Bizdiń bilik orystan, sheshennen, uiǵyrdan, tájikten qorqady, tek qazaqtan ǵana qoryqpaidy. Qazaqtyń arqasynda ministr, prezident bolyp otyrǵanyn oilamaidy da. Ekinshiden, nege áý bastan Qazaqstanda oppozitsiia álsiz boldy?
Óitkeni memleket qazaqtiki bolǵanymen, qazaqtar 40-aq paiyz boldy, al orystildi basylymdar qazaqty kún saiyn jerge tyǵyp jatty, tipti memleketten qarjy alyp otyrǵan «Kazahstanskaia pravda» qazaqty jamandai bastady.
Osy kezde qazaqtar, biz de bilikti jamandai bastasaq, memlekettiń irgesi shaiqalar edi.
Biraq, ony bilik uqqan joq, qazaqtyń qorqaqtyǵy, ezdigi, nasharlyǵy dep oilady. Sodan artynan oppozitsiia shyqty, biraq olar ulttyq múddeni emes, ózderiniń jem jeitin astaýyn oilady. Sóitip júrgende ýaqyt ótip ketti.
Aldyńǵy úlken kislerimizdiń birazy o dúniege ketip qaldy, keiingi qalǵan bizder sharshadyq, al jastarda qaýqar joq, sóitip bilik qazaqty basynyp, oiyna kelgenin istep otyr. Biraq munyń aqyry jaqsy bolmaidy.
Sońǵy kezde «qazaqtardy qalaǵa keltirmeý» degen saiasat bastaldy.
Onyń birinshi basqyshy: «qazaqtar barǵan jerine tirkelýi kerek» deidi. Sóitip aýyldan qalaǵa jumys izdep kelgen qanshama qazaqty qýdy, totalitarlyq memlekettegi siiaqty erkin júrip-turýyna tiym saldy. Nege?
Óitkeni,
qalanyń halqy qazaqtanyp barady.
Eger keshegi Jeltoqsandaǵy siiaqty búlik bolatyn bolsa, qaladaǵy qazaqtyń balalary kóteriledi, maqsat – solardy keltirmeý. Bul – qazaqqa qarsy saiasat, aýylda jumys joq, sonda qazaq kúnin qalai kóredi? Bilik o bastan qazaqtyń kóbeiýine qarsy boldy, qazaq tiliniń aiasyn shektedi. Memlekettik qyzmetkerlerge talap qoimaǵannyń ózinde «Bolashaq» baǵdarlamasymen shetelde oqityndarǵa qazaq tilin bilýdi mindetteý kerek edi, olar buǵan «jaqsy balalardan aiyrylyp qalamyz» dep syltaý aitty.
Ana tilin bilmegen bala – jaqsy bala emes. Eger sondai talap qoisaq, bári bir-aq jylda úirenip alatyn edi. Osyny óz balalary qazaqsha bilmeitin biliktegiler sozyp keledi...
Jazda Astanada úndiniń jumysshylarymen tóbeles boldy, oǵan da qazaqtyń jastaryn jazyqty etip shyǵarǵysy kelip edi, jurt kóterilgen soń iske aspady...
Muhtar MAǴAÝIN,
Derekkóz: "Ańyz adam" jýrnaly
