Oqyrmanymyzdyń maqalasy ózekti bolǵannan keiin ony jariialaýdy jón dep sheshtik. Sonymen...
Qaidaǵy KSRO, qaidaǵy Keńes odaǵy? Qyzyl imperiia áldeqashan jermen-jeksen emes pe? Álde mundailar qai memlekette ómir súretinin áli kúnge deiin bilmei me? Osyny túsindirip bere alatyn jan bar ma, joq pa?!
Bylai qarasań, bári retimen júrgizilip jatqan siiaqty. Táýelsizdik alǵanymyzǵa da 25 jyl tolypty. Az ýaqyt emes, teginde. Árine, tarih úshin qas-qaǵym sát, biraq adam ǵumyry úshin bir urpaqtyń eseiip, otaý quratyn shaǵy.
Memleketimiz bir týdyń astyna birikken túrli ult ókilderin «qazaqstandyq ultqa» ainaldyrmaq bolyp, mine, shirek ǵasyr boiyna tyrbanyp keledi. Nátijesi de joq emes. Shynymyzdy aitalyq, «qazaqstandyq» degen uǵymǵa úirenisip qaldyq, qulaqqa sińisti bolyp aldy. Burynǵydai túrpidei timeidi.
Joǵarydan túsken tapsyrma, aqyr aiaǵy aqparatqa, saiasatqa ainalyp halyqtyń sanasyna birtindep bolsa da sińisýde. Solai emes pe? Siz qalai oilaisyz?
Soǵan qaramai ótken kúndi ańsaityndar, KSRO-ny kókseitinder bar eken aramyzda. Munyń kórinisin kúndelikti ómirden jii baiqaýǵa bolady.
[caption id="attachment_14904" align="alignright" width="300"]
Ilgeride aitqan, kóligine KSRO degen jazýdy japsyryp alatyndardan bólek, «Rossiia» nemese «SSSR» degen jazý jazylǵan jeide, kúrteshe kigenderdi de kúndelikti ómirde jii kezdestirýge bolady.
Bulardyń miyna kirip shyqqanymyz joq. Biraq, bir nárseni bilemiz. Mundailar ózin eshqashan da qazaqstandyq sanaǵan emes jáne jer basyp, asyn iship, aiaǵyn bosatyp otyrǵan Qazaqstandy otany dep eseptemeidi.
Siz bular aqymaq dep oilaisyz ba? Joq, árine. Áýmeser de emes. Anyǵy, olar mundai áreketke bilip barady. Bizdiń úndemeitinimizdi biledi óitkeni. Sebebi, basynǵan. Basqa shyqqandary da bar... Olardyń osy áreketinen-aq oiynyń qanshalyqty buzyq, kózqarasynyń qanshalyqty las ekenin baǵamdaisyń.
KSRO degen jazýdy kóligine, bolmasa basqa jerine jabystyryp alatyndar, anyǵynda, qazirgi Qazaqstandy, onyń táýelsizdigin moiyndaǵysy kelmeidi. Qarsylasar sharasy joq, endeshe osyndai áreketter qoǵam arasyna iritki salǵysy keledi. Ózderin endigi jerde kelmeske ketken ótken dáýirmen, bolmasa qazirgi ýaqytta sol dáýirdi qaita tiriltkisi kelip otyrǵan Reseimen bailanystyrady. Solai emes pe? Biz solai oilaimyz.
Áitpese, Táýelsizdik alǵan 25 jylda KSRO-ny umytatyndai boldyq qoi. Onyń qaityp kelmesin memleketimizdiń ózi áreketimen-aq dáleldeýde emes pe?
[caption id="attachment_14905" align="alignleft" width="319"]
Aitalyq, Elbasymyzdyń «Máńgilik el» ideiasynyń ózi egemendiktiń máńgilik bolaryn jáne eń bastysy azattyqtyń tamyryna balta shabylmasyn ańǵartyp tur ǵoi.
Anyǵynda, Qazaqstandaǵy tatýlyq pen turaqtylyq qazaqqa ǵana emes, osy elde, osy jerde ómir súretin ózge ulttarǵa ǵana kerek. Biraq, sony túsinbeitinder bar...
Bir sóz bar: «ata-anańdy qalai jaqsy kórseń, elińdi de solai súi» deidi. Ádemi aitylǵan. Álgindei áreketke barǵandar Qazaqstandy súiedi jáne osy memleket úshin jan berýge daiyn dep oilaisyz ba? Ái, qaidam...
Anyǵynda, táýelsizdiktiń árbir jańa jyly bizdi Qyzyl imperiiaǵa degen saǵynyshtan, jalpy orys áleminen alystata túsedi. Endi 40-50 jyl ótkesin qazirgi bala býyn búgingidei áýmeserlerdiń áreketterine kúle qaraityn bolady. Laiym, solai bolǵai.
Jumash ShÚIKENOV,
«Qala men Dala» gazetiniń turaqty oqyrmany
