Kelesi jyldyń 1 qańtarynan bastap kúshine enetin jańa Salyq kodeksi qoǵamda qyzý talqylanyp jatyr. Sarapshylardyń pikirinshe, jańa normalar el ekonomikasynyń negizgi tiregi sanalatyn orta tapqa aýyr soqqy bolýy múmkin, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Kólik salyǵy kimge jeńildik beredi?
Jańa jyldan bastap kólik salyǵy 50 paiyzǵa tómendeidi. Bul jańalyq syrt kózge jaǵymdy kóringenimen, is júzinde aýqatty azamattarǵa tiimdi, deidi sarapshylar.
Máselen, qozǵaltqysh kólemi 4,7–5,7 litr bolatyn joltalǵamaityn kólikterdiń ieleri buryn 500 myń teńge salyq tólese, endi 250 myń teńge ǵana tóleitin bolady.
Al qarapaiym qazaqstandyqtardyń basym bóligi minetin 2 litrlik qozǵaltqyshy bar Hyundai Tucson, Toyota Camry siiaqty kólikterdiń salyǵy onsyz da mardymsyz — 10 myńnyń ornyna 5 myń teńge tóleý eshqandai eleýli paida ákelmeidi.
«Aýqatty azamattarǵa arnalǵan jeńildikter ekologiialyq turǵydan da, áleýmettik ádildik turǵysynan da qisynsyz. Kerisinshe, qymbat kólikterge “sán salyǵy” engizý kerek edi», – deidi ekonomister.
Baspana satýshylarǵa jańa salyqtyń salqyny tiedi
Taǵy bir ózgeris jyljymaityn múlik satýǵa qatysty. Endi úi nemese páterdi alǵan soń 2 jyl ishinde satyp jiberseń, paida tapqan somanyń 10 paiyzyn salyqqa tóleýge týra keledi.
Buryn bul merzim 1 jyl bolatyn. Endi 45 mln teńgege alǵan úiin eki jyl ishinde 55 mln-ǵa satqan azamat 1 mln teńge salyq tóleýi tiis. Biraq úidi jóndeýge, jańartýǵa ketken shyǵyndar esepke alynbaidy.
«Bul norma “alypsatarlardy tyiý” úshin engizildi degenmen, is júzinde qarapaiym azamattarǵa kedergi bolyp otyr. Birdi-ekili úiin satyp, basqa jaqqa kóshý – qylmys emes», – deidi sarapshylar. Keibireýler muny Japoniiadaǵy jaǵdaimen salystyrady. Ol elde úsh jylǵa jetpei satsa, salyq alynady. Bul rette elderdi ekonomikalyq jaǵdaiyn alyp salystyrý qisynsyz.
Iri qurylys kompaniialary ainalyp ótedi
Sarapshylardyń aitýynsha, iri qurylys kompaniialary men developerler bul salyqtyq shekteýlerdi ainalyp ótýdiń túrli joldaryn jaqsy biledi. Al qarapaiym azamattar úshin bul taǵy bir qarjylyq qysym bolyp otyr.
«Qurylys kompaniialary qosylǵan qun salyǵyn (QQS) kóterdik degen jeleýmen bul aýyrtpalyqty tutynýshynyń moinyna artady. Sonyń saldarynan baspana baǵasy qymbattai túsedi», – deidi sarapshy.
Antimonopoliialyq baqylaýdyń álsizdigi men baǵa yryqtylyǵy saldarynan jyljymaityn múlik baǵasy taǵy da ósip, orta taptyń baspana alý múmkindigi odan saiyn qiyndaýy yqtimal.
Jańa Salyq kodeksi áleýmettik ádilettilikti nyǵaitýdyń ornyna, kerisinshe orta taptyń salyqtyq aýyrtpalyǵyn arttyrady.
Kólik salyǵynyń tómendeýi bailarǵa tiimdi bolsa, baspana satqan azamatqa salynatyn salyq qarapaiym halyqtyń qaltasyn juqartady.
Ekonomisterdiń aitýynsha, mundai saiasat ekonomikalyq belsendi topqa qysym jasap, eldegi áleýmettik teńsizdikti tereńdetýi múmkin.
