BUU Bas hatshysy Antoniý Gýterrishtiń 2025 jylǵy 3 tamyzdaǵy Qazaqstanǵa sapary mańyzdylyǵy hattamalyq diplomatiiadan asyp túsetin oqiǵa boldy. Ol Qazaqstannyń halyqaralyq arenadaǵy kúsh-jigerin moiyndap qana qoimai, jahandyq kún tártibin ilgeriletýde BUU-nyń mańyzdy óńirlik seriktesi retindegi eldiń mártebesin nyǵaitty. Álemdik týrbýlenttilik, halyqaralyq institýttarǵa degen senim daǵdarystary jáne ósip kele jatqan qaqtyǵystar jaǵdaiynda Qazaqstan ishki turaqtylyqty halyqaralyq belsendilikpen ushtastyra alatyn postkeńestik keńistiktegi sanaýly memleketterdiń biri bolyp qala beredi.
Qazaqstan táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynan bastap egemendikti nyǵaitý, álemdik qoǵamdastyqtyń jaýapty múshesiniń imidjin qalyptastyrý jáne iadrolyq qarýsyzdaný, ornyqty damý, klimat, sý jáne azyq-túlik qaýipsizdigi siiaqty basym taqyryptardy ilgeriletý tásili retinde BUU júiesine belsendi qatysý strategiiasyn tańdady. Qazaqta «Kópke taryqpaǵan-kópshilden tarylmaidy»degen dana sóz bar. Qazaqstan ulttyq shekarada tuiyqtalmai, sanaly túrde Eýraziialyq diplomatiia prizmasy arqyly ámbebap qundylyqtardyń jolserigi boldy.
BUU júiesiniń jumysyna tereń integratsiialanǵan birneshe álemdik kóshbasshylardyń biri Qasym-Jomart Toqaevtyń ómirbaiany osy saparǵa erekshe simvoldyq mán berdi. Onyń Jeneva bólimindegi tájiribesi, qarýsyzdaný dialogtaryna qatysýy jáne halyqaralyq institýttardyń ózekti sátterin túsinýi BUU men Qazaqstan resmi seriktester emes, uqsas baǵdarlardyń tasymaldaýshylary bolyp tabylatyn yntymaqtastyqtyń biregei formatyn qurýǵa múmkindik berdi. Bul maqala osy dialogtyń tarihi túrde qalai resimdelgenin, onyń búgingi kúni qalai jumys isteitinin jáne BUU Bas hatshysynyń Almatyǵa sapary jahandyq qoǵamdastyqqa qandai signaldar jiberetinin taldaidy.
- Qazaqstannyń BUU-men yntymaqtastyq tarihy
1992 jyly 2 naýryzda Qazaqstan Birikken Ulttar uiymyna resmi túrde qabyldanyp, 168-shi múshe memleket boldy. Bul qadam jas respýblikanyń egemendigin halyqaralyq moiyndaýdy jáne onyń álemdik qoǵamdastyqqa kirýin belgiledi. 1945 jyly qurylǵan BUU búkil adamzattyń múddesine qyzmet etetin jalǵyz ámbebap jahandyq uiym bolyp qala beredi. Qazaqstannyń táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynan bastap onyń jumysyna qatysýy respýblikanyń kópjaqty diplomatiianyń paidasyna tańdaýyn bekitti.
Táýelsizdiktiń búkil kezeńinde Qazaqstan BUU Jarǵysynyń maqsattary men qaǵidattaryna adaldyǵyn únemi kórsetip, uiym júiesimen belsendi ózara is-qimyl jasaidy. Yntymaqtastyqty nyǵaitýda joǵary deńgeidegi turaqty bailanystar mańyzdy ról atqardy: 1992 jyldan bastap Nursultan Ábishuly Nazarbaev Niý-Iorktegi BUU shtab-páterine 11 ret bardy jáne Bas assambleianyń jalpy saiasi pikirtalastarynda 9 ret sóz sóiledi; BUU Bas hatshylary – Kofi Annan, Pan Gi Mýn jáne Antoniý Gýterrish Qazaqstanǵa birneshe ret resmi saparlarmen keldi. Qasym-Jomart Toqaevtyń 2011 jyly Jenevadaǵy BUU bólimshesiniń Bas hatshysynyń orynbasary – Bas direktory laýazymyna taǵaiyndalýy elge degen joǵary senimniń aiqyn dáleli boldy, bul Qazaqstannyń uiymnyń basshy qurylymdarynyń jumysyna tartylǵanyn rastady.
Qazaqstan ózin BUU alańynda mańyzdy halyqaralyq bastamalardyń bastamashysy retinde kórsetti. Bas Assambleia tribýnasynan ár jyldary el basshylyǵy Aziiadaǵy ózara is-qimyl jáne senim sharalary jónindegi keńesti (AÓSShK) shaqyrýdy jáne BUU-nyń Ortalyq Aziia ekonomikalaryna arnalǵan arnaiy baǵdarlamasyn (SPEKA)iske qosýdy qosa alǵanda, qaýipsizdik pen damýdy nyǵaitýǵa baǵyttalǵan usynystar usyndy; respýblikanyń jahandyq qaýipsizdikke qosqan eleýli úlesi iadrolyq qarýsyzdaný jónindegi bastamalardy ilgeriletý boldy: Qazaqstannyń usynysy boiynsha BUU Bas Assambleiasy biraýyzdan 29 tamyzdy Halyqaralyq iadrolyq synaqtarǵa qarsy is-qimyl kúni dep jariialady. Sonymen qatar, Qazaqstan KSRO-dan muraǵa qalǵan iadrolyq arsenaldan (álemdegi tórtinshi, 1410 oqtumsyq) óz erkimen bas tartty jáne 1991 jyly Semei iadrolyq poligonyn birjola jaýyp tastady, osylaisha jappai qyryp-joiý qarýyn taratpaýǵa beiildiligin rastady. Sondai-aq, Qazaqstannyń bastamasymen biologiialyq qaýipsizdik jónindegi halyqaralyq agenttik qurý usynyldy.
Qazaqstannyń BUU-men ózara is-qimylynyń sharyqtaý shegi eldi Ortalyq Aziia memleketteri arasynda BUU Qaýipsizdik Keńesiniń 2017-2018 jyldarǵa arnalǵan birinshi turaqty emes múshesi etip sailaý boldy. Bul qyzmette Qazaqstan halyqaralyq bedeldi nyǵaita otyryp, iadrolyq qarýdy taratpaý, terrorizmge qarsy kúres jáne óńirlik turaqtylyqty nyǵaitý máselelerin alǵa tartty. Qaýipsizdik Keńesine múshelik Qazaqstanǵa álemdik qoǵamdastyqtyń belsendi jáne jaýapty seriktesi retinde bedelin nyǵaitýǵa múmkindik berdi. Diplomatiialyq kúsh-jigerdi tolyqtyra otyryp, respýblika beibitshilikti qoldaýǵa praktikalyq úles qosa bastady: 2018 jyly Qazaqstan BUU-nyń Livandaǵy ýaqytsha kúshteriniń missiiasyna alǵashqy bitimgershilik kontingentin (120 áskeri qyzmetshi) jiberip, «kók dýlyǵa» BUU operatsiialaryna qatysatyn Ortalyq Aziianyń alǵashqy memleketi boldy.
Qazaqstannyń BUU-men yntymaqtastyǵy ulttyq deńgeide de belsendi damyp keledi. Qazaqstan Respýblikasynyń Úkimeti BUU-men birlesip 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan Ornyqty damý maqsatynda yntymaqtastyqtyń úsh basym baǵytqa baǵyttalǵan negizdemelik baǵdarlamasyn iske asyrady: adam áleýetin damytý jáne teń qatysýdy qamtamasyz etý; tiimdi institýttar, adam quqyqtary jáne genderlik teńdik; ornyqty qorshaǵan orta jáne inkliýzivti ekonomikalyq damý. Elde ártúrli jobalardy júzege asyratyn BUU júiesiniń 23 mekemesi jumys isteidi. Tyǵyz seriktestiktiń simvoly 2019 jylǵy 1 mamyrda Almatyda BUU agenttikteriniń 16 ókildigi ornalasqan halyqaralyq uiymdar ǵimaratynyń ashylýy boldy.
- Qazaqstan BUU baǵalaýynda: investitsiialyq tartymdylyq, ornyqty damý jáne genderlik teńdik
Sońǵy jyldary Qazaqstan ornyqty damý, investitsiialyq belsendilik jáne áleýmettik transformatsiia serpinin kórsetetin jahandyq reitingterdegi óz pozitsiiasyn dáiekti túrde nyǵaitýda. IýNKTAD-tyń 2025 jylǵy Álemdik investitsiialar týraly sońǵy baiandamasyna sáikes, respýblika Ortalyq Aziianyń negizgi investitsiialyq ortalyǵynyń mártebesin taǵy da rastady: onyń úlesine óńirdegi barlyq tikelei sheteldik investitsiialardyń (TShI) shamamen 70%-y tiesili. 1991 jyly táýelsizdik alǵannan beri Qazaqstan 151 milliard dollardan astam TShI jinai aldy, bul ony sózsiz óńirlik kóshbasshy etedi jáne jahandyq biznes tarapynan senimdi kórsetedi.
Degenmen, 2024 jyl investitsiialyq aǵyndardaǵy qurylymdyq ózgeristerdi kórsetti. Táýelsizdik tarihynda tuńǵysh ret Qazaqstan taza investitsiialardyń teris saldosyn (-2,6 milliard dollary) tirkedi, bul bir jyl burynǵy 3,7 milliard dollardyń aǵynymen salystyrǵanda. Alaida, bul qubylystyń sebepteri, Kazakh Invest ulttyq kompaniiasy atap ótkendei, daǵdarystyq emes, institýtsionaldyq sipatta: bul dividendter tóleý maqsatynda buryn kompaniialar qaita investitsiialaǵan paidany repatriatsiialaý týraly ekendigin aitqan bolatyn. Mundai dinamika, kerisinshe, Qazaqstan ekonomikasynyń jetilgendigin aiǵaqtaidy: kásiporyndar investitsiialyq kezeńnen kapitaldy qaitarý kezeńine aýysady, bul rette el ishinde paida tabýdy jalǵastyrýda.
IýNKTAD sonymen qatar Qazaqstan jańa investitsiialyq jobalar sany boiynsha teńizge shyǵa almaityn damýshy memleketter arasynda jetekshi oryn alatynyn atap ótti. 2024 jyly elge quny 1 milliard dollardan asatyn bes aýqymdy jobanyń tórteýi qajet boldy.Eń irileriniń qatarynda 5,5 milliard dollar somasyna tabiǵi gaz óndirý jónindegi Katar jobasy jáne 1,8 milliard dollarǵa metallýrgiia óndirisin qurý jónindegi Qytai bastamasy bar. Budan basqa, Qazaqstan kólik infraqurylymyna investitsiialar tartý boiynsha óńirdiń kóshbasshysy boldy, ol shamamen 8 milliard dollar somasyndaǵy 19 joba. Bul derekter jahandyq geosaiasi turaqsyzdyq jaǵdaiynda da transulttyq kapitaldyń joǵary senim deńgeiiniń saqtalýyn kórsetedi.
Institýtsionaldyq turaqtylyq, rásimderdi tsifrlandyrý, jedeldetilgen litsenziialaýdy engizý jáne basym jobalar úshin «bir tereze» platformasyn iske qosý da mańyzdy draiverlerge ainaldy. BUU Qazaqstanda investorlardyń shaǵymdarynyń biryńǵai tizilimin qurý qajettigin atap kórsetedi, bul investitsiialyq ahýaldyń quqyqtyq qorǵalýy men sapasyn nyǵaitýǵa jasalǵan qadam retinde qarastyrylady.
Áleýmettik progress turǵysynan Qazaqstan turaqty oń dinamikany kórsetip otyr. 2023-2024 jyldardaǵy adam damýy týraly baiandamaǵa (BUUDB) sáikes, el 193 memleket arasynda 67-shi orynda, tabysy ortashadan joǵary elder tobyna kiredi. TDM Qazaqstandy 166 elden 66-shy pozitsiiada belgileidi, bul 2030 jahandyq kún tártibine qol jetkizý boiynsha eleýli kúsh-jigerdi kórsetedi.
Genderlik saiasatqa erekshe nazar aýdaryldy. Qazaqstan-Ortalyq Aziiadaǵy onyń ókili 2024 jyly áielderge qatysty kemsitýshilikti joiý komitetine sailanǵan jalǵyz memleket, bul halyqaralyq qoǵamdastyqtyń teńdik salasyndaǵy progresti moiyndaýyn bildiredi. El Jahandyq genderlik alshaqtyq indeksinde 76-shy orynda tur, bul bilim berý men densaýlyq saqtaý salasyndaǵy erekshe joǵary kórsetkishterdi kórsetedi. Alaida, jalaqydaǵy aitarlyqtai alshaqtyq (2022 jyly 25,2%), sondai-aq áielder úshin mansaptyq múmkindikterdegi shekteýler saqtalýda.
BUU-elimizde 1999 jyldan beri jumys istep kele jatqan áielder, áielderdiń quqyqtaryn keńeitý, zorlyq-zombylyqty joiý, genderlik-sezimtal saiasatty engizý jáne ekonomikalyq teńdik jónindegi baǵdarlamalardy iske asyrýda Qazaqstandy belsendi qoldaidy. 2030 jylǵa deiin jańartylǵan ulttyq genderlik teńdik strategiiasy sheshim qabyldaý deńgeiinde áielderdiń 30% ókildigine qol jetkizýdi jáne negizgi sektorlardaǵy genderlik alshaqtyqty azaitýdy kózdeidi.
BUU-nyń jiyntyq derekteri Qazaqstannyń investitsiialyq tartymdylyqty, institýtsionaldyq ashyqtyqty jáne ornyqty áleýmettik reformalardy biriktiretin el retinde áreket etetinin kórsetedi. Bul IýNKTAD, BUUDB jáne BUU-áielderdiń quqyǵyn qorǵaý máselelerin qosa alǵanda, halyqaralyq qurylymdarmen júieli ózara is-qimyl, ulttyq damýdyń ishki jańǵyrýyna, halyqaralyq senimine jáne uzaq merzimdi turaqtylyǵyna jaǵdai jasaidy.
- BUU Bas hatshysynyń Qazaqstanǵa sapary: saiasi-strategiialyq mańyzy jáne institýtsionaldyq qorytyndylary
BUU Bas hatshysy Antoniý Gýterrishtiń 2025 jylǵy 3 tamyzdaǵy Qazaqstanǵa sapary, bir jaǵynan, Qazaqstannyń jahandyq basqarý júiesiniń belsendi jáne senimdi qatysýshysy retinde tanylýyn rastaǵan, al ekinshi jaǵynan, Ortalyq Aziia men BUU arasyndaǵy qarym-qatynastardaǵy jańa institýtsionaldyq kezeńniń bastalýyn belgilegen mańyzdy syrtqy saiasi oqiǵa boldy. BUU Bas Assambleiasynyń 80-shi sessiiasyna daiyndyq aiasynda Birikken Ulttar uiymy basshysynyń Almatyǵa kelýi strategiialyq signal boldy: Ortalyq Aziia, ásirese Qazaqstan reformalanatyn uiymnyń basymdyqtarynyń orbitasyna kiredi.
Almatyda Bas hatshyny jeke qabyldaǵan Prezident Qasym-Jomart Toqaev onyń saparyn elge degen qurmet aktisi jáne sonymen birge turaqty damýdyń óńirlik kún tártibin qoldaý retinde sipattady. Turaqty damý maqsattary boiynsha Óńirlik ortalyqtyń ashylýyn «búkil óńir úshin mańyzdy jetistik» retinde kórsete otyryp, Toqaev Qazaqstan BUU bastamalaryn qabyldap qana qoimai, olardyń sáýletshisi jáne institýtsionaldyq kepilgeri bolyp tabylatynyna basa nazar aýdardy. Bul ásirese jahandyq fragmentatsiianyń kúsheiýi jaǵdaiynda mańyzdy: Ortalyq Aziia elderi básekeles kúsh ortalyqtary arasyndaǵy ómir súrý úlgilerin izdeidi, al Qazaqstan syndarly deldaldyq pen kópjaqty ózara is-qimyl formatyn usynady.
Gýterrishtiń dáieksózi –«Qazaqstan – beibitshilik pen dialog simvoly, halyqtar arasyndaǵy altyn kópir ári kóptegen jaǵdaida ádil mámileger ekenin kórsetip keledi. Buǵan osydan ondaǵan jyl buryn iadrolyq qarýdan bas tartý týraly tarihi sheshim negiz qalady. Bul shyn máninde búkil álem úshin ónegeli is boldy» degeni ritorikalyq reverans emes, BUU-nyń júieli ustanymynyń kórinisi. Bas hatshy negizgi pretsedent, Qazaqstannyń iadrolyq qarýdan óz erkimen bas tartýy týraly eske saldy. Jahandyq militarizatsiianyń jańa kezeńi men halyqaralyq quqyqqa degen senim daǵdarysy jaǵdaiynda bul sheshim qaitadan ózekti bolyp otyr. Osylaisha, Qazaqstan periferiialyq aktor retinde emes, «normativtik kapitaldyń» tasymaldaýshysy retinde halyqaralyq júiede jaýapty minez-qulyq standarttaryn belgileýge qabiletti el retinde pozitsiialanady.
Ortalyq Aziia men Aýǵanstan úshin TDM boiynsha BUU Óńirlik ortalyǵyn qurý týraly kelisimge qol qoiý rásimi erekshe mańyzǵa ie boldy. Mundai ortalyqtyń qurylýy tarihta alǵash ret óńirlik kún tártibin institýttandyryp qana qoimai, Almatyny óńirdegi BUU-nyń koordinatalyq ortalyǵyna ainaldyrady. Prezident Toqaev muny Ortalyq Aziianyń strategiialyq mańyzdylyǵyn moiyndaý dep ádil túsindirip, bul búkil halyqaralyq jurtshylyq úshin qýatty signaldep atap ótti. Budan bylai Qazaqstan tek qabyldaýshy tarapqa ǵana emes, BUU agenttikteri, úkimetter, ÚEU jáne saraptamalyq qoǵamdastyqtar úshin ózara is-qimyl platformasyna ainalýda.
Toqaev bastamasynyń ishki mazmunyn geoekonomika prizmasy arqyly taldaý mańyzdy. Qazaqstan Ortalyq Aziianyń inkliýzivti institýttar, jańǵyrtý reformasy jáne strategiialyq ashyqtyqóńiri retindegi ideiasyn alǵa tartyp, ekonomikanyń ártaraptandyrylýyn, adami kapitalǵa investitsiialardy, tabiǵatty turaqty paidalanýdy kezdesý barysynda atap ótkenin eskerý kerek. Aral jáne Kaspii teńizderiniń problemalaryn sheshýdi kúsheitýdi talap etetin naqty syn-qaterler retinde keltirildi. 2026 jyldyń sáýir aiynda Qazaqstan BUU agenttikteriniń qatysýymen alǵashqy óńirlik ekologiialyq sammit ótkizedi. Bul aimaqtyń naqty máselelerine basa nazar aýdarýdy jáne jahandyq institýttardy jergilikti turaqtylyq tetikterine tartýdy bildiredi.
Gýmanitarlyq daǵdarys aiasynda Aýǵanstandy qoldaý týraly málimdeme erekshe mańyzdy boldy. Prezident: «Aýǵanstandaǵy beibitshilik pen damý qatar júrýi kerek», - dep atap ótti. Halyqaralyq qoǵamdastyq aýǵan kún tártibine qyzyǵýshylyǵyn joǵaltqan qazirgi jaǵdaida, Qazaqstan bilim berý baǵdarlamalary, saýda jáne azyq- túlikpen qoldaý arqyly moraldyq jáne gýmanitarlyq jaýapkershilikti óz moinyna aldy. Bul eldiń syrtqy yntymaqtastyq saiasatynqalyptastyrý qabiletin kórsetip qana qoimai, onyń turaqsyz aimaqtaǵy deldal mártebesin nyǵaitady.
Turaqty damý maqsattary, Toqaevtyń aitýynsha, ulttyq strategiia qurylymyna engizilgen. Bul jerde tsifrlandyrý, kóliktik logistika, jasandy intellekt týraly ǵana emes, sonymen qatar Qazaqstannyń TDM-ny «Ádiletti memleket» tujyrymdamasymen bailanystyratyny da mańyzdy. Osylaisha, jahandyq maqsattar ishki transformatsiia arqyly qaita túsindirildi, bul BUU turǵysynan seriktestiń jetilýiniń mańyzdy kórsetkishi.
Antoniý Gýterrishtiń jaýap sózderi de institýtsionaldyq júktemege ie boldy. Ol ortalyqtyń ashylýyn «aimaq úshin jańa taraýdyń bastalýy» dep atap, «Ortalyq Aziia kóshbasshylary arasyndaǵy berik bailanystar tereń ekonomikalyq integratsiiaǵa ákelýi múmkin» dep málimdedi. Bul BUU óńirdi birtutas saiasi-ekonomikalyq klaster retinde, al Qazaqstan osy birlestiktiń úilestirýshisi jáne moderatory retinde qarastyratynyn bildiredi.
«Qazaqstan Endi teńizge shyǵa almaityn el emes» degen málimdeme erekshe mańyzdy boldy. Bul tujyrym geografiialyq metafora emes, ekonomikanyń qurylymdyq ózgerýin moiyndaý. Halyqaralyq kólik dálizderiniń, tsifrlyq infraqurylymnyń jáne logistikalyq habtyń róliniń arqasynda Qazaqstan jahandyq qun tizbeginiń qatysýshysy bolady.
BUU Bas hatshysy«Qazaqstan árdaiym parasattylyq tanytqan ári sol biiginde qalady. Ókinishke qarai, qazirgi álemge osyndai baiypty ustanym jetpei tur» dep atady. Bul formýla Qazaqstannyń 2025 jylǵy saiasi kapitalyn utymdy, bitimgershilik, júieli baǵalaýy bolyp tabylady. Halyqaralyq institýttar men normalar daǵdarysyn bastan ótkerip jatqan álemde Qazaqstan damýdy, qaýipsizdikti jáne diplomatiialyq kóshbasshylyqty biriktiretin «jaýapty egemendik» úlgisin kórsetýde.
Osylaisha, Antoniý Gýterrishtiń sapary jáne Almatydaǵy óńirlik ortalyqtyń iske qosylýy BUU- nyń Ortalyq Aziiadaǵy institýtsionaldyq qatysýyn kúsheitip qana qoimai, sonymen qatar Qazaqstanǵa jańa róldiShyǵys pen Batys arasyndaǵy geografiialyq qana emes, saiasi, diplomatiialyq jáne gýmanitarlyq kópirge ie eldi bekitedi.
Qorytyndy
Antoniý Gýterrishtiń 2025 jylǵy tamyzdaǵy Qazaqstanǵa sapary tek qoldaýdyń diplomatiialyq qimyly ǵana emes, BUU men Ortalyq Aziia arasyndaǵy qurylymdyq ózara is-qimyldy kúsheitý núktesi boldy. Ol institýtsionaldyq áriptestiktiń jańa deńgeiine kóshýdi belgiledi, onda Qazaqstan baǵdarlamalardyń periferiialyq benefitsiary retinde emes, sheshimder usynýǵa, óńirlik kún tártibin qalyptastyrýǵa jáne uiymdastyrýshylyq jaýapkershilikti óz moinyna alýǵa qabiletti memleket retinde qabyldanady. Almatyda Turaqty damý maqsattary boiynsha BUU Óńirlik ortalyǵyn qurýbuǵan tikelei dálel.
Kezdesý barysynda aitylǵan saiasi signaldardy simvoldyq rásimder retinde qarastyrýǵa bolmaidy, olardyń artynda naqty strategiialyq ustanymdar bar. Qazaqstan óziniń syrtqy saiasatynyń turaqty uzaq merzimdi tiregi retinde kópjaqtylyqqa baǵdarlanǵanyn rastaidy. Iri derjavalar ámbebaptylyqtan alshaqtaýdy kórsetken jaǵdaida, Qazaqstan, kerisinshe, boljamdylyqqa, dialogqa jáne ózara is-qimyldyń institýtsionaldyq nysandaryna súiene otyryp, jahandyq basqarý arhitektýrasyndaǵy pozitsiiany nyǵaitady.
Prezident Toqaevtyń BUU reformasyn qoldaýy Antoniý Gýterrishpen yntymaqtastyqtyń qimyly ǵana emes, jahandyq institýttardyń tiimdiligi úshin utymdy tańdaý bolyp tabylady. Qazaqstan jahandyq retteý júieleriniń fýnktsionaldy bolyp qalýyna múddeli, olar arqyly gýmanitarlyq kómek iske asyrylady, bitimgershilik missiialarǵa qoldaý kórsetiledi, klimattyq jáne áleýmettik bastamalar qurylymdalady.
Aita ketý kerek, aimaqtyq turaqtylyq qana emes, sonymen qatar Aýǵanstan halyqaralyq kúsh-jigerdiń sátsizdigi erekshe ótkir el. Bul taqyryp boiynsha Qazaqstandyq ustanym standartty diplomatiialyq málimdemelerden erekshelenedi, ol naqty is-áreketterge negizdelgen, iaǵni bilim berý baǵdarlamalarynan bastap azyq-túlik kómegine deiin usynýda. Bul turaqtylyqqa inkliýziiasyz qol jetkizýge bolmaitynyn jáne gýmanitarlyq qaýipsizdik qosymsha emes, aimaqtyq tepe-teńdiktiń sharty ekenin túsinedi.
Sońynda, dialog formatynyń institýtsionaldyq mańyzdylyǵyn atap ótý mańyzdy. Kezdesý elordada emes, Almatyda, kópjaqty yntymaqtastyqtyń jańa óńirlik torabyna ainalǵan qalada ótti. Bul Qazaqstannyń syrtqy saiasatyn ortalyqsyzdandyrý protsesin jáne diplomatiialyq infraqurylymdy óńirlik qatysýǵa qarai qaita bólýdi kórsetedi.
Osylaisha, Gýterrishtiń sapary bir rettik oqiǵa retinde qabyldanbaýy kerek. Ol Qazaqstannyń jahandyq dialogqa qatysýshydan onyń uiymdastyrýshysy men platforma ustaýshysyna aýysýyn tirkedi. BUU úshin bul institýtsionaldy shoǵyrlandyrýǵa qabiletti álemniń turaqsyz bóliginde jańa ortalyqtyń paida bolýyn bildiredi. Aimaq úshin, álemmen teń dárejede sóilesý múmkindigi. Al Qazaqstannyń ózi úshinbul boljamdylyqqa, dáiektilikke jáne qaǵidattylyqqa negizdelgen syrtqy saiasattyń uzaq merzimdi jáne strategiialyq salystyryp tekserilgen nátijeler ákelýge qabiletti ekendiginiń dáleli.
Ainur Baqytjanova
