ٶكٸنٸشكە قاراي, ٶسكەمەندەگٸ «كازتسينك» ٶندٸرٸسٸندە جارىلىس بولىپ, ودان ەكٸ ادام قازا تاپقاننان كەيٸن, ەلٸمٸزدەن ٸرٸ ٷندٸ ينۆەستورى كەتكەننەن كەيٸن اياقتالعانداي بولعان ٶندٸرٸستٸك ٶلٸم سەريياسى قايتا جاندانا باستادى. نەگٸزٸ, «كازتسينك» كومپانيياسىنا قاتىستى بۇعان دەيٸن دە ەكولوگييالىق جەنە قاۋٸپسٸزدٸك بويىنشا پروبلەمالار از تٸركەلمەگەن. دەمەك, بۇعان دەيٸن دە سيگنالدار بولعان ەدٸ.
«كازتسينك» اكتسيونەرلٸك قوعامىنىڭ ٶندٸرٸستٸك كەشەنٸنە بٸردەن بەس ٸرٸ كەسٸپورىن كٸرەدٸ: مىرىش, قورعاسىن جەنە مىس زاۋىتتارى, كٷكٸرت قىشقىلى ٶندٸرٸسٸ جەنە باعالى مەتالدار زاۋىتى. جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندار مەن ماماندار كٶپ جاعدايدا ٶسكەمەندەگٸ تۇراقتى ەكولوگييالىق پروبلەمالاردى دەل وسى كەسٸپورىنداردىڭ جۇمىسىمەن بايلانىستىرىپ كەلگەن ەدٸ.
مىسالى, 2026 جىلدىڭ كٶكتەمٸندە ەكولوگتار ٶنەركەسٸپ الاڭىندا تاعى دا ەلەۋلٸ زاڭ بۇزۋشىلىقتاردى, ياعني زيياندى زاتتار مٶلشەرٸنٸڭ نورمادان اسىپ كەتكەنٸن تٸركەدٸ. سول كەزدە شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكولوگييا دەپارتامەنتٸ تەكسەرۋ اياسىندا بەلگٸلەنگەن نورماتيۆتەردٸڭ اسىپ كەتكەنٸن انىقتاعان ەدٸ. ولار تاراتقان حابارلامادان كٷكٸرت ديوكسيدٸ بويىنشا نورماتيۆتەردٸڭ 3,5 ەسە, كٶمٸرتەك وكسيدٸ بويىنشا - 2 ەسە, ازوت وكسيدٸ بويىنشا - 1,5 ەسە ارتىپ كەتكەنٸ بەلگٸلٸ بولعان. ينسپەكتسييا قورىتىندىسى بويىنشا كەسٸپورىنعا زاڭ بۇزۋشىلىقتاردى جويۋ مٸندەتتەلٸپ, 20 ملن تەڭگە ايىپپۇل سالىندى.
ال, 2025 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا باس پروكۋراتۋرا تۇرعىنداردىڭ شاعىمدارى بويىنشا «كازتسينك» كەسٸپورىندارىنا تەكسەرۋ باستاعان. بۇعان 2024 جىلدىڭ قاراشاسىنان بەرٸ ەرتٷرلٸ ۆەدومستۆولارعا تٷسكەن ٶسكەمەن تۇرعىندارىنىڭ كٶپتەگەن شاعىمى سەبەپ بولدى. سول كەزدە كٷزدٸڭ سوڭىندا قالانى قويۋ تٷتٸن باسىپ, تۇرعىندار اششى يٸس پەن تىنىس الۋدىڭ قيىنداعانىنا شاعىمداندى. بيلٸك 50 مىڭنان استام وقۋشىنى قاشىقتان وقىتۋ فورماتىنا كٶشٸردٸ. ودان بٸراز ۋاقىت ٶتكەننەن كەيٸن ماماندار 2024 جىلدىڭ قاراشاسىندا اۋاداعى زيياندى زاتتاردىڭ كونتسەنتراتسيياسى شەكتٸ رۇقسات ەتٸلگەن كٶرسەتكٸشتەردەن اسىپ كەتكەنٸن انىقتاعان.
2023 جىلى شلامنىڭ اعۋى سالدارىنان كازتسينك كەسٸپورىنى فيليپپوۆكا ٶزەنٸن لاستاپ, زيياندى زاتتاردىڭ كونتسەنتراتسيياسىن نورمادان 140 ەسەگە دەيٸن ارتتىرعان. سول كەزدە كەلتٸرٸلگەن زالال ونداعان ميلليون تەڭگەنٸ قۇرادى. ەكولوگيياعا كەلتٸرٸلگەن زييان ٷشٸن «كازتسينككە» شامامەن 50 ملن تەڭگە ايىپپۇل سالىندى.
2022 جىلى «كازتسينك» رۇقسات ەتٸلمەگەن شىعارىندىلار جەنە ٷلبٸ ٶزەنٸن لاستاعانى ٷشٸن 45,32 ملن تەڭگە ايىپپۇل الدى.
2021 جىلى ەكولوگتار كٷكٸرتسۋتەك پەن كٷكٸرت ديوكسيدٸ مٶلشەرٸنٸڭ اسىپ كەتكەنٸن تٸركەدٸ. بۇل ٶسٸمدٸكتەردٸڭ حيمييالىق كٷيٸك الۋىنا جەنە ادامداردىڭ حال-جاعدايىنىڭ ناشارلاۋىنا ەكەلدٸ. ول كەزدە كەسٸپورىن 326 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل تٶلەپ, ەكولوگيياعا كەلتٸرٸلگەن زالالدى ٶتەۋ ٷشٸن 3,5 ملن تەڭگە ٶتەماقى تٶلەدٸ. سول 2021 جىلى بۇقتىرما ٶزەنٸنە اۋىر مەتالدار مٶلشەرٸ ونداعان ەسە اسىپ كەتكەن سارقىندى سۋ تٶگٸلدٸ. بۇل ٷشٸن كەسٸپورىنعا 291 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل سالىندى, ال ەكولوگييالىق زالال 8,2 ملن تەڭگەگە باعالاندى.
وسىدان «كازتسينكتٸڭ» ەكولوگييالىق پروبلەمالارىنىڭ تاريحى تەرەڭدە ەكەنٸن بايقاۋعا بولادى. مىسالى, ەكولوگييا مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرەگٸنشە, ٶسكەمەندەگٸ جالپى لاستانۋ كٶلەمٸنٸڭ 44%-ى «كازتسينكتٸڭ» شىعارىندىلارىنا تيەسٸلٸ. بۇدان قورىتىندى شىعاراتىن ۋاقىت كەلدٸ.
