Ókinishke qarai, Óskemendegi «Kaztsink» óndirisinde jarylys bolyp, odan eki adam qaza tapqannan keiin, elimizden iri úndi investory ketkennen keiin aiaqtalǵandai bolǵan óndiristik ólim seriiasy qaita jandana bastady. Negizi, «Kaztsink» kompaniiasyna qatysty buǵan deiin de ekologiialyq jáne qaýipsizdik boiynsha problemalar az tirkelmegen. Demek, buǵan deiin de signaldar bolǵan edi.
«Kaztsink» aktsionerlik qoǵamynyń óndiristik keshenine birden bes iri kásiporyn kiredi: myrysh, qorǵasyn jáne mys zaýyttary, kúkirt qyshqyly óndirisi jáne baǵaly metaldar zaýyty. Jergilikti turǵyndar men mamandar kóp jaǵdaida Óskemendegi turaqty ekologiialyq problemalardy dál osy kásiporyndardyń jumysymen bailanystyryp kelgen edi.
Mysaly, 2026 jyldyń kókteminde ekologtar ónerkásip alańynda taǵy da eleýli zań buzýshylyqtardy, iaǵni ziiandy zattar mólsheriniń normadan asyp ketkenin tirkedi. Sol kezde Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ekologiia departamenti tekserý aiasynda belgilengen normativterdiń asyp ketkenin anyqtaǵan edi. Olar taratqan habarlamadan kúkirt dioksidi boiynsha normativterdiń 3,5 ese, kómirtek oksidi boiynsha - 2 ese, azot oksidi boiynsha - 1,5 ese artyp ketkeni belgili bolǵan. Inspektsiia qorytyndysy boiynsha kásiporynǵa zań buzýshylyqtardy joiý mindettelip, 20 mln teńge aiyppul salyndy.
Al, 2025 jyldyń qańtar aiynda Bas prokýratýra turǵyndardyń shaǵymdary boiynsha «Kaztsink» kásiporyndaryna tekserý bastaǵan. Buǵan 2024 jyldyń qarashasynan beri ártúrli vedomstvolarǵa túsken Óskemen turǵyndarynyń kóptegen shaǵymy sebep boldy. Sol kezde kúzdiń sońynda qalany qoiý tútin basyp, turǵyndar ashy iis pen tynys alýdyń qiyndaǵanyna shaǵymdandy. Bilik 50 myńnan astam oqýshyny qashyqtan oqytý formatyna kóshirdi. Odan biraz ýaqyt ótkennen keiin mamandar 2024 jyldyń qarashasynda aýadaǵy ziiandy zattardyń kontsentratsiiasy shekti ruqsat etilgen kórsetkishterden asyp ketkenin anyqtaǵan.
2023 jyly shlamnyń aǵýy saldarynan Kaztsink kásiporyny Filippovka ózenin lastap, ziiandy zattardyń kontsentratsiiasyn normadan 140 esege deiin arttyrǵan. Sol kezde keltirilgen zalal ondaǵan million teńgeni qurady. Ekologiiaǵa keltirilgen ziian úshin «Kaztsinkke» shamamen 50 mln teńge aiyppul salyndy.
2022 jyly «Kaztsink» ruqsat etilmegen shyǵaryndylar jáne Úlbi ózenin lastaǵany úshin 45,32 mln teńge aiyppul aldy.
2021 jyly ekologtar kúkirtsýtek pen kúkirt dioksidi mólsheriniń asyp ketkenin tirkedi. Bul ósimdikterdiń himiialyq kúiik alýyna jáne adamdardyń hal-jaǵdaiynyń nasharlaýyna ákeldi. Ol kezde kásiporyn 326 myń teńge aiyppul tólep, ekologiiaǵa keltirilgen zalaldy óteý úshin 3,5 mln teńge ótemaqy tóledi. Sol 2021 jyly Buqtyrma ózenine aýyr metaldar mólsheri ondaǵan ese asyp ketken sarqyndy sý tógildi. Bul úshin kásiporynǵa 291 myń teńge aiyppul salyndy, al ekologiialyq zalal 8,2 mln teńgege baǵalandy.
Osydan «Kaztsinktiń» ekologiialyq problemalarynyń tarihy tereńde ekenin baiqaýǵa bolady. Mysaly, Ekologiia ministrliginiń dereginshe, Óskemendegi jalpy lastaný kóleminiń 44%-y «Kaztsinktiń» shyǵaryndylaryna tiesili. Budan qorytyndy shyǵaratyn ýaqyt keldi.
