Saiasattanýshy Dosym Sátpaev eldegi bútkil bilik bir adamnyń qolynda ekenin aitty dep habarlaidy Dalanews.kz.
Bul adamnyń aty - Nazarbaev.
Álbette eks-prezidenttiń bilikten tolyqqandy ketkenine kúmánmen qaraityndar úshin bul tańsyq emes.
“Nazarbaev Toqaevty tyrp etkizbei otyr. Toqaev Tuńǵysh prezidenttiń qalaýyn oryndaýmen ǵana shektelýde”, – deidi bul sanattaǵy aýditoriia. Jáne bulai paiymdaityn qaýymnyń qarasy kóp.
“Qazaqstanda “qos bilik” ornaǵan. Aq Orda men Kitaphana “qyrǵi-qabaq”, Toqaev Nazarbaevtyń shyrmaýynan bosap shyqqysy keledi. Táýelsiz sheshim qabyldap, derbes bilik qurýdy kózdeidi”, – dep dolbarlaityn aǵaiyn da bar.
Nazarbaevtyń bilikti birjolata tastap, ózi otyz jyl basqarǵan eldi Toqaevqa tabystap ketkenine senetin, ári qarai Qazaqstandy uly saiasi ózgerister men ekonomikalyq kemeldený kútip turǵanyna shúbálanbaityn shoǵyr da bar.
Saiasattanýshy Sátpaev sońǵy eki versiiany joqqa shyǵarypty.
“Onyń ketkeni kózaldaý ekenin osydan eki jyl buryn eskertkenmin. Bul kezekti saiasi júris edi. Bilikti Toqaevqa tabystaǵanmen, bútindei tastap ketken joq. Biz jartylai tranzit deitin dúdámaldaý kezeńge óttik. Toqaev taqta otyrǵanmen, qolynda biligi joq. Pármensiz. Dármensiz. Eki jyl ótse de, eshteńe ózgermedi.
2020 jyl men biylǵy jyldyń basyndaǵy oqiǵalar “Qazaqstanda “qos bilik” ornapty. Aq Orda men Kitaphana baqtalas eken” degen alyp-qashpa áńgimege núkte qoidy. Qazaqstanda bir ǵana bilik bar. Ol Nazarbaev biligi”, – deidi Sátpaev.
Eki jyl ótse de, eshteńe ózgermegen. Saiasattanýshynyń pikirinshe Nazarbaev saiasi alańnan birjolata ketkende ǵana shynaiy bilik tranziti bastalady. Al oǵan deiinginiń bári imitatsiia. Saiasi reformalar bastaldy dep shýlap júrgenderdiń kópshiligi óz sózine ózi ilanbaidy.
Nazarbaev turǵanda saiasi toqyraýdyń shyrmaýynan shyǵa almai, bir orynda shyr kóbelek ainalýmen bolamyz. Sońǵy Parlament sailaý soǵan dálel.
Sói degen Sátpaev biylǵy naýqanǵa qatysqandardyń quramyn bir súzip shyǵyp, sailaý nátijesi 2016 jylǵy kórsetkishti ainytpai qaitalaǵanyn aitypty.
“Sebebi nede? Sebebi bul sailaýdyń da, buǵan deiingi naýqannyń da stsenariin jazǵan bir adam. Qazaqstandaǵy sailaý saiqymazaq siiaqty. Muny kórgen Eýroparlament te únsiz otyra almady. Eldegi demokratiia men adam quqyǵynyń quldyrap bara jatqanyna alańdaýshylyq bildirip, Qazaqstan biligine qatań eskertý jasady, rezoliýtsiia jariialady. Parlament sailaýyna deiin de birneshe skandaldy bastan ótkerdik”, – deidi Sátpaev.
Bul rette ol 2019 jylǵy Prezident sailaýyn alǵa tartyp, halyqtyń sailaý nátijesine kóńili tolmaǵanyn, saiasi naýqannyń ádiletsiz ótkenin aityp, alańǵa shyqqanyn tilge tiek etipti.
Bul bir dep qoiyńyz.
SIZO-daǵy azamattyq belsendi Dýlat Aǵadildiń ólimi de Batys áleminiń Qazaqstanǵa qatysty kúdigin qoiýlata túsken. Aǵadildiń óliminen keiin basqa da qoǵam belsendileri arty-artynan qamaýǵa alynǵan, eldegi jaǵdaiǵa kóńili tolmaityn azamattardy jappai qýdalaý bastalǵan.
Úkimettik emes uiymdar men bilikti saiasi reformalar júrgizbegeni synǵa alǵan quqyq qorǵaýshylarǵa qysym kúsheigen.
“Ashyǵyn aitqanda halyqaralyq qaýymdastyqtyń Toqaevtan kóńili qaldy. Saiasi reforma júrgizýge qulshyna kirispek bolǵan prezidenttiń birde-bir ýádesi oryndalǵan joq. Aryq sóilep, semiz shyǵa almady. Saiasi partiialar, sailaý týraly zańdy jatpai-turmai jarnamalasa da, shyn máninde bulardyń demokratiialyq ózgeristerge esh qatysy joq. Saiasi júie sol qalpynda qaldy. Eski júieniń monopoliiasy qaz-qalpynda tur. Belsendi azamattardy eki shoqyp, bir qarap, kúni-túni baqylaýda ustaýda”, – deidi Sátpaev.
Onyń aitýynsha eger saiasi partiialar týraly zań barlyq demokratiialyq kanondardy eskerip, saýatty jazylǵan bolsa, sailaý qarsańynda saiasi alańda jańa partiialar paida bolar edi.
Toqaevtyń oryndalmaǵan ýádeleri, saiasi baǵytta jasalǵan shala-pula dúnieler halyqaralyq qaýymdastyq aldyndaǵy Qazaqstannyń saiasi imidjin quldyratyp jibergen.
“Jalpy reforma degenniń ózi tez buzylatyn taýar. Olardy erte bastan qolǵa alyp, erte bastan iske asyrý qajet. Keshiktińiz eken, irip-shiri bastaidy. Toqaevtyń reformalary dál osy jaǵdaidy bastan keshirdi. “Estitin memleket” qaǵidasy sóz júzinde qaldy, eski de jańa júie mundaiǵa eshqashan beiimdele almaidy.
Halyq sózine qulaq asý búgingi júieniń tabiǵatyna tán emes. Odan soń Toqaev aitty dep, biliktegilerdiń bári onyń izine ilese ketken joq. Osy otyz jylda olar imitatsiia jasaýdyń qas sheberine ainalyp alǵan. Sóitip halyqtyń kóńilin aýlaǵan bolady. Is júzinde baiaǵy jartas, sol jartas. Tiskebasar jarytymdy as ázirleýden qalǵan aspazdyń aýzyna qarap otyrmyz. Bulardan birnárse kútýdiń ábestik”, – deidi Dosym myrza.
Ázirlegen, Dýman BYQAI
