Eýropa men Ortalyq Aziiadaǵy ekonomikalyq ósim baiaýlady, biraq jahandyq jáne aimaqtyq máselelerdiń shielenisine qaramastan óńir óz turaqtylyǵyn joǵaltpaǵan. Bul týraly Dúniejúzilik banktiń "Jumyspen qamtý jáne ál-aýqat" atty Eýropa men Ortalyq Aziianyń ekonomikasy týraly baiandamasynda aitylady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Dúniejúzilik bank Qazaqstannyń JIÓ ósimi 2025 jyly 5,5%, 2026 jyly 4,5% jáne 2027 jyly 3,9%-dy quraidy dep boljaidy.
Sarapshylar 2025 jyly aimaqtyń JIÓ ósiminiń qarqyny 2,4% bolýy múmkin ekenin aitady, iaǵni 2024 jyly tirkelgen 3,7% deńgeiinen tómendeidi. Bul, eń aldymen, Resei Federatsiiasynyń ekonomikalyq ósiminiń álsireýine bailanysty bolmaq. Úlesi shamamen osy aimaqtaǵy óndiris kóleminiń 40%-yn quraityn Reseidi esepke almasaq, onda kerisinshe barlyǵy is júzinde ózgerissiz qalady jáne aǵymdaǵy jyly da, kelesi jyly da shamamen 3,3% bolady.
"Óńirdiń damýshy ekonomikalary jumyspen qamtýdyń joǵary ósimi úshin batyl reformalar júrgizýi tiis. Elderge jeke sektordy nyǵaityp, bilim berý sapasyn arttyryp, jeke kapitaldy tartýmen qatar halyqaralyq, óńirlik jáne ishki deńgeilerde tyǵyz bailanys ornatýy qajet. Óńirdiń mindeti - jumyspen qamtý naryǵyn keńeitý jáne jalaqysy tómen jumys oryndaryn sapaly jumysqa ornalasý múmkindikterine ainaldyrý", - deidi Dúniejúzilik banktiń Eýropa jáne Ortalyq Aziia óńiri boiynsha vitse-prezidenti Antonella Bassani.
Kóbirek jumys oryndaryn qurý jáne olardyń sapasyn arttyrý úshin elder adami kapital jáne infraqurylym syndy qajetti jumyspen qamtý negizderine baǵyttalatyn investitsiialardy ulǵaitýy tiis. Sonymen qatar, ásirese kásibi jáne joǵary bilim sapasyn arttyrý kerek. Osy ýaqytqa deiin eńbekke qabiletti halyq sanynyń azaiýy máselesin sheshýde aimaqtaǵy áielder men jastardyń áleýeti tolyq paidalanylmai keledi. Sońǵy onjyldyqtarda aimaqta aitarlyqtai jumys oryndary quryldy, alaida ekonomikalyq ósimniń baiaýlaýy, ónimdilik turǵysynan artta qalý jáne reformalardyń baiaý júrýi eńbek naryǵyndaǵy problemalardy shielenistire túsýde. Sońǵy 15 jylda Eýropa jáne OA elderinde jumyspen qamtý 12% - ǵa ósti, ásirese qyzmet kórsetý sektorynda, ol qazir barlyq jumysshylardyń jartysynan kóbin qamtamasyz etedi. Baiandama avtorlary jumysqa ornalasý múmkindikteriniń basym bóligi jalaqysy mardymsyz, áleýeti shekteýli, biliktiligi tómen jumys oryndarymen salystyrmaly túrde bailanysty degen tujyrymdy keltiredi.
Qolaisyz demografiialyq faktorlar eńbek naryǵynyń turaqtylyǵyna qaýip tóndiredi: boljamdarǵa sáikes, aldaǵy onjyldyqtarda eńbekke qabiletti jastaǵy halyq sany 17 million adamǵa qysqarady jáne bul qubylys, negizinen, Shyǵys jáne Ortalyq Eýropa elderinde, sondai-aq Balqannyń batys elderinde. Al Ortalyq Aziia elderinde jáne Túrkiiada eńbekke qabilettiler sany ulǵaiady, sóitip eńbek naryǵyna qysym jasaidy. Eýropa men OA elderiniń áleýeti óz qyzmetiniń aýqymyn sirek keńeitetin shaǵyn bizneske ielik etý, jetkilikti deńgeide damymaǵan nesieleý jáne venchýrlyq kapital naryqtary, bilim berý jáne kásiptik daiarlyqtyń tiimsiz júiesi, básekelestiktiń tómen deńgeii jáne kásipkerlik qarqyny men naryq tiimdiligin tómendetetin memlekettik kásiporyndardyń bolýy syndy qurylymdyq kedergilerdi shekteidi.
Aita ketsek, Aziia Damý Banki (ADB) Qazaqstannyń JIÓ ósimi 2025 jylǵa arnalǵan boljamynda 4,9% - dan 5,3% - ǵa deiin, al 2026 jylǵa-4,1% - dan 4,3% - ǵa deiin arttyrý turǵysynda qaita qaraǵan.
2025 jyldyń segiz aiynda Qazaqstannyń JIÓ ósimi 6,5% boldy.
