Qarjy ministrligi usynǵan derekke súiensek, tamyz aiynda óńirler 909,4 mlrd teńge salyq jinaǵan, biylǵy segiz aidaǵy biýdjetke túsken jalpy salyq kólemin 5,7 trln teńgege jetkize otyryp (1 tamyzda 4,8 trl teńge bolǵan). Osylaisha óńirlerdiń salyq túsimi maýsym men shildedegi tómendeýden keiin 56% ósimdi kórsetip, jyl basynan bergi eń nátijeli kezeńderdiń biri retinde tirkeldi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Kóp salyq jinaǵan óńirler
Salyq túsimderi úlesi tabysynyń 70%-yn quraityn ekonomikalyq belsendiligi joǵary elimizdegi úsh óńir kósh basynda keledi:
- Almaty — 1 409,6 mlrd teńge (tabysyndaǵy úles - 91,8%);
- Astana — 778,9 mlrd (71,8%);
- Atyraý oblysy — 587,3 mlrd (92,2%).
Al salyq túsimi eń az óńirler:
- Qyzylorda — 89,3 mlrd,
- Soltústik Qazaqstan oblysy — 87,7 mlrd,
- Ulytaý — 84,8 mlrd,
- Jetisý — 71 mlrd teńge.
Óńir tabysyndaǵy salyqtyq túsimniń úlesi
Óńirlerdiń tabys qurylymy olardyń qarjylyq táýelsizdigin aiqyn kórsetedi.
50–70% aralyǵyndaǵy úles — shartty túrde fiskaldyq turǵyda táýelsiz aimaqtar: Pavlodar (62,9%), Almaty oblysy (63,3%), Ulytaý (62,5%), Mańǵystaý (51,1%)
Al 30%-dan tómen úles – ortalyqqa qarjylai táýeldi óńirler: SQO (24,9%), Jambyl (23,4%), Jetisý (19,4%), Qyzylorda (17,5%), Túrkistan (15,2%).
Shyǵyn men tabys araqatynasy
Qarjylai turaqty óńirlerdiń keibiri salyqtan kóp jinap, az jumsaidy. Biylǵy segiz ai brysynda Atyraý oblysy ár 1 teńge salyqqa 0,96 teńge jumsaǵan, al Almaty — 0,88 teńge.
Biraq Túrkistan, Qyzylorda jáne Jetisý oblystarynda jaǵdai kerisinshe: árbir 1 teńge salyq 5–6 teńge transfertpen qoldaý tabady. Bul óńirlerdiń salyq bazasy álsiz, al áleýmettik shyǵyndary joǵary degendi bildiredi.
"Jalpy, 1 qyrkúiektegi jaǵdai boiynsha aimaqtardyń tabys qurylymyndaǵy salyq úlesi ortasha eseppen 46,5% ǵana. Bul óńirlik biýdjetterdiń teń jartysy ortalyqtan bólinetin transfertter esebinen qalyptasatynyn bildiredi. Óńirlik qarjynyń turaqtylyǵyn arttyrý úshin salyq bazasyn keńeitý, kásipkerlik pen qaita óńdeý salalaryn damytý, jumys oryndaryn qurý jáne jergilikti eldimekenderge investitsiialar tartý qajet. Tek osy jaǵdailarda ǵana ortalyqsyzdandyrý sharasy tiimdilik tanytyp, aimaqtar tek aqshany jumsap qana qoimai, óz kiristerin derbes qalyptastyra alatyn naqty jaǵdaiǵa jetedi", - deidi ekonomist Rýslan Sultanov.
Buǵan deiin elimizdegi ortasha jáne medianalyq jalaqy kólemi jariialanǵan bolatyn.
