Qazaqstanda jalǵa berý jáne jalǵa alǵan baspanany qaita jalǵa berý nemese basqarý (sýbarenda) ózin-ózi jumyspen qamtýshylarǵa arnalǵan salalar tizimine engizilip otyr. Bul neni bildiredi? 2026 jyldyń 1 qańtarynan bastap páter nemese qandai da bir nysandy jalǵa berýshiler JK (jeke kásipkerlik) tirkeýsiz jumys istei alady jáne tabysynyń 4% mólsherinde biryńǵai áleýmettik tólem tóleidi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Jańa salyq rejimi turǵyn úidi jalǵa berý jáne jalǵan alǵan baspanany qaita jalǵa berý nemese basqarý (sýbarenda) qyzmetin usynatyn ózin-ózi jumyspen qamtýshylarǵa qatysty qoldanylady. Tólemder endń tek áleýmettik jaǵyn qamtidy: zeinetaqy jarnasy, meditsinalyq jáne áleýmettik saqtandyrý enetin tabystyń 4% mólsherinde ustalady. JK tirkeý talap etilmeidi, tek júiege qosylyp, tólemder jasaý jetkilikti.
Máselen, buryn baspanany zańdy túrde jalǵa berý úshin jeke kásipkerlikti rásimdeý nemese JK-syz jeke tulǵa retinde tabystyń 10%-yn tóleý qajet bolǵan. 2020-2023 jyldary kóptegen adam eń tómengi jarna kóleminde BJT-ny (ESP) qoldanyp kelgen (JK-syz),biraq 2024 jyldan bastap onyń kúshi joiyldy. Jańa rejim is júzinde baspanany jalǵa berýshiler úshin osy BJT-nyń (biryńǵai jiyntyq tólem) ornyn basady: biraq naqty sharttarmen jáne 4% mólsherlememen.
Al 2025 jyly mynandai formalar qoldanysta boldy:
- JK-dan patent talap etildi – tabystyń 1% kóleminde;
- JQ-dan E-Salyk úshin tabystyń 1%-y suraldy;
- JK-sy joq jeke tulǵalardan jalpy tabystyń 10%-y alynatyn.
2026 jyldan bastap jalǵa berý qyzmetinde bul rejimderdiń kúshi joiylady, ózin-ózi jumyspen qamtýshylar úshin tabystyń 4%-y kólemin talap etetin rejim engiziledi (JK-syz).
Ózin-ózi jumyspen qamtýshylarǵa, sonyń ishinde baspanasyn jalǵa berýshilerge arnalǵan talaptar:
- Tabysy aiyna 300 AEK-ten aspaýy tiis (shamamen 1,2 mln teńge).
- Tek jeke tulǵarmen jumys isteýi kerek.
- Qol astynda jumysshylary bolmaýy qajet, jumysshylardy jaldamaidy.
Esep-qisaptan da mysal keltire ketelik: máselen páterdi aiyna 300 000 teńgege jalǵa berdik delik, jylyna 3,6 mln teńge jalǵa berý quny shyǵady. Jańa rejim boiynsha tólem: jylyna 4% = 144 000 teńge (orta eseppen aiyna 12 000 tg). Al 4%-dyq tólemdi mobildi qosymsha arqyly avtomatty túrde alý josparlanyp otyr. Ol týraly keiinirek qosymsha habarlanady.
"Eger atyńyzda JK bolsa, onda 2025 jyldyń 31 jeltoqsanyna deiin salyq organyna baryp, № 029 nysan boiynsha ótinish berińiz. Eger baspanany alǵash ret jalǵa berip jatsańyz: jeke kásipkerlikti tirkeý qajet emes: ózin-ózi jumyspen qamtýshylar júiese qoasylyp, alǵashqy tólemdi jasasańyz boldy, ary qarai 4% mólsherinde tólem tóleýdi jalǵastyra beresiz. Bul jalǵa berýden túsetin kiristerdi biýrokratiiasyz qarapaiym zańdastyrý túri bolyp tabylady", - deidi mamandar.
Ózin-ózi qamtýshylar tizimine baspanasyn jalǵa berýshilerden bólek, myna jumys túrleri de kiredi:
- mal sharýashylyǵyna qoldaý kórsetetin qyzmetter,
- mýzykalyq aspaptar ustahanasy,
- sylaq jumystary,
- aǵash ustasy,
- eden tóseý jáne qabyrǵalardy qaptaý,
- syrlaq jáne shyny qoiý jumystary,
- taksi qyzmeti,
- júk avtomobil kóliginiń qyzmeti,
- syiaqy úshin nemese sharttyq negizde jyljymaityn múlikti basqarý,
- foto salondar,
- aýyzsha jáne jazbasha aýdarma jasaityndar,
- veterinariialyq qyzmet,
- jeńil avtomobilderdi jalǵa berý,
- júk avtomobilderin jalǵa berý,
- oiyn-saýyq jáne sport jabdyqtaryn jalǵa berý jáne lizing,
- beinekassetalar men diskilerdi prokatqa berý,
- jeke tutyný zattary men turmystyq taýarlardy jalǵa berý jáne lizing,
- aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy tehnikalar men jabdyqtardy, basqa da keńse tehnikalary men jabdyqtaryn jalǵa berý,
- jalpy turǵyn úilerdi jinap, tazalaý (klining qyzmeti),
- tazalyq boiynsha ózge de qyzmet,
- sport jáne demalys salasyndaǵy bilim,
- mádeniet salasyndaǵy bilim,
- basqa da bilim berý salasyndaǵy qyzmet,
- bilim berý salasyndaǵy ózge de qosalqy qyzmet,
- kórkem jáne ádebi shyǵarmashylyq,
- kompiýterler men basqa da tehnikany jóndeý,
- kommýnikatsiialyq jabdyqtardy jóndeý,
- elektrondyq turmystyq tehnikany jóndeý,
- turmystyq aspaptardy jóndeý,
- aiaq-kiim jóndeý,
- tabiǵi jáne jasandy bylǵarydan jasalǵan galantereia buiymdaryn jóndeý,
- jihaz jáne interer zattaryn jóndeý,
- saǵat jóndeý
- zergerlik buiymdardy jóndeý,
- toqyma jáne toqylǵan buiymdardy jóndep, tigý,
- tigin buiymdaryn jóndeý,
- teriden jáne bylǵarydan jasalǵan buiymdar men bas kiimderdi jóndep, tigý,
- mýzykalyq aspaptardy jóndeý,
- kilemder men kilem buiymdaryn jóndep, toqý,
- velosipedterdi jóndeý,
- basqa da jeke tutyný zattary men turmystyq taýarlardy jóndeý,
- shashtarazdar men sulýlyq salondary,
- úi qyzmetshisin jaldaityn sharýashylyqtar,
- úi sharýashylyqtarynyń óz tutynysy úshin taýarlar óndirýi.
Bularǵa da qatysty ózgeristi joǵaryda baspanany jalǵa berý boiynsha kórsetilgen mysaldaǵy shemalar qamtitynyn basa aita ketelik.
