"Nazarbaev túriktiń kýrort qalasy Antaliiaǵa keldi" degen tosyn jańalyqqa tańyrqap qalǵanymyz ras. Qańtar oqiǵasynan keiin habar-osharsyz ketken eks-prezidenttiń Túrkiiaǵa taban tireýin san-saqqa joryǵanymyz da ótirik emes.
Anadoly eline astanadan ushyp keldi me, al áýlettiń negizgi ókilderi bas saýǵalaǵan Dýbai qalasynan jetti me, ol jaǵy bizge beimálim.
Belgilisi, Nazarbaevty Túrkiia prezidenti Taiyp Erdoǵan arnaiy shaqyrǵan. Antaliia qalasyndaǵy diplomatiialyq forýmnyń qonaǵy bolýdy usynǵan. Bul jait túrkitildes mass-medianyń nazarynan tys qalmapty.
Máselen, ázirbaijannyń Haqqin.az basylymy Nazarbaevty muztaýǵa (aisbergke) teńep, «onyń álemdik saiasattaǵy orny bólek" degen sarynda áńgime qozǵaǵan.
"Nazarbaev? Ol halyqaralyq dárejedegi saiasi figýra. Erdoǵannyń sanatyndaǵy tulǵalarǵa sózi ótetin sanaýly adamnyń biri. Úlken saiasattaǵy muztaý ispettes. Ádette aisbergtiń tek 10 paiyzy ǵana sý betine shyǵyp jatady, ózgesi sý astynda jasyrýly",
– deidi maqala avtory, halyqaralyq sarapshy Dmitrii Roi.
...
Túrkitildes aqparat quraldary túneýkúngi dúrbeleńdi jiti baqylaǵany, ári óz betinshe zertteý júrgizgeni baiqalady.
Ázirbaijan basylymynyń jazǵanyndai, Nazarbaevty "qudai saqtap qalǵan". Qańtardaǵy tóńkeris kezinde eks-prezidenttiń otbasy músheleri halyqtyń qaharynan qorqyp, edel-jedel shetel asqan. Otyz jyl el bilegen Nazarbaev osy bir oqiǵa kezinde tóbe kórsetýden qaimyǵyp, talaiǵa deiin únsizdik saqtaǵan.
"Seksendegi, jasy jetken adam mundaidy kótere almai, júrekten ketýi de múmkin. Nazarbaevty qarǵap-silegen jurt "shal ket!" degen urannyń tóńiregine toptasty. Otyz jyl el bilegen adamǵa munyń bárin qabyldaý ońaiǵa soqpaǵany anyq.
Halyq tabandylyq tanytsa, eks-prezident jazadan qashyp qutylmas edi. Alaida dál osy sátte Toqaev qol ushyn sozdy. Qazaqstannyń qazirgi prezidenti men eks-prezidenti sóz bailasyp, kelisimge keldi.
Kelisimniń quny - Nazarbaev bilikti birjolata bosatyp berdi, esesine qýdalaýdan qutyldy.
Osy kúnge deiin oǵan adaldyq saqtap kelgen Toqaev Nazarbaevtyń saiasi júiedegi quziretin tolyq shektedi. Áýletttiń yqpalyn álsiretti.
Dál qazir eks-prezidenttiń eldegi saiasi ahýalǵa áser eter qaýqary joq. Nazarbaev ózi qurǵan partiiany, Assembleiany Toqaevqa tabystady, Qaýipsizdik keńesindegi ornyn bosatyp berdi. Qańtardaǵy dúrbeleń Nazarbaevtyń myzǵymastai kóringen pozitsiiasyn shatqaiaqtatyp ketti.
Ol qurǵan "Nur Otan" qazir "Amanat" dep atalady. Halyq eks-prezidenttiń esimi ári onymen bailanysty dúnielerdi birtindep umytyp jatyr", – deidi ázirbaijan basylymy.
...
Maqala avtorynyń paiymdaýynsha, halyq Nazarbaevpen sybailas adamdardyń, sonyń ishinde otbasy músheleriniń qolyna kisen salynyp, abaqtyǵa qamalýyn quptap otyr.
Aita ketelik, Qańtar oqiǵasynan keiin Nazarbaev áýletiniń kapitalyn halyqqa qaitarý naýqany bastalyp, otyz jyl el bilegen klan qarjylyq ári ekonomikalyq yqpalynan tolyq aiyrylǵan.
"Onyń jasyndaǵy adam bailyqqa qyzyǵa qoimas. Ol osynaý alasapyranda aman qalǵanyna shúkir deidi. Qazirgi prezident eks-prezidenttiń murasyn ashyq túrde tabanǵa taptaǵan joq. Kerisinshe, Tuńǵysh prezident retindegi rólin airyqsha atap ótip, onyń eńbegi men murasyna obektivti baǵa berý kerektigin aitýda", – deidi ázirbaijandyq áriptester.
Maqala avtory osy oraida kelesidei qyzyqty málimetpen bólisipti.
"Toqaev eks-prezidentti halyqtyń aldynda ashyq synamasa da, biliktiń óz ishindegi otyrystarda Nazarbaev klanyn talqandaý týraly buiryq bergen.
"Ekonomikany áýletten tolyq tazalaý kerek. Sol kezde saiasi yqpaly da tómendeidi. Nazarbaev otbasymen aýyz jalasqan adamdar bilikte otyrmaýy tiis. Al Nursultan Ábishulyna timeńizder. Onyń halyqaralyq saiasattaǵy bedeli mol, kerek bolady" depti-mys Toqaev. Kúni keshegi quryqtaýlar osy áńgimeniń aitylǵan rastap turǵandai", – deidi maqala avtory.
...
Ázirbaijan basylymynyń jazǵanyndai Nazarbaev Qazaqstandaǵy yqpalyn joǵaltqanmen, syrtqy saiasattaǵy abyroi-bedelin saqtap qalǵan. Halyqaralyq saiasatta eks-prezidentpen sanasatyn aýditoriianyń aýqymy úlken. Ol Qytaidyń tilin taba bilgen sanaýly basshylardyń biri. Túrki álemindegi bailanystaryn da kádege asyrýǵa bolady.
Sói degen Haqqin.az Nazarbaevtyń qolynda ózimen istes bolǵan el basshylarynyń tanym-talǵamyna qatysty asa qundy "málimet bazasy" bar deidi. Ótken otyz jylda dúnieniń túkpir-túkpirin sharlap shyqqan ol álemdik saiasattyń aýanyn kúni buryn boljai biletin qabiletke ie.
"Erdoǵannyń Nazarbaevqa júginýi beker emes. Túrik lideri Nazarbaevtyń aqyl-keńesine muhtaj. Bálkim, aldaǵy ýaqytta Nursultan Ábishulyna Túrki keńesiniń qurmetti tóraǵasy degen ataq berilip qalar. Erdoǵan Nazarbaevtyń tájiribesin barynsha paidalanǵysy keledi. Qazaqstannyń eks-prezidenti endigi ómirin osy iske arnaityn bolar. Biz ol týraly áli talai estitin bolamyz", – dep túiindegen eken maqala avtory.
...
Qańtar oqiǵasyna deiin tanymal rejisser Oliver Stoýnmen suhbat qurǵan Nazarbaev el basqarǵan jyldardy eske alyp, óz-ózine baǵa bergen.
“Otyz jylda ne tyndyrdyńyz? Nazarbaev murasy dep aýyz toltyryp aitýǵa turarlyq qandai, nendei jetistigińiz bar?” dep saýal qoiǵan Stoýnǵa:
“Bizdiń býyn? Bizdiń býyn Qazaqstannyń táýelsizdigin jariia etti. Bizdiń býynnyń tusynda Qazaqstan egemen el atandy. Ataǵy alty qyrdan asyp, alty qurlyqty sharlady. Ainalasy 20 jylda (1911-2011) ekonomika men áleýmettiń ál-qýaty 10 ese ósti!
Joqshylyqty jeńdik. Kedeishilikten aryldyq. 1991 jyly jurttyń 47 paiyzy isherge asy, kierge kiimi joq, shyqpa janym shyqpa dep otyrǵan shaq edi. Búgin bul kórsetishti 4 paiyzǵa deiin tómendettik.
Búgin bizdiń el naryqtyq ekonomikanyń negizderin meńgergen, ortasha ómir súretin memleket. Bizdiń el eshkimmen araz emes, osy kúnge deiin eshkimmen janjaldasqan joqpyz. Táýelsizdiktiń otyz jylyn tynyshtyq pen turaqtylyqta, yrys pen yntymaqta qarsy aldyq. Minekei, dál osyndai Qazaqstandy sońyma qaldyryp baramyn", – dep jaýap qatqan edi eks-prezident.
Ázirlegen, Dýman BYQAI
