Májilis depýtaty Ekaterina Smoliakova premer-ministr Oljas Bektenovtiń atyna joldaǵan depýtattyq saýalynda mektep oqýshylaryn tegin ystyq tamaqpen qamtýǵa bólinetin biýdjet qarajatyn josparlaý júiesinde birqatar máseleler bar ekenin aitty, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Depýtattyń aitýynsha, «Respublica» partiiasynyń «Sheshimder fabrikasy» platformasyna túsken usynystar negizinde mektepterdegi tegin tamaqtandyrý júiesine taldaý júrgizilgen. Sonyń nátijesinde birqatar óńirlerde biýdjettik ótinimderdi qalyptastyrý kezinde júieli problemalar anyqtalǵan.
Smoliakovanyń sózinshe, másele tek esepteý formýlalaryna qatysty emes.
«Áńgime tek esepteý formýlalary týraly emes. Áńgime - balalardyń tamaǵy týraly, biýdjet qarjysynyń tiimdi jumsalýy týraly jáne memlekettik derekterdiń durystyǵy týraly bolyp otyr», - dedi ol.
Biýdjet artyq josparlanýy múmkin
Depýtat keibir óńirlerde tegin tamaqtandyrýǵa arnalǵan qarjy 170 oqý kúnine esepteletinin aitty. Al shyn máninde oqý kúnderiniń sany 165 kúnnen aspaidy.
«Aiyrmashylyq nebári 5 kún. Biraq bul jai ǵana tsifr emes - bul milliondaǵan biýdjet qarajaty», - dedi Smoliakova.
Ol mysal retinde Astana qalasyn keltirdi. Depýtattyń aitýynsha, elordada 111 myńnan astam oqýshyny bir kún tegin tamaqtandyrýǵa shamamen 90 mln teńge jumsalady. Al josparǵa artyq engizilgen 5 kún bir ǵana qalada shamamen 450 mln teńgeniń negizsiz qarastyrylýyna ákelýi múmkin.
QQS esepteýindegi másele
Smoliakovanyń aitýynsha, el boiynsha mektep tamaqtandyrýymen 2000-nan astam kásipker ainalysady. Alaida olardyń tek shamamen 10 paiyzy ǵana qosymsha qun salyǵyn tóleidi.
Soǵan qaramastan kóptegen óńirde biýdjettik ótinimder barlyq kásipkerler QQS tóleidi degen eseppen jasalady. Depýtattyń sózinshe, bul biýdjettik qajettiliktiń shamamen 16 paiyzǵa artyq qalyptasýyna ákeledi.
«Aǵymdaǵy oqý jylynda mektepterdegi tegin tamaqtandyrýǵa 192 mlrd teńge bólingenin eskersek, shamamen 30 mlrd teńge kólemindegi qarajattyń artyq josparlanýy múmkin», - dedi ol.
Depýtat Astanada mektep tamaqtanýyn uiymdastyratyn 22 kásipkerdiń tek bireýi ǵana QQS tóleýshi ekenin aitty. Soǵan qaramastan 14,4 mlrd teńge kólemindegi biýdjet QQS-pen eseptelgen. Bul shamamen 2,1 mlrd teńgeniń negizsiz qarastyrylǵanyn kórsetedi.
«Sonda taǵy bir suraq týyndaidy: eger bul qarajat bastapqyda artyq josparlanǵan bolsa, nege ony balalardyń tamaqtanýyn jaqsartýǵa qaita baǵyttamasqa?», - dedi Smoliakova.
Tamaqtaný quny men onlain sabaqtar
Depýtat mekteptegi tamaqtaný quny keibir óńirlerde jyl saiyn indeksatsiialanbaitynyn da atap ótti. Onyń aitýynsha, mundai jaǵdai kásipkerlerdiń prokýratýraǵa júginýine deiin alyp kelgen.
Sonymen qatar onlain formatqa aýysqan kúnderi kásipkerlerdiń shyǵyndary ótelmei qalatyny da másele bolyp otyr.
«Biyldyń ózinde 12 oqý kúni onlain formatta ótti. Sonyń nátijesinde bir ǵana qalada biýdjet shamamen 1 mlrd teńge únemdedi, al dál osy soma kásipkerlerdiń naqty shyǵyny retinde olardyń moinynda qalǵan», - dedi depýtat.
Statistikadaǵy aiyrmashylyq
Smoliakovanyń aitýynsha, mektep tamaqtanýyna qatysty memlekettik organdar usynatyn statistikalyq derekter de keide naqty jaǵdaiǵa sáikes kelmeidi.
Mysaly, Oqý-aǵartý ministrliginiń deregi boiynsha Mańǵystaý oblysynda mektep tamaqtanýynyń quny 900 teńge dep kórsetilgen. Al memlekettik satyp alý portalyndaǵy kelisimsharttarda bul baǵa 543,1 teńge bolyp otyr.
Depýtat mundai sáikessizdikter memlekettik statistikanyń burmalanýyna jáne basqarýshylyq sheshimderdiń durys emes derekter negizinde qabyldanýyna ákelýi múmkin ekenin aitty.
Usynystar
Osyǵan bailanysty partiia úkimetke birqatar usynys joldady. Atap aitqanda, mektepterdegi tegin tamaqtandyrýǵa arnalǵan biýdjettik ótinimderdi naqty qajettilikke sai qalyptastyrý, QQS esepteý tártibin birizdendirý, tamaqtandyrýdyń eń tómengi kepildendirilgen baǵasyn belgileý jáne tamaqtaný qunyn jyl saiyn indeksatsiialaý máselesin qarastyrý usynyldy.
Sondai-aq onlain formatqa kóshý kezinde kásipkerlerdiń shyǵyndaryn óteý tetigin engizý jáne mektep tamaqtanýyna qatysty statistikalyq derekterdiń durystyǵyn tekserý usynylǵan.
