Qazaqstandaǵy eń iri kinostýdiia – Sháken Aimanov atyndaǵy "Qazaqfilm" AQ tóńireginde taǵy da daý shyqty. Ulttyq kinoóndiristiń qazirgi ahýalyna alańdaǵan Qazaqstan kinematografister odaǵy bilikke arnaiy úndeý jasap, saladaǵy júieli problemalarǵa nazar aýdarýdy talap etti. Úndeýde ásirese kinostýdiia ishindegi qysym, kásibi ortadaǵy biliksizdik pen basqarýshylardyń jaýapsyz áreketteri synǵa alynǵan. Osy máselege qatysty depýtat Rinat Zaiytov Dalanews.kz tilshisine pikir bildirdi. Ol dabyl qaǵylǵan daýdyń astarynda shyǵarmashylyq máseleden góri múliktik múdde jatqanyn meńzedi.
Daý-damaiǵa ne sebep boldy?
Kúni keshe bilikke úndeý joldaǵan kinematografister keiingi jyldary Sháken Aimanov atyndaǵy "Qazaqfilm" kinostýdiiasynda shyǵarmashylyq ortaǵa kedergi keltiretin jaǵdailar beleń alǵanyn alǵa tartty. Odaq ókilderi bul máselelerdiń túp tamyry Mádeniet jáne aqparat ministrliginiń beijailyǵynda jatqanyn ashyq aitty. Stýdiia basshylyǵynyń kásibi deńgeii, memlekettik tildi elemeýi, qyzmetkerlerge qysym kórsetýi de synǵa alynǵan.
Kinogerler bul jaǵdaidyń negizgi sebebi – Mádeniet jáne aqparat ministrliginiń salǵyrttyǵy ekenin ashyq málimdedi. Odaq tóraǵasy Adai Ábeldinovtyń aitýynsha, stýdiia búginde daý-damai men narazylyqtyń oshaǵyna ainalǵan. "Qazaqfilm" prezidentiniń mindetin atqarýshy Aidar Omarovqa memlekettik tildi elemeýi men kásibi salǵyrttyǵy erekshe atalyp ótken.
Mádeniet ministri Aida Balaevanyń sala mamandarymen ashyq dialogtan bas tartýy da kino qaýymdastyǵynyń narazylyǵyn týdyrǵan. Olar ministrlik tarapynan salanyń damýyna múddelilik joq ekenin aityp, jemqorlyqtyń beleń alǵanyn málimdedi.
Rinat Zaiytov daýdyń astaryna úńildi
Májilis depýtaty Rinat Zaiytov «Qazaqfilm» tóńireginde týyndap jatqan daýlardyń bir ǵana sebebin atady. Ol atalǵan túsinispeýshilkterdiń astarynda múliktik astary bar dep paiymdaidy.
"Qazaqfilm" AQ-ǵa qatysty bir ǵana pikir bildire alamyn. Meniń túsingimde, Almaty ákimdiginiń tarapynan nemese ministrlik tarapynan tek "Qazaqfilmniń" ornalasqan jerin tartyp alýǵa áreket jasalyp jatqan sekildi. Basqa "Qazaqfilmniń" problemasyna qulaq asyp jatqan eshkim joq. «Qazaqfilmge» dep arnap aqsha bólý de qarastyrylmaǵan. Másele onda emes sekildi. Tek territoriianyń áńgimesi dep oilaimyn", - dedi depýtat.
Zaiytov stýdiianyń burynǵy prezidenti Azamat Satybaldynyń qyzmetten ketýin de oilanarlyq jaǵdai dep sanaidy.
"Negizi ol suraqqa durys jaýapty Azamat Satybaldy berýi múmkin. Óitkeni shynaiy nietimen jumys istegisi kelip barǵan – sol. Biraq nege ekenin bilmeimin, ózi aiaq astynan ketip qaldy", – deidi ol.
Kinematografister qandai talap qoidy?
Kinematografister bilik ókilderimen tikelei kezdesý ótkizýdi talap etti. Olar qazirgi jaǵdaida salanyń damýy emes, kerisinshe, kúireýi júrip jatqanyn alǵa tartyp, bilik ókilderinen "Qazaqfilmge" arnaiy kelip, jaǵdaidy óz kózderimen kórýdi surady. Aitýlarynsha, olar ashyq kezdesýge daiyn.
"Osyndai jaýapsyzdyq saldarynan kino salasynda jemqorlyq órship, memleket bólgen milliardtaǵan qarjy maqsatsyz jumsalýda. Tártip ornatýdy talap etken kásibi jáne adal kinematografister arsyz ári qatygez basshylar tarapynan qýdalaýǵa ushyrap, "Qazaqfilmnen" yǵystyrylyp jatyr", – delingen úndeýde.
Osy tusta, Dalanews.kz tilshisi jaǵdaidyń mán-jaiyn suraý úshin "Qazaqfilm" AQ direktory Aidar Omarovqa da saýal joldady. Alaida ol ázirge keri bailanys bermedi.
Buǵan deiin "Qazaqfilm" tóńireginde qandai qaýesetter taraǵan edi?
Naýryz aiynda mádeniet jáne aqparat ministri Aida Balaeva "Qazaqfilmge" qatysty qaýesetterge jaýap berdi.
Birinshi. "Qazaqfilm" jeriniń satylýy jónindegi aqparatqa qatysty.
"Bul másele tóńiregindegi negizsiz qaýeset birjola toqtatylýy tiis. "Qazaqfilmge" tiesili jerler kinostýdiia ieliginde qala beredi. Jer satylǵan joq jáne tek kinematografiia múddesi úshin paidalanylýda", deidi ministr.
Ekinshi. Kinostýdiiany jóndeýge qomaqty qarjy salýǵa daiyn investorlardyń bar ekeni jaily.
"Bul aqparat qoǵamda keń tarap júr, alaida mundai málimdemelerdi qujattarmen nemese naqty kepildiktermen rastai almaityn adamdar jasap otyr. Memleket, iaǵni Mádeniet jáne aqparat ministrligi naqty investorlarmen jumys isteýge daiyn. Degenmen ázirge eshqandai naqty usynys, birde-bir kepildik haty joq. Barlyǵy tek áńgime deńgeiinde".
Úshinshi. Kinostýdiiany Astanaǵa kóshirý týraly
"Bul da eshqandai negizi joq qaýeset. Qazirgi ýaqytta elordaǵa «Qazaqanimatsiia» shyǵarmashylyq birlestigin kóshirý múmkindigi qarastyrylyp jatyr. Munda mańyzdy jait – «Qazaqanimatsiia» óndiristik baza emes, animatsiialyq kontent jasaýǵa tapsyrystardy bóletin qurylym. Sondyqtan onyń Astanaǵa kóshýi salanyń jumysyna esh kedergi keltirmeidi.
Ókinishke qarai, keiingi bes jylda elimizde sapaly animatsiialyq filmder túsirilgen joq. Osyǵan bailanysty animatsiialyq indýstriiany Kreativti indýstriialar qorynyń aiasynda damytý oryndy bolmaq. Qor qurylymynda animatsiiany damytýǵa baǵyttalǵan kreativti hab jasaqtalýda.", deidi Balaeva.
Búginde qazaqstandyq kinoindýstriiada mańyzdy ári oń ózgerister oryn alýda. «Qazaqfilm» – jai ǵana kinostýdiia emes, bul – qazaq mádenietiniń simvoly. Sondyqtan ony damytý – basym baǵyttyń biri deidi ministr.
"Prezident qol qoiǵan jańa zańǵa sáikes elimizde filmderdi qarjylandyrýdyń jalpy kóleminiń keminde 30%-y jyl saiyn tikelei «Qazaqfilmge» baǵyttalatyn bolady. Bul kinostýdiia jumysynyń tiimdiligi men qarjylyq turaqtylyǵyn arttyrady.Sondai-aq memlekettik qoldaýǵa ie bolatyn kinojobalardy irikteýdiń jańa erejeleri bekitildi. Biyl jańa erejeler boiynsha konkýrs ekinshi ret ótkizilip otyr", deidi ministr.
Aida Balaevanyń sózinshe, kinostýdiiany halyqaralyq yntymaqtastyqsyz damytý múmkin emes. «Qazaqfilm» sheteldik áriptesterimen birlesip birqatar mańyzdy filmder túsirýdi josparlap otyr. Bul – qazaqstandyq kinony álemdik naryqta tanytý jáne otandyq kinematografisterdiń pozitsiiasyn nyǵaitý úshin mańyzdy qadam."Sonymen qatar, demeýshilerdi tartýdyń arqasynda kinostýdiiada sońǵy 15 jylda júrgizilmegen jóndeý jumystary bastaldy. Bul – infraqurylymdy jańǵyrtýdyń alǵashqy kezeńi. Osy oraida kinostýdiia men qazaqstandyq kinoóndiristiń damýyna úles qosyp júrgen jandarǵa alǵys bildiremin! Árine, áńgime ázirge kúrdeli jóndeý týraly emes, biraq bul – «Qazaqfilmde» jumys isteý úshin qalypty jaǵdai jasaýǵa baǵyttalǵan naqty qadamdar.
Atap aitqym keletini, «Qazaqfilm» tek kinotýyndylar ǵana emes, eń aldymen – sharýashylyq júrgizýshi kompaniia jáne básekege qabiletti naryq qatysýshysy. Ol joǵary kásibi kinoónerdiń damýyna laiyqty jaǵdai jasaidy. Sondyqtan Ministrlik bul kásiporyndy rejisser nemese akter emes, kinostýdiia qyzmetin tabysty ári tiimdi júrgizýge qabiletti kásibi menedjer basqarýy tiis degen qaǵidany berik ustanady", dedi ministr.
"Qazaqfilm" endi qarajatty burynǵydai taratpaidy
Sonymen qatar jaqynda mádeniet jáne aqparat ministri Aida Balaeva Qazaqfilmniń qazirgi qarjy saiasatyn túsindirip, tiisti zań qabyldanǵanyn alǵa tartqan edi.
Oǵan sáikes, "Qazaqfilm" kino salasyna arnalǵan qarajattyń 30 protsentin alýǵa quqyly.
"Ol degenimiz, kompaniia qarjylyq jaǵynan óziniń derbestigin alyp, kino jasaýǵa ózi múddeli bolady. Qazir kóbisi qarajattyń 30 paiyzy kelgennen keiin Qazaqfilm aqshany burynǵydai taratady dep oilaidy. Ondai bolmaidy. Biz onyń erejesin naqtyladyq. Oǵan sáikes, kino túsiremin degen kisiler 50 paiyzyn qosyp, stsenarii ideologiialyq turǵyda nátijeli kórinse, onda biz "Qazaqfilmnen" qalǵan 50 paiyzyn qosýǵa daiyn bolamyz", - dedi Balaeva úkimette ótken brifingte.
Ministrdiń aitýynsha, ondai erejemen eki jaq ta filmniń sapaly, al reitingi joǵary bolýyna múddeli bolady.
