Kaspii teńiziniń deńgeii tarihi minimýmǵa jetip, ekologtardyń dabyl qaǵýyna sebep boldy. Energyprom.kz sarapshylary osy másele tóńireginde zertteý júrgizdi, – dep habarlaidy Dalanews.kz.
Mamandardyń deregi boiynsha, 2024 jyly qarashada teńizdiń deńgeii minýs 29,03 metrge deiin tómendegen. Mundai alańdatarlyq kórsetkish sońǵy ret 1977 jyly tirkelgen edi. Sol kezde Kaspii minýs 29,18 metr mejesine deiin tartylyp, ekologiialyq ahýal kúrt nasharlaǵan bolatyn.
Qazir ǵalymdar Kaspiidiń tartylýynyń birneshe sebebin aityp otyr. Sonyń bastysy – Volga men Jaiyq siiaqty iri ózenderden teńizge quiylatyn sý mólsheriniń azaiýy. Buryn bul ózenderdi Atlantika tsiklony jii sýlandyryp, arnasy tolyp aǵatyn. Sońǵy onjyldyqtarda klimattyń jahandyq ózgerýi tsiklon baǵyttaryn basqa jaqqa buryp, jaýyn-shashyn mólsheri kúrt azaidy. Onyń ústine aýa temperatýrasynyń jalpy jylynýy teńiz betinen býlanatyn sýdyń kólemin arttyryp otyr.
Kaspiidiń osylai tartylýy aimaqtyń ekologiialyq, ekonomikalyq jáne áleýmettik jaǵdaiyna qaýip tóndirip tur. Ásirese teńizdiń soltústik bóligine tiesili Qazaqstan aimaǵy zardapty basqalardan qattyraq sezinýi múmkin. Teńiz deńgeiiniń tómendeýi saldarynan soltústikte kemeler qatynai almai, munai óndirý jumysy toqtap qalýy yqtimal.
Jaqynda ǵana Májiliste depýtattar osy máselege bailanysty dabyl qaqty. Parlament ókilderi teńiz sýynyń azaiýynan bólek, munai óndirýshi kompaniialardyń qorshaǵan ortany lastaýy da úlken másele ekenin basa aitty. Osy ýaqytqa deiin iri munai kompaniialaryna salynǵan ekologiialyq aiyppuldar kóbine «investitsiia» retinde keri qaitarylyp, qorshaǵan orta máselesi taǵy da sheshýsiz qalǵan bolatyn. Depýtattar kompaniialarǵa qoiylatyn ekologiialyq talaptardy qaita qarap, júieli túrde zań buzǵandardyń litsenziiasyn ýaqytsha toqtatýdy usyndy.
Eger Kaspii teńiziniń tartylý qarqyny jaqyn arada toqtamasa, Qazaqstannyń ekologiialyq jáne ekonomikalyq problemalary eselene túspek. Ári teńiz jaǵasyndaǵy eldimekenderde «ekologiialyq migranttar» paida bolýy múmkin degen qaýip te bar.
Mamandardyń sózinshe, 1978 jyly teńiz eń tómengi deńgeiine jetkennen keiin qaitadan tolyp, 1995 jyly eń joǵarǵy shegine jetken. Biraq qazirgi ahýal ózgeshe. Eger ótken ǵasyrdaǵy stsenarii qaitalanbasa, Qazaqstan aldaǵy onjyldyqta úlken ekologiialyq apatqa tap bolýy múmkin.
