ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە "جۇمىس ٸستەيتٸن ادامداردىڭ 2025 جىل بويعى جالاقىسىنان الىنعان جەكە تابىس سالىعى كەرٸ قايتارىلادى, بەرٸ اقشاعا قارىق بولادى" نەمەسە "جەكە تابىس سالىعى ەندٸ جالاقىدان ۇستالمايدى, سەيكەسٸنشە جالاقى ٶسەدٸ" دەگەن سيپاتتا تۇسپالداۋ تٷرٸندەگٸ پٸكٸرلەر اراكٸدٸك كەزدەسٸپ قالىپ جٷر. بۇل نە نەرسە? اتالعان جاڭاشىلدىقتىڭ ەگجەي-تەگجەيٸنە Dalanews.kz تٸلشٸسٸ بويلاپ كٶرۋگە تىرىستى.
الدىمەن ەڭگٸمەنٸڭ قايدان شىعىپ جاتقانىنا توقتالا كەتەلٸك. جاڭا سالىق كودەكسٸنە بيىل كٶپتەگەن تٷرلٸ ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلٸپ جاتقانى بەلگٸلٸ. بۇل – سونىڭ بٸر پاراسى. ناقتىراق ايتقاندا, قر سالىق كودەكسٸندە "ستاندارتتى شەگەرٸمدەر" دەگەن 346-باپ بار. مٸنە, وسى باپقا رەتروسپەكتيۆتٸ ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ كٶزدەلگەن. بٷگٸندەرٸ سەناتتىڭ قاراۋىندا جاتقان بۇل قۇجاتتاعى ٶزگەرٸستەرگە سەيكەس, 2025 جىلدان باستاپ قازاقستاندا ستاندارتتى سالىق شەگەرٸمٸن 14-تەن (55 048 تەڭگە) 30 اەك-كە (117 960 تەڭگە) دەيٸن ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ وتىر. ال بۇل ميلليونداعان جۇمىسشىلارعا تٷسەتٸن سالىق جٷكتەمەسٸن ازايتۋعا كٶمەك بولماق. ناقتىراق ايتقاندا, ول سالىق تٷرٸندە ۇستالاتىن سومانى قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن كٶرٸنەدٸ. مۇندايدا, مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ەسٸرەسە رەسمي جالاقىسى 150 000 تەڭگەدەن اسپايتىندار ۇتادى. ال ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, ايىنا 150 000 تەڭگەگە دەيٸن جالاقى الاتىندار ەلٸمٸزدەگٸ جۇمىسشىلاردىڭ 52%-ىن قۇرايدى ەكەن. بۇل, ەسٸرەسە, ەلەۋمەتتٸك, جاستار تارتىلعان سالالاردا ٶزەكتٸ.
جالپى, ستاندارتتى شەگەرٸمدەر جالاقىداعى جەكە تابىس سالىعىن ەسەپتەۋ كەزٸندە ەر اي سايىن قولدانىلادى. ەندٸ جاڭا ٶزگەرٸسكە سەيكەس ستاندارتتى شەگەرٸمدەردٸڭ جىل بويىنداعى كٶلەمٸ 168 ەمەس, 360 اەك-تان اسپاۋى تيٸس بولادى. ونىڭ ٷستٸنە بۇل زاڭ جوباسى, مەسەلەن جىلدىڭ سوڭىندا قابىلدانسا دا ستاندارتتى شەگەرٸمدەردٸڭ جاڭا تٷرٸ 2025 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەسەپتەلٸپ, كەيٸنگٸ مەرزٸممەن كٷشٸنە ەنەدٸ.
ونىڭ ٷستٸنە ەر توپتاعى ازاماتتارعا قاتىستى بۇرىن سالىق بويىنشا تٷرلٸ جەڭٸلدٸكتەر قاراستىرىلىپ كەلسە, جاڭا سالىق كودەكسٸ قابىلدانعاندا ولاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ ٶز كٷشٸن جويادى. ونىڭ ٶتەمٸ رەتٸندە 2025 جىلدان باستاپ كٸمدە كٸمنٸڭ رەسمي جالاقىسى 30 اەك-تان (117 960 تەڭگە) اسپايدى, ولاردان جەكە تابىس سالىعى ۇستالمايدى. ەرٸ ولاردىڭ جالاقىسىندا ٶسٸم بولادى.
بٸز بٸلٸكتٸ بۋحگالتەر راۋشان سەتيەۆانى سٶزگە تارتا وتىرىپ, جالاقىسى 150 مىڭ تەڭگە بولاتىن ادامعا وسىعان دەيٸن جىل باسىنان الىنعان جەكە تابىس سالىعى قايتارىلسا, ونىڭ قانشا سومانى قۇراۋى مٷمكٸن ەكەنٸن انىقتاپ, ەسەپ جٷرگٸزٸپ بەرۋٸن سۇرادىق.
ول اتالعان ٶزگەرٸس ەنگٸزٸلگەن جاعدايدا جۇمىس بەرۋشٸ مەن بۋحگالتەرلەر جۇمىسشىسىنان ۇستالعان جتس بويىنشا قايتا ەسەپ جٷرگٸزٸپ, سالىق ورگانىنا جاڭارتىلعان ەسەپ-قيساپتى ٶتكٸزۋٸ كەرەك بولاتىنىن ناقتىلايدى. سونداي-اق مامان مۇنداي ارتىق اقشا انىقتالىپ جاتسا, تٶلەم تەك جىل قورىتىندىسى بويىنشا: سالىقتىق دەكلاراتسييا ٶتكٸزٸلٸپ, بارلىق تەكسەرۋ جٷرگٸزٸلٸپ بولعان سوڭ جاسالاتىنىن دا ايتادى. ياعني, جۇمىس بەرۋشٸنٸڭ شوتىنا وسى ەسەپتەلگەن ارتىق سوما كەلٸپ تٷسكەن جاعدايدا عانا قايتارىلادى.
"بۇل ٶزگەرٸس ەربٸر جۇمىسشىنىڭ جالاقىسىنا شامامەن 6000 مىڭ تەڭگە ٷستەمەلەي الادى (بٸرنەشە جالاقى الاتىنىنا قاراماستان), ەگەر ول قابىلدانىپ جاتسا, مەسەلەن, 130 000 تەڭگە جالاقى الاتىن ادامنىڭ ايلىعى 136 000 تەڭگە بولادى. الايدا, مىنا جايتتى ەسكەرگەن دۇرىس, بٸزدٸڭ بيۋدجەت العاندى جاقسى كٶرەدٸ, بٸراق قايتارعاندى "ۇناتپايدى". مۇندايدا ەربٸر تيىن ٶتە قاتاڭ تەكسەرۋدەن ٶتەدٸ. سوندىقتان بۇل سومانىڭ قولعا جەتۋ ۋاقىتى ۇزارىپ كەتۋٸ مٷمكٸن نەمەسە ودان كٷدەر ٷزۋگە تۋرا كەلەتٸن جاعدايلار تۋىنداۋى دا ىقتيمال", - دەگەن بٸلٸكتٸ بۋحگالتەر تٶمەندەگٸ ەسەپ-قيساپتى ۇسىنا كەتتٸ.
رەسمي جالاقىسى 150 000 تەڭگە ادامنىڭ قولىنا تيەتٸن اقشا ( بۇرىنعى ەسەپ بويىنشا) قانشا:
- 150 000 (رەسمي جالاقى كٶلەمٸ) – 15 000 (ۇستالاتىن زەينەتاقى الىمى – 10%) – 3000 (ۇستالاتىن مەمس+ت.ت – 2%) = 132 000 تەڭگە.
- 132 000 – 55 048 (14اەك- ستاندارتتى شەگەرٸم)=76 952*10%=7695 تەڭگە جتس.
- 150 000 – 15 000 – 3000 – 7695 = 124 305 تەڭگە – بۇل جۇمىسشىنىڭ وسىعان دەيٸن قولىنا تيٸپ كەلگەن ايلىق اقشاسى.
ەندٸ جاڭادان قابىلدانادى دەگەن ەسەپ بويىنشا:
- 150 000 (رەسمي جالاقى كٶلەمٸ) – 15 000 (ۇستالاتىن زەينەتاقى الىمى – 10%) – 3000 (ۇستالاتىن مەمس+ت.ت – 2%) = 132 000 تەڭگە.
- 132 000 – 117 960 (30اەك - ستاندارتتى شەگەرٸم)=14 040 *10%=1404 تەڭگە جتس.
- 150 000 – 15 000 – 3000 – 1404 = 130 596 تەڭگە – بۇل جاڭا ٶزگەرٸستەن كەيٸن جۇمىسشىنىڭ قولعا تيەتٸن اقشاسى.
- سوندا رەسمي تٷردە 150 000 تەڭگە ايلىق الاتىن جۇمىسشى جالاقىسىنان بۇرىن 7695 تەڭگە كٶلەمٸندە جەكە تابىس سالىعى ۇستالىپ كەلسە, جاڭا ٶزگەرٸسكە سەيكەس, ونىڭ كٶلەمٸ كەمٸپ, 1404 تەڭگەنٸ قۇرايدى. دەمەك, رەسمي جالاقىسى 150 000 تەڭگە جۇمىسشىنىڭ قولىنا ەندٸ 124 305 تەڭگە ەمەس, 130 596 تەڭگە تيٸپ, ايلىعى 6791 تەڭگەگە كٶبەيەدٸ!
