەنٸ نە?
«رەسەيدە «الپاري» دەيتٸن اقپاراتتىق ورتالىق بار. باسشىسى الەكساندر رازۋۆاەۆپەن بٸر جىلدارى ٸستەس بولدىق. قازاقستانداعى گازەت-سايتتاردىڭ بەتٸنەن تٷسپەيدٸ ول.
سول رازۋۆاەۆ «تەڭگەنٸ دەنوميناتسييالاۋ قاجەت. كٷندەلٸكتٸ الىس-بەرٸستە ەلدٸڭ ۇساق اقشا ۇستاعانى جٶن», – دەپتٸ.
ويپىرىم-اي, ە?! قالاي-قالاي وراعىتادى ٶزٸ? قالاي-قالاي كٶسٸلەدٸ? قازاقستانعا جٶن سٸلتەپ, جول كٶرسەتەردەي, رەسەيدٸڭ تٶرت قۇبىلاسى تٷگەل مە ەدٸ وسى?!
جوق, ٶز جىرتىعىن ٶزٸ جاماي الماي جٷرٸپ, ٶزگە ەلگە اقىل ايتۋ رەسەيدٸڭ ەجەلگٸ ەدەتٸ.
بىلتىردان بەرٸ رەسەي اقشاسى دوللارعا شاققاندا 21,1 پايىزعا, ەۋروعا كەلگەندە 15,5 پايىزعا قۇنسىزدانعان.
تٸلٸ قىشىپ تۇرسا رۋبل تۋرالى ايتسىن رازۋۆاەۆ, اقىلى اسىپ-تٶگٸلٸپ جاتسا اقش-تىڭ فەدەرالدٸ رەزەرۆٸنە بارسىن, دوللاردىڭ كٷيٸن كٷيتتەپ. كٶرەيٸك, تىڭدار قۇلاق تابىلار ما ەكەن?..
قازاقستانعا كەلگەندە كٶسەمسٸپ, شەشەنسٸپ كەتەتٸن رازۋۆاەۆ سەكٸلدٸلەر رەسەيدە ونداپ, جٷزدەپ جٷر.
بۇل مەسەلەنٸ جىلى جابۋعا بولمايدى سوندىقتان دا.
دەل سول رازۋۆاەۆ: «وداققا بٸرٸككەن ەلدەر ورتاق ۆاليۋتا قۇرسىن. ونىڭ اتى التىن بولسىن», – دەپ ٶلٸپ-ٶشٸپ جٷر.
بىلتىر استانانىڭ تٶرٸندە وتىرىپ سٶي دەدٸ سابازىڭ.
شاتاعى نە?
بٸزگە كەلگەندە كٶسەمسٸپ, شەشەنسٸپ سٶيلەيتٸن رازۋۆاەۆ سەكٸلدٸلەر ورتاق ۆاليۋتانىڭ ەڭگٸمەسٸ ەلدەقاشان تاۋسىلعانىن, رەسەيدٸڭ كەشەلٸ-بٷگٸنگٸ ەرەكەتٸنەن كەيٸن قازاقستاننىڭ ورتاق ۆاليۋتا تۋرالى ويدان اينىپ قالعانىن اڭداۋعا ٶرەسٸ جەتپەي وتىر.
ەۋرازييالىق وداققا باعى ەمەس, سورىنا قاراي قوسىلعانىن قازٸر عانا تٷسٸندٸ بٸزدٸڭ ەل. رەسەيمەن وداقتاسىپ وپا تاپپاسىنا كٶزٸ جەتتٸ.
قازاقستان وداقتاستىقتىڭ تىم تەرەڭدەپ كەتكەنٸن قالامايتىنىن قاس قاباعىمەن-اق اڭعارتىپ وتىر.
رەسەيدٸڭ وداقتى ساياسيلاندىرۋعا قاتىستى كەز كەلگەن ۇسىنىسىن تەۋەلسٸزدٸككە قول سۇعۋ دەپ قابىلدايتىن تەگەۋرٸندٸ توپ قالىپتاستى وسى تۇستا.
رازۋۆاەۆ سەكٸلدٸلەر سوندا دا قويار ەمەس.
تىيىلار تٷرٸ جوق ولاردىڭ, تەبەتٸ اشىلعانى سونداي, قازاقستاننىڭ لاتىنعا كٶشكەنٸن ەستٸگەندە دۋما دەپۋتاتى الەكسەي جۋراۆلەۆ تٶسەگٸندە تىنىش جاتا الماپتى.
«تٷنٸمەن دٶڭبەكشٸپ شىقتىم. بۇل, بۇل دەگەنٸڭ رەسەيمەن اراداعى دوستىققا سىنا قاعۋ عوي» دەپ بايبالام سالعانى بٸر بٶلەك, قازاقستان پارلامەنتٸنەن ەلگٸ ەرەكەتٸن تٷسٸندٸرۋدٸ تالاپ ەتكەن-تۇعىن.
كرەملدٸڭ قۇرقىلتايى ۆلاديمير سولوۆەۆ بولسا سيريياعا جاۋىنگەر جٸبەرگەن رەسەيدٸ اشىق قولداماعانى ٷشٸن جازعىرعان بٸزدٸڭ ەلدٸ.
«بٸز ٶزٸ قازاقستانمەن قانداي وداق قۇردىق? توماعا-تۇيىق جاتقانىن قالاي تٷسٸنۋگە بولادى? ارامىزدى الا مىسىق كەسٸپ ٶتپەدٸ مە وسى? ەلدە كەلەسٸ مايدان قازاقستاندا بولادى دەپ كٷتەمٸز بە? بۇل ەلدٸ رەسەيدەن جىرىپ العىسى كەلەتٸندەر كٶپ قوي», – دەپ كٶكٸگەنٸ ەسٸمٸزدە.
بٸزدە نەگە مٸنەز جوق?
سولوۆەۆتٸ سىقپىرتىپ الاتىن مٸنەز بٸزدٸڭ ەلدە جوق. سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ بۇعان قاتىستى سولعىن جاۋابى سولوۆەۆكە ساباق بولماعانى انىق.
كٷنٸ كەشە رەسەيدٸڭ سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ ورتا ازيياداعى اشارشىلىققا قاتىستى مەلٸمدەمە جاسادى.
«30-جىلدارداعى اشتىق تاقىرىبىن ەلدەكٸمدەر ەدەيٸ ۋشىقتىرىپ وتىر» – دەيدٸ كرەمل.
سولاي دەپ سانايدى ەكەن رەسەي.
سولاي باعالايدى ەكەن بٸرنەشە ميلليون ادامنىڭ ٶمٸرٸن جالماعان زۇلماتتى.
ورتا ازييا دەگەنٸ كٶزالداۋ عانا. قازاقستاندى ەمەۋرٸندەپ ايتقانى. اشتىقتان كٷللٸ كسرو-دا 7 ملن ادامنىڭ اجال قۇشتى. ال رەسەي بولسا بۇل تاقىرىپتى بٸرەۋلەر بۇرمالاپ وتىر دەيدٸ…
ٶزٸنەن كٶرسٸن. ٶز قادٸرٸن ٶزٸ كەتٸرٸپ وتىر بۇل ەل. ٶتكەندٸ اڭسايتىن ٶلەرمەندٸگٸنەن بولادى اجالى. ٶكتەمدٸگٸن جٷرگٸزەم دەپ جالعىز قالادى ەرتەڭ ەشكٸمگە كەرەكسٸز بولىپ. مىنا تٷرٸمەن كٷندەردٸڭ-كٷنٸ ودان قازاقستان دا تەرٸس اينالادى. بۇلاي ەتۋگە رەسەيدٸڭ ٶزٸ يتەرمەلەپ وتىر».
بورەيكونىڭ پايىمداۋى دۇرىس. دەل وسى رەسەيگە كەلگەندە ەلدەگٸ باق اتاۋلى بٸراۋىزدى بولسا, ەرتەڭگٸ مىلتىقسىز مايداندا دا ەسەمٸزدٸ جٸبەرمەس ەدٸك.
دايىنداعان, دۋمان بىقاي
