Jetisý óńirinde qazirdiń ózinde qala turǵyndarynyń 100 paiyzy, aýyl turǵyndarynyń 99,5 paiyzy sýmen qamtý qyzmetine qol jetkizgen. Al jyl sońyna deiin ortalyqtandyrylǵan sýmen qamtýǵa jatatyn 331-i eldi mekenniń barlyǵy nemese 694,2 myń adam ortalyq aýyz sý júiesine qosylady dep kútilýde,– dep habarlaidy Dalanews.kz
2022-2024 jyldary oblysta 420,5 shaqyrym sý qubyry jelisi qaita jańǵyrtylyp, 24 eldi mekende aýyz sýdyń sapasy jaqsardy. Ortalyq sý qubyryna tórt aýyl qosyldy: Qaratal aýdanynyń Besaǵash, Birlik jáne Alakól aýdanynyń Bibaqan, Toqjailaý aýyldary. Bul rette oblystaǵy eń shalǵai eldi meken – Qaratal aýdanyndaǵy Kópbirlik aýylynyń turǵyndary sapaly aýyz sýǵa qol jetkizdi. Aýylda ortalyqtandyrylǵan sý qubyry bolǵanymen, sýdaǵy tuz mólsheri ruqsat etilgen normadan birneshe ese joǵary bolǵan. Kópten túiini sheshilmei kele jatqan bul másele oblys ákiminiń tapsyrmasymen qabyldanǵan sharalardyń arqasynda byltyr sheshimin tapty.
– Aýyz sý – densaýlyq kepili, sondyqtan onyń sapasy asa mańyzdy. Sońǵy birneshe jylda bizdiń aýylda sý máselesi kúrdeli boldy. Densaýlyqqa ziian tigizetin tuzdy sýdy ishýge májbúr boldyq. Qazir bul másele sheshildi. Halyq riza. Bizdiń aýylǵa keletin, 30 jylda bir ret jóndeý kórmegen joldy da retke keltirdi. Endi 1,5 saǵatta asyqpai aýdan ortalyǵy Úshtóbe qalasyna jetemiz. Aýylymyzǵa budan bylai da kóńil bólinedi dep oilaimyn, – dedi Kópbirlik aýylynyń turǵyny Zámzágúl Nesipbaeva.
Tekeli qalasynyń turǵyndary da uzaq jyldardan keiin sapaly aýyz sýǵa qol jetkizdi. Eske salsaq, buǵan deiin Tekelige aýyz sý Shaja men Qora ózeninen eski súzgi stansasynan ótkizilip, kóktem-jaz mezgilinde jańbyr men qardyń erýinen ishýge jaramsyz bolatyn da, turǵyndardan aryz-shaǵymdar jii túsetin. Bul másele qalanyń ishki sý jelileriniń tozýy saldarynan ýshyǵa tústi.
Osyǵan orai 2024 jyly bul máseleni túbegeili sheshý úshin biýdjetten qarjy bólinip, súzgi stansasynyń jabdyqtary aýystyrylyp, aǵymdaǵy jóndeý júrgizildi, aýqymy 3000 m3 bolatyn eki rezervýar, skvajinadan 16,5 km sýmen qamtý júiesi salyndy. Sol siiaqty sýmen jabdyqtaý jelilerindegi 392 ysyrma aýystyryldy, bul qajet kezde búkil sý júiesin emes, tek belgili bir bóligin ǵana óshirýge qolaily bolmaq. Jalpy barlyq jumys jeltoqsan aiynda aiaqtaldy, qazir paidalanýǵa berý satysynda, mamyrǵa deiin aiaqtalady dep josparlanyp otyr.
Oǵan qosa mamyr-maýsym ailarynda sý sapasy taǵy bir ret tekseriledi. Jumystyń 2-shi kezeńi de, iaǵni sýmen qamtýdyń ishki júielerin aýystyrý isi qosymsha bastaldy, oǵan 400 mln. teńge bólindi. Joba aýyspaly, kelesi jyly da jalǵasady. Sóitip Tekeli qalasynda birneshe jyl boiy jergilikti halyqqa qolaisyzdyq týdyryp kelgen sapasyz aýyz sý máselesi búginde tolyq sheshimin tapty.
Kerbulaq aýdanyndaǵy Saryózek aýylynyń turǵyndaryn sapaly aýyz sýmen qamtý máselesin sheshý jumystary aiaqtalýǵa jaqyn.
Eske salsaq, 2008-2023 jyldar aralyǵynda aýylda sý qubyry jelilerin qaita jańǵyrtýdyń tórt kezeńi atqaryldy. Al ótken jyly sý qubyry jelilerin qaita qurýdyń 5-kezeńi bastaldy. 178,6 shaqyrym sý qubyrynyń qurylysy júrgizilýde. Búgingi kúni 22 shaqyrymy tóselip, júieli jumystar jalǵasýda.
Jelilerdiń qurylysy aiaqtalǵannan keiin Saryózek aýylyndaǵy uzaq jyl boiy sheshimin tappai kele jatqan aýyz sý sapasyna qatysty másele túpkilikti sheshimin tappaq.
Sol siiaqty jýyq arada Alakól aýdany Lepsi aýylynda aýyz sý máselesi sheshiledi. Qurylys jumystaryn bastaýǵa respýblikalyq biýdjetten 800 mln. teńge bólindi. Jyldyń sońyna deiin aýyl ortalyq aýyz sý júiesine qosylady dep josparlanǵan.
Al Alakól aýdany Bibaqan aýylynyń turǵyndary uzaq jyldar boiy sorǵydan sý iship kelgen. 160-qa jýyq turǵyny bar aýylda ortalyq sý qubyry bolmaǵan. Sý qubyry tóselgennen keiin bul másele sheshildi.
– Buryn sýdy aýlaǵa ornatylǵan sý sorǵyshtan alatynbyz. Sondai-aq baqsha men kókónis alqabyn sýarýǵa sý únemi jetpei qalatyn. Ásirese jazda sýdy únemdeý kerek boldy. Byltyrdan beri aýylymyzǵa sý tartyla bastady. Qazir sýymyz taza, jumsaq, qysymy jaqsy. Halyqqa qajetti jaǵdai jasalyp jatyr, ásirese aýyz sý máselesiniń sheshilgenine qýanyshtymyz, – dedi Bibaqan aýyl turǵyny Qapiza Hamitova.
Biyl oblysta sý qubyrlaryn salý mene qaita jańǵyrtý baǵytynda 18 joba júzege asyrylýda. 2604 turǵyny bar taǵy 4 aýyl ortalyq sýmen qamtylady. Atap aitqanda, olar – Alakól aýdanyndaǵy Qońyr, Qaratal aýdanyndaǵy Umtyl, Aqsý aýdanyndaǵy Qopaly, Panfilov aýdanyndaǵy Jideli aýyldary.
Sonyń nátijesinde 2025 jyldyń sońyna qarai Jetisý oblysyndaǵy 358 eldi mekenniń ortalyq sýmen qamtamasyz etýge jatatyn 331-i ortalyq sý júiesimen tolyq qamtylady.
