Kóbine jemqorlyqqa baratyn qai organ: ákimdik, ministrlik álde sot pa?

Kóbine jemqorlyqqa baratyn qai organ: ákimdik, ministrlik álde sot pa?
Dalanews.kz kollajy

Biyl qańtar-mamyr aralyǵynda jemqorlyq qylmystary boiynsha kúdikti dep taný týraly qaýly 640 adamǵa shyǵarylǵan, bul byltyrmen salystyrǵanda 3%-ǵa az. Sondai-aq, 464 adam qylmys jasaǵany anyqtalǵan, bul byltyrmen salystyrǵanda 4,3%-ǵa kóp, iaǵni bul kórsetkish boiynsha ósim baiqalady. Bul týraly Ranking.kz sarapshylarynyń taldaýynda qamtylǵan, dep habarlaidy Dalanews.kz.

Biyl bes aida sybailas jemqorlyqqa qatysty quqyqbuzýshylyqtar boiynsha 405 aiyptalýshynyń isi sotqa berildi, bul byltyrǵy qańtar–mamyr ailarymen salystyrǵanda 9,2%-ǵa artyq.

Sotqa joldanǵan mundai ister boiynsha eń jii jaýapqa tartylǵandar - ákimdikter men olardyń qurylymdyq bólimsheleriniń qyzmetkerleri boldy: 66 adam (32%-ǵa kem). Buǵan qosa Ishki ister organdarynyń 49 qyzmetkeri, Qarjy ministrliginiń 16 qyzmetkeri, Aýyl sharýashylyǵy ministrliginiń 11 qyzmetkeri jáne Ishki ister ministrliginiń Qylmystyq-atqarý júiesi komitetiniń 7 qyzmetkeri de sotqa tartylǵandar qatarynda.

Osy kezeńde sybailas jemqorlyq qylmystary boiynsha sotqa 12 ministrlikten 57 qyzmetkerdiń isi joldanǵan, byltyr bul kórsetkish 54 adam bolǵan.

"Naqtylai ketsek, bul jerde derekteri naqty kórsetilgen ministrlikter men olardyń qyzmetkerleri týraly sóz qozǵalyp otyr. Mysaly, QR IIM bul tizimge kirmeidi, sebebi derekter búkil ministrlik boiynsha emes, tek jekelegen bólimsheler men departamentter boiynsha ǵana berilgen. Al elimizde barlyǵy 21 ministrlik jumys isteitinin eskersek, bul málimetter tolyq bolmaýy da múmkin. Sondai-aq sybailas jemqorlyq derekteri boiynsha úsh ákimniń (byltyr bir ǵana ákim) jáne de bir sýdianyń isi sotqa jiberildi", - dep jazylǵan málimette.

Anyqtalǵan quqyqbuzýshylyqtardyń ishinde eń keń taralǵany - para alý: biylǵy jyldyń bes aiynda osyndai 167 jaǵdai tirkelgen. Bul kórsetkish byltyrmen salystyrǵanda 27,5%-ǵa artyq.

Para alý derekteri boiynsha eń jii ustalǵandar: ishki ister organdarynyń qyzmetkerleri — 22 adam, ákimdikter men olardyń qurylymdyq bólimsheleriniń qyzmetkerleri — 13 adam, sondai-aq, Qarjy ministrliginiń qyzmetkerleri — 9.

Eń jii jasalatyn sybailas jemqorlyq qylmystarynyń ishinde ekinshi jáne úshinshi orynda — para berý (99 adam ustalǵan) jáne sybailas jemqorlyq sipatyndaǵy alaiaqtyq (71 adam).

2024 jyldyń qorytyndysy boiynsha sybailas jemqorlyqty qabyldaý deńgeii boiynsha jahandyq elder reitingisinde Qazaqstan 40 indeksimen 180 eldiń ishinde 88-inshi orynǵa ie boldy. Indeks neǵurlym joǵary bolsa, eldiń jemqorlyqqa beiimdiligi soǵurlym tómen, bul reiting 0-den (qatty jemqor memleket) 100-ge (jemqorlyqtan meilinshe taza el) deiingi shkalamen ólshenedi. Qazaqstan bul kórsetkish boiynsha Soltústik Makedoniia, Sýrinam jáne Vetnammen bir deńgeide tur, bul elderdiń de indeksi 40-qa teń.

Oǵan qosa sarapshylardyń deregine sáikes Qazaqstanda memlekettik qyzmetterdi paidalanýshylardyń 17%-y sońǵy on eki ai ishinde para bergen.

Basqa elderge de nazar aýdaraiyq. Reitingte kósh bastap turǵan elder — Daniia, Finliandiia jáne Singapýr, al aýtsaiderler qatarynda Ońtústik Sýdan, Somali jáne Venesýela bar. Qazaqstanmen salystyrǵanda, Daniia men Finliandiiada para bergender úlesi nebári 1% bolady.

Qazaqstan TMD elderi arasynda Armeniia men Moldovadan keiin úshinshi orynǵa jaiǵasty, ol elder 63-inshi jáne 77-inshi oryndarda tur. Kórsetkishteri joǵary bolǵanymen, bul elderde kúndelikti ómirde jemqorlyq keń taralǵan: Armeniiada paidalanýshylardyń 19%-y, al Moldovada 22%-y para bergen. Bul oraida Ýkraina 105-inshi orynǵa, Belarýs 114-inshi orynǵa, Ózbekstan 121-inshi orynǵa, Qyrǵyzstan 146-ynshy orynǵa ornalasty. Ázerbaijan men Resei 153-inshi oryndy bólisti, Tájikstan 164-inshi, al Túrkimenstan 165-inshi oryndy ielendi.