كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ دەڭگەيٸ تاريحي مينيمۋمعا جەتٸپ, ەكولوگتاردىڭ دابىل قاعۋىنا سەبەپ بولدى. Energyprom.kz ساراپشىلارى وسى مەسەلە تٶڭٸرەگٸندە زەرتتەۋ جٷرگٸزدٸ, – دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
مامانداردىڭ دەرەگٸ بويىنشا, 2024 جىلى قاراشادا تەڭٸزدٸڭ دەڭگەيٸ مينۋس 29,03 مەترگە دەيٸن تٶمەندەگەن. مۇنداي الاڭداتارلىق كٶرسەتكٸش سوڭعى رەت 1977 جىلى تٸركەلگەن ەدٸ. سول كەزدە كاسپيي مينۋس 29,18 مەتر مەجەسٸنە دەيٸن تارتىلىپ, ەكولوگييالىق احۋال كٷرت ناشارلاعان بولاتىن.
قازٸر عالىمدار كاسپييدٸڭ تارتىلۋىنىڭ بٸرنەشە سەبەبٸن ايتىپ وتىر. سونىڭ باستىسى – ۆولگا مەن جايىق سيياقتى ٸرٸ ٶزەندەردەن تەڭٸزگە قۇيىلاتىن سۋ مٶلشەرٸنٸڭ ازايۋى. بۇرىن بۇل ٶزەندەردٸ اتلانتيكا تسيكلونى جيٸ سۋلاندىرىپ, ارناسى تولىپ اعاتىن. سوڭعى ونجىلدىقتاردا كليماتتىڭ جاھاندىق ٶزگەرۋٸ تسيكلون باعىتتارىن باسقا جاققا بۇرىپ, جاۋىن-شاشىن مٶلشەرٸ كٷرت ازايدى. ونىڭ ٷستٸنە اۋا تەمپەراتۋراسىنىڭ جالپى جىلىنۋى تەڭٸز بەتٸنەن بۋلاناتىن سۋدىڭ كٶلەمٸن ارتتىرىپ وتىر.
كاسپييدٸڭ وسىلاي تارتىلۋى ايماقتىڭ ەكولوگييالىق, ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك جاعدايىنا قاۋٸپ تٶندٸرٸپ تۇر. ەسٸرەسە تەڭٸزدٸڭ سولتٷستٸك بٶلٸگٸنە تيەسٸلٸ قازاقستان ايماعى زارداپتى باسقالاردان قاتتىراق سەزٸنۋٸ مٷمكٸن. تەڭٸز دەڭگەيٸنٸڭ تٶمەندەۋٸ سالدارىنان سولتٷستٸكتە كەمەلەر قاتىناي الماي, مۇناي ٶندٸرۋ جۇمىسى توقتاپ قالۋى ىقتيمال.
جاقىندا عانا مەجٸلٸستە دەپۋتاتتار وسى مەسەلەگە بايلانىستى دابىل قاقتى. پارلامەنت ٶكٸلدەرٸ تەڭٸز سۋىنىڭ ازايۋىنان بٶلەك, مۇناي ٶندٸرۋشٸ كومپانييالاردىڭ قورشاعان ورتانى لاستاۋى دا ٷلكەن مەسەلە ەكەنٸن باسا ايتتى. وسى ۋاقىتقا دەيٸن ٸرٸ مۇناي كومپانييالارىنا سالىنعان ەكولوگييالىق ايىپپۇلدار كٶبٸنە «ينۆەستيتسييا» رەتٸندە كەرٸ قايتارىلىپ, قورشاعان ورتا مەسەلەسٸ تاعى دا شەشۋسٸز قالعان بولاتىن. دەپۋتاتتار كومپانييالارعا قويىلاتىن ەكولوگييالىق تالاپتاردى قايتا قاراپ, جٷيەلٸ تٷردە زاڭ بۇزعانداردىڭ ليتسەنزيياسىن ۋاقىتشا توقتاتۋدى ۇسىندى.
ەگەر كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ تارتىلۋ قارقىنى جاقىن ارادا توقتاماسا, قازاقستاننىڭ ەكولوگييالىق جەنە ەكونوميكالىق پروبلەمالارى ەسەلەنە تٷسپەك. ەرٸ تەڭٸز جاعاسىنداعى ەلدٸمەكەندەردە «ەكولوگييالىق ميگرانتتار» پايدا بولۋى مٷمكٸن دەگەن قاۋٸپ تە بار.
مامانداردىڭ سٶزٸنشە, 1978 جىلى تەڭٸز ەڭ تٶمەنگٸ دەڭگەيٸنە جەتكەننەن كەيٸن قايتادان تولىپ, 1995 جىلى ەڭ جوعارعى شەگٸنە جەتكەن. بٸراق قازٸرگٸ احۋال ٶزگەشە. ەگەر ٶتكەن عاسىرداعى ستسەناريي قايتالانباسا, قازاقستان الداعى ونجىلدىقتا ٷلكەن ەكولوگييالىق اپاتقا تاپ بولۋى مٷمكٸن.
