Táýelsiz Qazaqstannyń búkil tarihynda jastardy – keiingi býyndy Otanǵa degen súiispenshilik rýhynda tárbieleý, memleketke qyzmet etetin laiyqty azamattar retinde baýlý máseleleri únemi biliktiń nazarynda boldy. Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń: «Otanshyldyq – memlekettigimizdi saqtaýdyń basty kepili. Týǵan jerge degen súiispenshilikten artyq qasiet joq. Týǵan halqyna qyzmet etýden asqan baqyt joq. Patriottyq – alańǵa shyqqandardyń ádemi urany emes, el igiligi jolyndaǵy adal eńbek», deýi de sondyqtan. Osynyń ishinde áskeri qyzmetshiler arasynda qazaqstandyq patriotizmdi damytý jáne jastardy áskeri-patriottyq baǵytynda tárbieleý máseleleri – Qorǵanys ministrligi qyzmetiniń basym baǵyttarynyń biri. Bul oraida, «Jas sarbaz» balalar-jasóspirimder áskeri-patriottyq qozǵalysy» respýblikalyq qoǵamdyq birlestiginiń jasaǵynda kóptegen qazaq balalary ultjandylyqqa, patriotizmge, adamgershilikke tárbielenýde.
Qorǵanys ministriniń orynbasary general-leitenant Sultan Kamaletdinovtiń sózinshe, sońǵy bes jyldyń ózinde osy qozǵalys aiasynda 9 myńǵa jýyq áskeri-patriottyq uiymdar birikken, olardyń júzden astamy áskeri bólimderde eńbek etip júr. Al osy qatarǵa ár qaladaǵy orta mektepterde ashylǵan «Jas sarbaz» synyptary men «Smart sarbaz» klýbtaryn qosyńyz.
«Jas sarbaz» qozǵalysy Qazaqstan Respýblikasynyń 2025 jylǵa deiingi jastarǵa áskeri-patriottyq tárbie berý baǵdarlamasynyń irgeli bólikteriniń biri bolyp qala beretinin aita ketken jón. Bul qujat táýelsizdik jyldarynda jinaqtalǵan áskeri-patriottyq tárbieniń bilimi, tájiribesi men dástúri negizinde daiyndaldy. Baǵdarlamada kúrdeli geosaiasi jaǵdailarda jastardyń Otandy qorǵaýǵa daiyndyǵyn qalyptastyrýdyń úzdiksiz oqý-tárbie protsesiniń mańyzdylyǵy eskerilgen. Ol áskerge shaqyrylǵanǵa deiingi jastardy áskeri qyzmetke yntalandyrý men daiyndyǵyna qatysty keń aýqymdy máselelerdi sheshýde memlekettik organdar men azamattyq qoǵamnyń ózara árekettesýine negiz qalaidy», - dep túsindirdi Sultan Búrkitbaiuly.
Baǵdarlama balalarǵa áskeri-patriottyq tárbie berýdiń basymdyǵyn saqtai otyryp, jas urpaqtyń barlyq áleýmettik toptary men jas toptaryna baǵyttalǵan. Onyń aiasynda birneshe baǵyttaǵy bastamalar júzege asyrylatyn bolady. Bul ǵylymi-zertteý jáne ǵylymi-ádistemelik qamtamasyz etý, sondai-aq óskeleń urpaqty áskeri-patriottyq tárbieleý boiynsha jumystyń nysandary men ádisterin jetildirýmen qatar, áskeri bólimderdiń bilim berý uiymdaryna qamqorlyq jasaý tájiribesin damytady. Bul rette, eriktiler qozǵalysyn quryp, aqparat berý de mańyzdy.
Jalpy, «Jas sarbaz» qozǵalysynyń maqsaty eń aldymen, balalarymyzdy el tarihyn qurmetteýge, Otanǵa degen súiispenshilikke, salt-dástúrdi saqtaýǵa, erkindikke umtylý rýhynda tárbieleýdi kózdeidi. Naǵyz patriot bolyp ósken olar Qazaqstannyń táýelsizdigin eń biik qundylyq sanaityn bolady.
«Negizi, olardy oqytý protsesi birneshe mańyzdy baǵyttarǵa bólinedi. Alǵashqysy – «Bilimdi jas sarbaz» – bilim kýltin, onyń ishinde tarihi bilimdi nasihattaý, shet tilderi men zamanaýi tehnologiialardy meńgerý qajettiligin jáne básekege qabiletti tulǵany qalyptastyrý. Kelesisi – «Sanaly jas sarbaz» jas urpaqtyń boiynda joǵary adamgershilik jáne iskerlik qasietterdi damytýǵa, mádeni biregeilikti saqtaýǵa, ultaralyq tatýlyq pen kelisimdi nyǵaitýǵa basymdyq beredi. «Jigerli jas sarbaz» jastar arasynda salaýatty ómir saltyn ustanýǵa, dene shynyqtyrýmen jáne sportpen shuǵyldanýǵa, erik-jigerlik qasietterdi nyǵaitýǵa jappai qushtarlyqty qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. «Bolashaǵy zor jas sarbaz» balalardy tarihymyzben tanystyryp, Táýelsizdik jetistikterin nasihattap, Otanǵa degen adaldyqty oiatady», - deidi ministrdiń orynbasary.
Onyń sózine qaraǵanda, Qorǵanys ministri, general-polkovnik Rýslan Jaqsylyqov bul máselelerge úlken kóńil bólýde. Otan qorǵaýshy jastaiynan daiyndalyp, únemi shyńdalyp, rýhy men táni shynyǵý kerektigin únemi aityp otyrady. «Jas sarbaz» qozǵalysynyń toptarynda balalardyń boiyna azamattyq belsendilik, Otan aldyndaǵy jaýapkershilikti seziný siiaqty qasietterdi sińirip, qoldanbaly áskeri sport túrlerimen de tanystyrady. Al Qorǵanys ministrliginiń aldynda adamgershilik-patriottyq tárbie berý salasyndaǵy memlekettik jastar saiasatyn júzege asyrý, jastardy áskeri qyzmetke daiyndaýǵa kómektesý, olardyń intellektýaldyq jáne dene belsendiligin damytý, áskeri salany oqyp-úirený men Qazaqstannyń tarihi murasyn saqtaý qajettiligin nasihattaý siiaqty mindetter tur. Osynyń barlyǵyna áskeri-patriottyq klýbtar bazasynda buqaralyq-tárbie jumystaryn durys uiymdastyrý arqyly qol jetkizýge bolady.
«Bul jerde mundai jumystyń ózindik paidasy bar ekenin atap ótkim keledi. Byltyr «Jas sarbaz» áskeri-patriottyq klýbynyń jas múshesi, batyr, 8-synyp oqýshysy Aqjol Nurlanuly «El qorǵany» medalimen marapattaldy. Ol ótken jylǵy 22 qarashada jolaýshylary bar, júrgizýshisi rýlde esinen tanyp qalǵan avtobýsty toqtatyp, óte batyl áreket jasady. Oqiǵa Almaty oblysynyń Ile aýdany Ótegen batyr aýylynda bolǵan. Qorǵanys ministriniń atynan jas jigitke marapatty Qazaqstan Respýblikasy Qarýly Kúshteri Aero-shabýyldaýshy kúshteriniń qolbasshysy general-maior Almaz Jumakeev tabys etti. Bul medalmen erekshe kózge túsken áskeri qyzmetkerler nemese respýblikanyń qorǵanys qabiletin arttyrýǵa úles qosqan el azamattary marapattalady», - dep atap ótti Sultan Kamaletdinov.
Jalpy, uiymnyń áskeri-patriottyq tárbie josparlaryna buryn basqa memlekettik organdarmen jáne qoǵamdyq birlestiktermen kelisilgen jastardy áskeri-patriottyq tárbieleýge baǵyttalǵan uiymdastyrýshylyq, ádistemelik jáne praktikalyq is-sharalar kiredi. Qazirgi ýaqytta Qazaqstannyń barlyq óńirlerinde «Jas sarbaz» respýblikalyq qozǵalysynyń filialdary ashyldy, oblys ákimderiniń bastamasymen jastardy áskeri-patriottyqqa tárbieleýdi jetildirý boiynsha úilestirý keńesteri quryldy.
Áskeri-patriottyq tárbie berý jónindegi negizgi is-sharalar josparyna sáikes barlyq óńirlerde uiymdastyrýshylyq, ádistemelik jáne tájiribelik sharalar kesheni qalyptasyp jatyr. Jyl saiynǵy, qorytyndy jáne esep berý forýmdary, áskeri-patriottyq tárbie máseleleri boiynsha syrttai jinalystar men qoǵamdyq tyńdaýlar, oqý-ádistemelik jiyndary, túrli baiqaýlar, patriottyq ánder festivali, áskeri dala oiyndary, áskerilendirilgen estafetalar, «erlik sabaqtary», demalys lagerleri jáne taǵy basqalary kóbirek ótkiziledi. Jalpy alǵanda, qozǵalys paida bolǵan ýaqyt ishinde ártúrli memlekettik organdarmen jáne qoǵamdyq birlestiktermen birlese otyryp, eki millionnan astam balany qamtyǵan bir jarym myńnan astam is-shara ótkizildi.
«Elimizde 2015 jyldan beri jyl saiyn ótkizilip kele jatqan «Aibyn» respýblikalyq áskeri-patriottyq jiyny «Jas sarbaz» qozǵalysynyń eń aýqymdy aktsiiasyna ainaldy degen pikir bar. Rasynda da jas patriottyń beinesin qalyptastyrý jumysynda jyl saiynǵy «Aibyn» jiyny erekshe oryn alady. Respýblikalyq shara qarsańynda elimizdiń túkpir-túkpirinde óńirlik oqý-jattyǵý jiyndary ótedi, óńirlerde kóptegen balalar ózderiniń shaǵyn Otanyn qorǵaý úshin kúresýde. Al oblystyq jarystardyń qorytyndysy boiynsha úzdik komandalar jyldyń basty áskeri-patriottyq sharasyna joldama alady. Naǵyz áskeri poligon bolyp belgilengen urys alańdarynda qozǵalys stýdentteri kúshterin synaidy. Osydan keiin olardyń kópshiligi ózderine senip, Otan qorǵaýshy jolyn tańdaidy», - deidi Qorǵanys ministriniń orynbasary.
Máselen, 2020 jylǵy «Aibyn» sletiniń «Úzdik sarbaz» atalymy boiynsha jeńimpazy Arys qalasynan kelgen Meiirhan Tólbasy Qurlyq áskerleriniń Áskeri institýtyna oqýǵa tústi. Aty ańyzǵa ainalǵan bul áskeri oqý ornyna «Jas sarbaz» qozǵalysynyń Batys Qazaqstan oblysy boiynsha filialynyń tóraǵasy Shavkat Jumaliev te Aero-desanttyq-shabýyldaýshy áskerler qatarynda áskeri boryshyn ótep kelgen. Osy jyldar ishinde «Aibyn» oqý-jattyǵý jiynynyń jeńimpazdary shetelde áskeri is boiynsha bilim alý múmkindigine ie boldy. Aitalyq, Rústem Jádiger Resei Federatsiiasy Qorǵanys ministrliginiń Áskeri ýniversitetinde kýrsant atansa, Dmitrii Iaitskii Novosibirsk qurama qarý-jaraq komandalyq institýtynda, Dáýlet Aidarbekov Sankt-Peterbýrgtegi Áskeri-teńiz institýtynda bilim alýda. «Jas sarbaz» qozǵalysynyń Jambyl oblysy boiynsha filialynyń tóraǵasy Dýlat Ábdisamat qazir Memlekettik kúzet qyzmetinde qyzmet etedi. «Aibyn-2022» jeńimpazy, Jetisý óńirindegi «Jas sarbaz» qozǵalysynyń túlegi Sultan Serikqul búginde Radioelektronika jáne bailanys áskeri institýtynyń kýrsanty atandy.
Sultan Búrkitbaiuly vedomstvonyń el ishinde de, shetelde de áriptesterimen yntymaqtastyǵy týraly áńgimeledi. Buǵan deiin Qorǵanys ministrligi Qyzylorda, Qaraǵandy, Jambyl, Soltústik Qazaqstan, Batys Qazaqstan oblystarynyń, sondai-aq Astana, Almaty jáne Shymkent qalalarynyń ákimderimen ózara is-qimyl jáne yntymaqtastyq týraly memorandýmdarǵa qol qoiǵan. Halyqaralyq yntymaqtastyq aiasynda Resei Federatsiiasynyń «Jastar armiiasy» áskeri-patriottyq qozǵalysymen memorandýmǵa qol qoiyldy.
«Byltyrǵy 14 naýryzda Úndistannyń Niý-Deli qalasynda Shanhai yntymaqtastyq uiymyna múshe memleketterdiń jastar keńesiniń 16-shy otyrysy ótti. Eń mańyzdysy, ShYU Jastar keńesiniń qazaqstandyq delegatsiiasynyń quramynda «Jas sarbaz» balalar-jasóspirimder áskeri patriottyq qozǵalysy» respýblikalyq qoǵamdyq birlestigi boldy. Kezdesý barysynda taraptar ShYU Jastar keńesi ulttyq departamentteriniń 2022–2023 jyldarǵa arnalǵan qyzmeti týraly aqparatpen almasty. ShYU Jastar keńesiniń qazaqstandyq delegatsiiasynan «Jas sarbaz» qozǵalysynyń tóraǵasy, maior Meiirbek Meńdiǵaliev qazaqstandyq áskeri-patriottyq qozǵalysyn mysalǵa ala otyryp, ShYU-ǵa múshe elderdiń jastaryn biriktirý týraly bastama kóterdi. Al ShYU-ǵa múshe elderdiń jastar delegatsiialary Qazaqstan Respýblikasynyń 2023–2024 jyldardaǵy ShYU-ǵa tóraǵalyq etken jyly osy baǵyttaǵy bastama men is-sharalardy júzege asyrýǵa erekshe qyzyǵýshylyq tanytty», - dedi ministrdiń orynbasary.
Qazirgi tańda elimizdegi áskeri-patriottyq uiymdarǵa 280 myńnan astam ul-qyz tartylǵan, bul respýblikadaǵy jalpy bilim beretin oqý oryndarynda oqityndardyń jalpy sanynyń jeti paiyzdan astamyn quraidy. Sonymen qatar, statistika bilim berý uiymdaryndaǵy áskeri-patriottyq klýbtar sanynyń ósý qarqynynyń oń dinamikasyn kórsetip otyr, jańadan «Jas sarbaz» synyptary men Smart Sarbaz klýbtary paida bolýda. 2018 jyldan beri mundai úiirmeler sany 2,5 esege ósti. Alty myńǵa jýyq jasóspirim 400 úiirmege tartylǵan, olar innovatsiialyq tehnologiialardy igerip, tehnikalyq ideialaryn júzege asyrady; «Jas sarbaz» synyptaryndaǵy qosymsha bilim berý baǵdarlamasy «alǵashqy áskeri daiyndyq», «Qazaqstan Respýblikasy Qarýly Kúshteriniń tarihy», «sporttyq týrizm», «sporttyq sektsiia», «robototehnika», «etika jáne psihologiia», «horeografiia», «shahmat» siiaqty pánderdi usynady.
«Jas sarbaz» qozǵalysy negizinde «Smart Sarbaz» úiirmelerin qurý týraly bastamany Qazaqstan Prezidenti – Qarýly Kúshterdiń Joǵarǵy Bas qolbasshysy Qasym-Jomart Toqaev mamyrda Qorǵanys ministrliginiń keńeitilgen alqa májilisinde kótergen bolatyn. Memleket basshysy kadrlardy daiarlaý jáne áskeri-patriottyq tárbie berý aiasynda «Aqyldy urpaq» - bolashaq áskeri injenerler, aqparattyq tehnologiialar, robottar, jasandy intellekt mamandaryn tárbieleý qajet ekenin atap ótti. Prezident mundai úiirmelerdi birinshi kezekte fizika-matematika baǵyty bar mamandandyrylǵan mektepterde qurý qajet dep qosty.
«Jas sarbaz» qozǵalysynyń qyzmetin júzege asyrýdyń strategiialyq qujaty Qazaqstan Respýblikasynyń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan jastardy qoldaýdyń keshendi jospary bolyp tabylady. 2020 jyldyń sońynda birneshe quzyrly ministrliktiń birlesken buiryǵymen «Birtutas Ult – Birtutas Ásker» jastardy áskeri-patriottyq tárbieleý baǵdarlamasy júzege asyryldy. Qazaqstan Respýblikasynyń Qarýly Kúshterinde, basqa da áskerleri men áskeri quralymdarynda 2025 jylǵa deiingi ideologiialyq jumys jospary bekitildi.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev óskeleń urpaqty áskeri-patriottyq tárbieleý máselelerine únemi erekshe kóńil bólip, búgingi kúni batyrlarymyzdyń erlikterin udaiy ulyqtaý kerektigin atap ótti. Prezident «Jas sarbaz» qozǵalysyn damytyp, respýblikalyq deńgeige kóterý qajet dep esepteidi. Osyǵan orai, jastardy áskeri-patriottyq tárbieleý júiesin jetildirý maqsatynda basqa da ortalyq memlekettik jáne jergilikti atqarýshy organdarmen birlesip, Qazaqstan Respýblikasy Úkimetiniń qaýlysymen bekitilgen Azamattardy áskeri-patriottyq tárbieleý qaǵidalary ázirlengen. Ótken jyldyń mamyr aiynda Búkiláskerlik konferentsiiada sóilegen sózinde Memleket basshysy jastardy áskeri-patriottyq tárbieleýdiń 2030 jylǵa deiingi tujyrymdamasyn ázirleýdi tapsyrǵan bolatyn. Bul tujyrymdama da 24 qarashada Úkimettiń No1039 qaýlysymen bekitildi.
«Tujyrymdamany iske asyrýdyń nátijesi qazirgi zamanǵy mindetter men elimizdiń damý mindetterine jaýap beretin jastardy áskeri-patriottyq tárbieleý júiesin qalyptastyrý, jastardyń Qazaqstan tarihy men mádenietine qatystylyǵyn qamtamasyz etý bolyp tabylady. Sonymen qatar urpaqtar sabaqtastyǵyna syzat túsirmei, belsendi ómirlik ustanymy bar azamatty tárbieleý, Qarýly Kúshterdiń bedelin arttyrý jáne áskeri qyzmettiń bedelin nyǵaitý syndy sharalar da nazardai túspeidi. Osydan bes jyl buryn qarqyndy túrde bastalǵan «Jas sarbaz» qozǵalysy kóptegen kúrdeli máselelerdi sheshti. Degenmen, áli de kóp nárse isteý kerek. Balalardy sportqa, ǵylymǵa, tehnikaǵa, shyǵarmashylyqqa, qoǵamǵa qajetti jáne paidaly bastamalarǵa baýlýdy jalǵastyrý mańyzdy», – dedi Sultan Búrkitbaiuly.
