Májilis depýtaty Ekaterına Smolákova premer-mınıstr Oljas Bektenovtiń atyna joldaǵan depýtattyq saýalynda mektep oqýshylaryn tegin ystyq tamaqpen qamtýǵa bólinetin búdjet qarajatyn josparlaý júıesinde birqatar máseleler bar ekenin aıtty, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Depýtattyń aıtýynsha, «Respublica» partıasynyń «Sheshimder fabrıkasy» platformasyna túsken usynystar negizinde mektepterdegi tegin tamaqtandyrý júıesine taldaý júrgizilgen. Sonyń nátıjesinde birqatar óńirlerde búdjettik ótinimderdi qalyptastyrý kezinde júıeli problemalar anyqtalǵan.
Smolákovanyń sózinshe, másele tek esepteý formýlalaryna qatysty emes.
«Áńgime tek esepteý formýlalary týraly emes. Áńgime - balalardyń tamaǵy týraly, búdjet qarjysynyń tıimdi jumsalýy týraly jáne memlekettik derekterdiń durystyǵy týraly bolyp otyr», - dedi ol.
Búdjet artyq josparlanýy múmkin
Depýtat keıbir óńirlerde tegin tamaqtandyrýǵa arnalǵan qarjy 170 oqý kúnine esepteletinin aıtty. Al shyn máninde oqý kúnderiniń sany 165 kúnnen aspaıdy.
«Aıyrmashylyq nebári 5 kún. Biraq bul jaı ǵana sıfr emes - bul mıllıondaǵan búdjet qarajaty», - dedi Smolákova.
Ol mysal retinde Astana qalasyn keltirdi. Depýtattyń aıtýynsha, elordada 111 myńnan astam oqýshyny bir kún tegin tamaqtandyrýǵa shamamen 90 mln teńge jumsalady. Al josparǵa artyq engizilgen 5 kún bir ǵana qalada shamamen 450 mln teńgeniń negizsiz qarastyrylýyna ákelýi múmkin.
QQS esepteýindegi másele
Smolákovanyń aıtýynsha, el boıynsha mektep tamaqtandyrýymen 2000-nan astam kásipker aınalysady. Alaıda olardyń tek shamamen 10 paıyzy ǵana qosymsha qun salyǵyn tóleıdi.
Soǵan qaramastan kóptegen óńirde búdjettik ótinimder barlyq kásipkerler QQS tóleıdi degen eseppen jasalady. Depýtattyń sózinshe, bul búdjettik qajettiliktiń shamamen 16 paıyzǵa artyq qalyptasýyna ákeledi.
«Aǵymdaǵy oqý jylynda mektepterdegi tegin tamaqtandyrýǵa 192 mlrd teńge bólingenin eskersek, shamamen 30 mlrd teńge kólemindegi qarajattyń artyq josparlanýy múmkin», - dedi ol.
Depýtat Astanada mektep tamaqtanýyn uıymdastyratyn 22 kásipkerdiń tek bireýi ǵana QQS tóleýshi ekenin aıtty. Soǵan qaramastan 14,4 mlrd teńge kólemindegi búdjet QQS-pen eseptelgen. Bul shamamen 2,1 mlrd teńgeniń negizsiz qarastyrylǵanyn kórsetedi.
«Sonda taǵy bir suraq týyndaıdy: eger bul qarajat bastapqyda artyq josparlanǵan bolsa, nege ony balalardyń tamaqtanýyn jaqsartýǵa qaıta baǵyttamasqa?», - dedi Smolákova.
Tamaqtaný quny men onlaın sabaqtar
Depýtat mekteptegi tamaqtaný quny keıbir óńirlerde jyl saıyn ındeksasıalanbaıtynyn da atap ótti. Onyń aıtýynsha, mundaı jaǵdaı kásipkerlerdiń prokýratýraǵa júginýine deıin alyp kelgen.
Sonymen qatar onlaın formatqa aýysqan kúnderi kásipkerlerdiń shyǵyndary ótelmeı qalatyny da másele bolyp otyr.
«Bıyldyń ózinde 12 oqý kúni onlaın formatta ótti. Sonyń nátıjesinde bir ǵana qalada búdjet shamamen 1 mlrd teńge únemdedi, al dál osy soma kásipkerlerdiń naqty shyǵyny retinde olardyń moınynda qalǵan», - dedi depýtat.
Statısıkadaǵy aıyrmashylyq
Smolákovanyń aıtýynsha, mektep tamaqtanýyna qatysty memlekettik organdar usynatyn statısıkalyq derekter de keıde naqty jaǵdaıǵa sáıkes kelmeıdi.
Mysaly, Oqý-aǵartý mınıstrliginiń deregi boıynsha Mańǵystaý oblysynda mektep tamaqtanýynyń quny 900 teńge dep kórsetilgen. Al memlekettik satyp alý portalyndaǵy kelisimsharttarda bul baǵa 543,1 teńge bolyp otyr.
Depýtat mundaı sáıkessizdikter memlekettik statısıkanyń burmalanýyna jáne basqarýshylyq sheshimderdiń durys emes derekter negizinde qabyldanýyna ákelýi múmkin ekenin aıtty.
Usynystar
Osyǵan baılanysty partıa úkimetke birqatar usynys joldady. Atap aıtqanda, mektepterdegi tegin tamaqtandyrýǵa arnalǵan búdjettik ótinimderdi naqty qajettilikke saı qalyptastyrý, QQS esepteý tártibin birizdendirý, tamaqtandyrýdyń eń tómengi kepildendirilgen baǵasyn belgileý jáne tamaqtaný qunyn jyl saıyn ındeksasıalaý máselesin qarastyrý usynyldy.
Sondaı-aq onlaın formatqa kóshý kezinde kásipkerlerdiń shyǵyndaryn óteý tetigin engizý jáne mektep tamaqtanýyna qatysty statısıkalyq derekterdiń durystyǵyn tekserý usynylǵan.
