Freedom Inside '26

Jetisý balalaryna arnalǵan jyr shashýlar

Jetisý balalaryna arnalǵan jyr shashýlar
Gúlbaqyt Qasen jer jannaty Jetisý jerinde balalarǵa arnap jyl shýmaqtaryn tógip júrgen aqyn qyzdarymyzdyń biri. Ol 1975 jyly Taldyqorǵan oblysy, Panfilov aýdany, Aidarly aýylynda dúniege kelgen.

I.Jansúgirov atyndaǵy Jetisý memlekettik ýniversitetiniń filologiia fakýltinde (1996 j.), Ó.Joldasbekov atyndaǵy Quqyq jáne ekonomika akademiiasynyń zań fakýltetinde (2011 j.) bilim alǵan. Eńbek jolyn qazaq tili men ádebieti pániniń muǵalimi bolyp bastaǵan. 1995-2008 j.j. mektepte muǵalim, direktordyń oqý-isi jónindegi orynbasary, kolledjde direktordyń ádisteme jónindegi orynbasary boldy. 2008-2015 j.j. Almaty oblysynyń tilderdi damytý basqarmasynda bas maman, tilderdi damytý bóliminiń basshysy qyzmetterinde istedi. 2015-2020 jyldary Almaty oblysy ákimdigi, uiymdastyrý-inspektorlyq jumys bóliminde oblys ákiminiń bas inspektory, oblystyq bilim basqarmasy basshysynyń orynbasary bolyp qyzmet atqardy. Qazirgi ýaqytta Jetisý oblysy ákimi apparatynda oblys ákiminiń bas inspektory bolyp jumys jasaidy.  «Alýa» (2014 j.), «Baqyt gúli» (2015 j.), «Qusqanaty» (2017 j.), «Júregimniń hattary» (2020 j.) jyr jinaqtary, «Kúntumar-Aitumar» (2019 j.) atty qyrǵyz tilinde, «Baqyt gúli» (2023 j.Alania qalasynda) túrik tilinde kitaby shyqty.  «Balalalar kitaphanasy» aiasynda «Kún degenim-dáý juldyz» (2023 j.) atty sýretti kitaby memlekettik qoldaýmen shyqty.

Óleńderi qyrǵyz, ázerbaijan, túrik, saha, orys, qytai tilderine aýdarylǵan. «Jetisý» telearnasynda memlekettik tildi nasihattaý maqsatynda «Asyl sóz» ziiatkerlik baǵdarlamasyn (2011-2014 jj.) uiymdastyryp júrgizdi. Oblystyq, respýblikalyq, halyqaralyq baiqaýlardyń jeńimpazy. Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, «Maǵjan kóktemi» óner festivaliniń laýreaty, Halyqaralyq Álisher Naýai atyndaǵy syilyqtyń iegeri. «Eren eńbegi úshin» medalimen, «Táýelsizdikke 25 jyl, 30 jyl» merekelik medalimen marapattalǵan.

Shyny kerek búginde balalarǵa arnalyp jazylǵan óleń, taqpaqtar jetispegendikten bala psihologiiasyna sai emes shýmaqtardy jattap, tipti balabaqshada Aiaz ataǵa aityp berip júrgen balalar az emes. Osy oraida Gúlbaqyttyń qys taqyrybyndaǵy jáne basqa da balalarǵa arnalǵan óleńderin nazarlaryńyzǵa usynamyz.

 

Jańa jyl keldi

 

- Jańa jyl keldi!

- Qoian ba?

- Jatyrsyń nege oianbai?

Tura ǵoi qáne, erinbe,

Dalaǵa shyqshy oilanbai.

 

Dalanyń áppaq ajaryn,

Kórdiń be ómir bazaryn.

Balalyq - baqyt, erkele,

Erkele, jyr ǵyp jazamyn.

 

Qýanyp oian, kúlimde,

Mereke bolsyn búgin de.

- Aq qoian qaida?

- Otyr ǵoi...

jasyl shyrshanyń túbinde.

 

 

Qys

Qys qandai keremet,

Qyzyqtyń bári bar.

Aq tútek ulpalaq

Borany, qary bar.

 

Tirildi aqqala,

Aq tonyn jamylǵan.

Oiandy shyrshalar,

Monshaǵyn taǵynǵan.

 

Qyr basy kóńildi,

Ertegi elindei.

Balalar oinaidy,

Aiazǵa berilmei.

 

 

Shynyǵamyz qar kúrep

 

Taý-taý bolyp úiilgen,

Kúpsek qardy keshemiz,

Dosym shyqty úiinen,

Jaqyn bizdiń kóshemiz.

 

Jalǵas aitty Oljasqa:

- Jol ashamyz úige biz.

Qandai shara tońbasqa?

- Qalyń kiim kiemiz.

 

Aǵash shana, bar kúrek,

Qolymyzǵa alamyz.

Shynyǵamyz qar kúrep,

Biz eńbekqor balamyz.

 

 

Qys keldi

Aiazy da ádemi, borany da,

Alaqanǵa áppaq qar qonady ma?

Qys keldi dep qýanǵan balalar máz,

Aiaz ata saǵynǵan qonaǵy ma?

 

Aq kúmiske malynǵan dala qandai?

Aq mamyqqa aýnaǵan bala qandai?

Syrǵanaqtyń qyzyǵy taýsylmaidy,

Shana bitken tulpar bop jaralǵandai.

 

Aqqala

Qaita kelgen ómirge...

Aqqalamyz burynǵy,

Kózi qara kómirden,

Qyzyl sábiz muryny,

Túimeleri temirden,

Áppaq qardan tuǵyry.

 

Tesik shelek tumaǵy,

Moinynda ala orama,

Inim uqpai surady:

- Tony qaida? Tońa ma?

Joq eken ǵoi qulaǵy,

Úige kirse bola ma?

 

- Mekeni onyń dalada,

Dos bolamyz tek qysta,

Kóńili áppaq, baǵala,

Ǵumyry da eń qysqa.

Kóktemge bir baraiyq,

Qolyń qaida, kel, usta!

 

 

Qys qyzyǵy

Qys qyzyǵy taýsylar ma,

qala salar aq qardan,

tań atady, kesh batady,

barlyq bala shattanǵan.

 

-Erteń erte turaiyqshy,-

dedi Maira Danaǵa,

shelegi men qos kúregin,

salyp qoidy shanaǵa.

 

- Jarysamyz shanamenen,

jarysamyz shańǵymen.

- Eń ádemi aqqalany

jasaiyqshy aldymen...

 

Saiabaqqa jinalypty,

búkil aýyl balasy,

tańqaldyrar tańǵajaiyp,

ertegiler qalasy.

 

Búldirshinder máz-meiram bop,

domalatar aq qardy,

dáý aqqala jasap shyǵyp,

dostaryna maqtandy.

 

Qys qyzyǵy taýsylar ma,

qala salar aq qardan,

baqyt áni estiledi,

aýlalardan, baqtardan.

 

Kóktem naqyshtary 

Kók shyǵyp qyrlarǵa

Qys tastap bórigin,

Balalar qyzdyrdy

Oiynnyń kórigin.

 

***

Qozy-laq jamyrap,

Sekirip oinaidy.

Hormen án salǵandai

Kókke áýen boilaidy.

 

***

Baý-baqsha jap-jasyl,

Órikter gúldedi,

Aq maqta tárizdi

Alma aǵash búrledi.

 

***

Qyp-qyzyl qyzǵaldaq

Kómkerdi dalany.

Jýsannyń iisi

Tazartty aýany.

 

***

Kók tús pen jasylǵa

Aǵashtar boialdy.

Qustardyń únimen

Qýanyp oiandym.

 

Báisheshek

Móp-móldir názik báisheshek -

Belgisi arý kóktemniń.

Aq gúlden tumar taqqandai

Ádemisin-ai kók beldiń.

 

Kirshiksiz áppaq báisheshek -

Nyshany berik dostyqtyń,

Jańarǵan sátte dúnie

Men daǵy adal dos kúttim.

 

Úlbirer sulý báisheshek -

Úmittiń gúli araily.

Tazalyq tunǵan bar álem

Súisinip dala qaraidy.

 

Dombyra

Bizdiń úidiń tórinde,

Bar úkili dombyra,

Qazaǵymnyń bolmysy,

Qasietti ol - mura.

 

Qurmanǵazy, Dinanyń,

Kúiin tóger, tynbaidy,

Ata meniń súisinip,

Qońyr únin tyńdaidy.

 

 

Qobyz

Kúii bólek qobyzdyń,

Tabiǵatpen úndesken.

Kúi atasy kemeńger

Qorqyt babam tildesken.

 

Tarihymdy aqtarsam,

Qobyz jaily ańyz kóp.

Qoilybaidyń qobyzy,

Báige alǵan jalǵyz kep..

 

Qaraǵaidan qaiyrǵan,

Úieńkiden úiirgen,

Aqqý músin, kieli

Qanatyna kúi ilgen.