Áleýmettik jelide "jumys isteitin adamdardyń 2025 jyl boiǵy jalaqysynan alynǵan jeke tabys salyǵy keri qaitarylady, bári aqshaǵa qaryq bolady" nemese "jeke tabys salyǵy endi jalaqydan ustalmaidy, sáikesinshe jalaqy ósedi" degen sipatta tuspaldaý túrindegi pikirler arakidik kezdesip qalyp júr. Bul ne nárse? Atalǵan jańashyldyqtyń egjei-tegjeiine Dalanews.kz tilshisi boilap kórýge tyrysty.
Aldymen áńgimeniń qaidan shyǵyp jatqanyna toqtala ketelik. Jańa salyq kodeksine biyl kóptegen túrli ózgerister engizilip jatqany belgili. Bul – sonyń bir parasy. Naqtyraq aitqanda, QR Salyq kodeksinde "Standartty shegerimder" degen 346-bap bar. Mine, osy bapqa retrospektivti ózgerister engizý kózdelgen. Búginderi Senattyń qaraýynda jatqan bul qujattaǵy ózgeristerge sáikes, 2025 jyldan bastap Qazaqstanda standartty salyq shegerimin 14-ten (55 048 teńge) 30 AEK-ke (117 960 teńge) deiin ulǵaitý josparlanyp otyr. Al bul milliondaǵan jumysshylarǵa túsetin salyq júktemesin azaitýǵa kómek bolmaq. Naqtyraq aitqanda, ol salyq túrinde ustalatyn somany qysqartýǵa múmkindik beretin kórinedi. Mundaida, mamandardyń aitýynsha, ásirese resmi jalaqysy 150 000 teńgeden aspaityndar utady. Al Ulttyq ekonomika ministrliginiń málimetinshe, aiyna 150 000 teńgege deiin jalaqy alatyndar elimizdegi jumysshylardyń 52%-yn quraidy eken. Bul, ásirese, áleýmettik, jastar tartylǵan salalarda ózekti.
Jalpy, standartty shegerimder jalaqydaǵy jeke tabys salyǵyn esepteý kezinde ár ai saiyn qoldanylady. Endi jańa ózgeriske sáikes standartty shegerimderdiń jyl boiyndaǵy kólemi 168 emes, 360 AEK-tan aspaýy tiis bolady. Onyń ústine bul zań jobasy, máselen jyldyń sońynda qabyldansa da standartty shegerimderdiń jańa túri 2025 jyldyń 1 qańtarynan bastap eseptelip, keiingi merzimmen kúshine enedi.
Onyń ústine ár toptaǵy azamattarǵa qatysty buryn salyq boiynsha túrli jeńildikter qarastyrylyp kelse, jańa Salyq kodeksi qabyldanǵanda olardyń basym bóligi óz kúshin joiady. Onyń ótemi retinde 2025 jyldan bastap kimde kimniń resmi jalaqysy 30 AEK-tan (117 960 teńge) aspaidy, olardan jeke tabys salyǵy ustalmaidy. Ári olardyń jalaqysynda ósim bolady.
Biz bilikti býhgalter Raýshan Sátievany sózge tarta otyryp, jalaqysy 150 myń teńge bolatyn adamǵa osyǵan deiin jyl basynan alynǵan jeke tabys salyǵy qaitarylsa, onyń qansha somany quraýy múmkin ekenin anyqtap, esep júrgizip berýin suradyq.
Ol atalǵan ózgeris engizilgen jaǵdaida jumys berýshi men býhgalterler jumysshysynan ustalǵan JTS boiynsha qaita esep júrgizip, salyq organyna jańartylǵan esep-qisapty ótkizýi kerek bolatynyn naqtylaidy. Sondai-aq maman mundai artyq aqsha anyqtalyp jatsa, tólem tek jyl qorytyndysy boiynsha: salyqtyq deklaratsiia ótkizilip, barlyq tekserý júrgizilip bolǵan soń jasalatynyn da aitady. Iaǵni, jumys berýshiniń shotyna osy eseptelgen artyq soma kelip túsken jaǵdaida ǵana qaitarylady.
"Bul ózgeris árbir jumysshynyń jalaqysyna shamamen 6000 myń teńge ústemelei alady (birneshe jalaqy alatynyna qaramastan), eger ol qabyldanyp jatsa, Máselen, 130 000 teńge jalaqy alatyn adamnyń ailyǵy 136 000 teńge bolady. Alaida, myna jaitty eskergen durys, bizdiń biýdjet alǵandy jaqsy kóredi, biraq qaitarǵandy "unatpaidy". Mundaida árbir tiyn óte qatań tekserýden ótedi. Sondyqtan bul somanyń qolǵa jetý ýaqyty uzaryp ketýi múmkin nemese odan kúder úzýge týra keletin jaǵdailar týyndaýy da yqtimal", - degen bilikti býhgalter tómendegi esep-qisapty usyna ketti.
Resmi jalaqysy 150 000 teńge adamnyń qolyna tietin aqsha ( burynǵy esep boiynsha) qansha:
- 150 000 (resmi jalaqy kólemi) – 15 000 (ustalatyn zeinetaqy alymy – 10%) – 3000 (ustalatyn MÁMS+t.t – 2%) = 132 000 teńge.
- 132 000 – 55 048 (14AEK- standartty shegerim)=76 952*10%=7695 teńge JTS.
- 150 000 – 15 000 – 3000 – 7695 = 124 305 teńge – bul jumysshynyń osyǵan deiin qolyna tiip kelgen ailyq aqshasy.
Endi jańadan qabyldanady degen esep boiynsha:
- 150 000 (resmi jalaqy kólemi) – 15 000 (ustalatyn zeinetaqy alymy – 10%) – 3000 (ustalatyn MÁMS+t.t – 2%) = 132 000 teńge.
- 132 000 – 117 960 (30AEK - standartty shegerim)=14 040 *10%=1404 teńge JTS.
- 150 000 – 15 000 – 3000 – 1404 = 130 596 teńge – bul jańa ózgeristen keiin jumysshynyń qolǵa tietin aqshasy.
- Sonda resmi túrde 150 000 teńge ailyq alatyn jumysshy jalaqysynan buryn 7695 teńge kóleminde jeke tabys salyǵy ustalyp kelse, jańa ózgeriske sáikes, onyń kólemi kemip, 1404 teńgeni quraidy. Demek, resmi jalaqysy 150 000 teńge jumysshynyń qolyna endi 124 305 teńge emes, 130 596 teńge tiip, ailyǵy 6791 teńgege kóbeiedi!
