Baýyrlas elder, baýyrlas ult. Biraq, búgingi ómirge, bolashaq damýǵa qatysty kózqarastary eki bólek.
Birikken Ulttar Uiymy Bas Assambleiasynyń 70-shi sessiiasynda sóz sóilegen Lýkashenko «Batys pen AQSh áleminen» qaimyǵatynyn ańǵartyp alsa, aǵylshynsha sóilegen Poroshenko óz baiandamasynda negizinen Resei agressiiasy týraly aitty.
LÝKAShENKO NE DEDI?
KSRO qulaǵannan soń memleketter arasyndaǵy «qyrǵi-qabaq» joǵalady, áskeri qaqtyǵystar tyiylady dep topshylaǵanbyz. Olai bolmai shyqty. Álem áli de turaqsyz. BUU-nyń jumysyn joqqa shyǵarmaimyn. Biraq... Kúni keshe ǵana uiymnyń aldaǵy 15 jylǵa arnalǵan josparyn qabyldadyq. 5 strategiialyq baǵyttan turady. Bular: adam, ǵalamshar, damý, beibitshilik jáne áriptestik. Iá, mańyzdy. Biraq oryndalaryna kúmán kóp. Óitkeni adamzat órkenieti áli de ótken dáýirde ómir súrip jatyr. Eski jaralar qaita qozýda.
BUU degenimiz – biz. Bizdiń is-áreketimiz qandai bolsa, álem de sondai keiipke enbek.
Halyqaralyq qatynastar týraly
Halyqaralyq qatynastar óte názik dúnie. Osy názik dúnieniń jibi úzilgeli tur. Halyqaralyq qaýipsizdik úlken daǵdarysta. Geosaiasi oiyndarǵa aralasyp ketken kúlli álem qalqada jańa ári qaýipti terrorlyq toptardyń paida bolǵanyn ańǵarmai qaldy. Jahandyq oiynshylar bir-birine senbeitin, bir-birine des bermeitin boldy. Bir-birin tyńdaǵasy, sózine qulaq asqysy joq. Burynǵy «qyrqi-qabaq soǵystyń» dáýirine qaita ainalyp keldik. Anyǵy, alapat soǵystyń aldynda turmyz.
Demokratiia týraly
Bir memleket basqa bir memleketke óziniń damý úlgisin tyqpalaǵysy, kiriktirgisi keledi. Munyń saldary qandai? Syrttan aralasýdyń nátijesinde «túrli-tústi» revoliýtsiialar bir elden bir elge kóship qonyp júr, bir kezde turaqty memleketti bir kúnde haostaǵy elge ainaldyrý «dástúrge» endi. Munyń bárin demokratiiamen kólegeileitin boldyq. Biraq, ýáde etilgen demokratiianyń ornyna úlken qaiǵy keldi. Turǵyndardyń týǵan otanynan qashýyna týra kelip jatyr.
Lýkashenko: Syrttan aralasýdyń nátijesinde «túrli-tústi» revoliýtsiialar bir elden bir elge kóship qonyp júr, bir kezde turaqty memleketti bir kúnde haostaǵy elge ainaldyrý «dástúrge» endi.
Derjavalar jaiynda
Álemdi bilegisi kelgen derjavalar óziniń kúshi men ekonomikalyq qýatyn paidalanyp, belgili bir eldegi yqpalyn úlkeite, zoraita túskisi keledi. Saiyp kelgende álem ázir BUU-nyń halyqaralyq quqyq printsipinde bekitilgen Jarǵydan bas tartýdyń aldynda tur. Haostyń kókesin sonda kóremiz...
Urpaq týraly
Biz bárimiz de bolashaqtyń, bolashaq urpaqtyń aldyndaǵy jaýapkershiligimizdi sezinýimiz kerek. Naqtyraq aitsam, ózimizden keiin artymyzǵa ne qaldyratynymyzdy oilanýǵa tiispiz.
Keiingi kezde keibir elder «tolyq bostandyq» týraly urandatyp júr. Mundai bostandyq qoǵamdy ustap turatyn qundylyqtardy qiratyp jatyr. Otbasy, moral, ar-uiat. Adam quqyǵyn qorǵaimyz. Úkimetti qulatyp, bútin bir memleketti qiratyp jatqandar osy uranmen aqtalatyn siiaqty.
Qaitalap aitaiyn, Belarýs jerinde anarhiia, haosqa zorlyq zombylyqqa eshqashanda jol berilmeidi. Eshqandai lozýngterge aldanbaimyz, munyń ishinde demokratiia da bar.
Óz eli jaiynda
Adamzat HHI ǵasyrǵa kóptegen álsiz ári tiimsiz memlekettermen aiaq basty. Álsiz memleket degen ne? Álsiz memlekette zań oryndalmaidy, turaqsyzdyq, teńsizdik, kedeilik jailaǵan, jastardyń ómir súrýge degen umtylysy joq.
Sońǵy 20 jyl boiyna biz, Belarýs memleketi áleýmetke baǵyttalǵan ekonomikalyq táýelsiz memleket qurdyq. «Otan – otbasynan bastalady». Biz birinshi kezekte otbasynyń máselesine kóńil bólemiz. Keibir elderde dástúrli otbasynyń qabyrǵasy qiratýda. Jańa áleýmettik «novatsiialar» paida bolyp jatyr... Demokratiiany jalaý etkender muny tabiǵi, qalypty dúnie retinde qabyldańdar deidi. Olai bolsa erteńgi kúni balany kim týady? Biz óz tarapymyzdan nemere, shóberelerimizdiń babalardan qalǵan qundylyqtardy, dástúr men mádenietti saqtaýyna barynsha kúsh salamyz.
POROShENKO NE DEDI?
Orys agressiiasy týraly
Ýkraina orys agressiiasyna qarsy tura otyryp júielik reformalar endirýde. Kreml bizge kedergi bolǵysy keledi. Ýkrain halqy tańdap alǵan demokratiialyq (eýropalyq) damý jolyn Resei kóre almai otyr.
Qyrym jáne Donbass týraly
Qyrymdy basyp alǵan reseilik agressiia jáne Donbasstaǵy oqiǵalar saldarynan myńdaǵan adam óldi. Reseimen aradaǵy soǵys Ýkrainaǵa ekologiialyq jáne epidemiologiialyq qaýip tóndirip otyr. Soǵys júrip jatqan eldiń shyǵysyndaǵy himiialyq oshaqtar asa qaýipti. Tipti tehnogendi apat bolýy múmkin.
Soǵystyń shyǵyny jaily
Orys agressiiasynyń saldarynan kedeiliktiń jańa formalary, atap aitqanda – aiaqasty jáne kútpegen kedeilik paida boldy. Shyǵystaǵy soǵystyń kesirinen 1,5 mln adam Ýkrainanyń óz ishinde qonys aýdarýǵa májbúr boldy. Ýkraindyq Donbasstaǵy soǵystyń árbir kúni bizge 5 mln. dollarǵa shyǵady. Soǵys bolmasa, biz bul aqshany eldiń damýyna baǵyttar edik. Qazirgi kúni Ýkrainanyń óz ishinde qonys aýdarýǵa májbúr bolǵan 1,5 mln adam aimaqtyq qana emes, tutas memlekettik deńgeidegi problemaǵa ainalyp otyr.
Poroshenko: Ýkraindyq Donbasstaǵy soǵystyń árbir kúni bizge 5 mln. dollarǵa shyǵady. Soǵys bolmasa biz bul aqshany eldiń damýyna baǵyttar edik.
Ol neden úmitti?
Áskeri agressiiasy aiaqtalǵannan keiin Ýkraina Donbass pen Qyrymdy qol astyna qaitarǵan soń milliondaǵan adamdarǵa burynǵy ómiri men turmysyna qaityp kelýge jaǵdai jasaý kerek. Biz bul mindetti oryndaýǵa ázirmiz, alaida bizge halyqaralyq qaýymdastyqtyń kómegi qajet.
Keńestik ideologiia týraly
Biz orys agressiiasyna qalai qarsy turýdy ǵana oilap júrgen joqpyz. Ýkraina men Eýropa odaǵynyń aiasyndaǵy kelisimshart negizinde ýkrain qoǵamynyń oi-sanasyn ózgertýge kúsh salyp jatyrmyz. Birinshiden, bul korrýptsiiamen kúres. Korrýptsiiadan arylsaq, keńestik psihologiiadan da qutylamyz. Qazirgi ýkrain qoǵamyndaǵy «jaman ádetterdiń» kópshiligi bizge kommýnistik ideologiiadan juqqan.
Taǵy da Resei týraly
Ázirgi álemge agressivti, ozbyr, ózimshil ideologiiadan qutylatyn kez keldi. Mundai ideologiialar áli de ómir súrip jatyr. Kimdi meńzep otyrǵanymdy jaqsy bilesizder. Mundai ideologiialarda adam quqyǵy men bostandyǵy tabanǵa taptalady. Mundai ideologiiamen ómir súretin el kórshi memleketke shabýyl jasasa da onysyn óz tarapynan aqtap alady. Ózine kir juqtyrmaidy. Mynany túsiný kerek: beibitshilik pen bostandyq bolmai, eshqandai turaqty damý bolmaidy.
Daiyndaǵan, Dýman BYQAI
Qyzyqty demotivatorlar...
