Filialdary, nesie menedjerleri jáne kassalary bar bizge tanys bank álemi sońǵy jyldaryn bastan keshýde. Bul eshqandai alyp-qashpa sóz emes, aiqyn faktiler: qarjy sektorynda dástúrli bankingti tarih qoinaýyna qaldyratyn tehnologiialyq ózgerister "daýyly" kele jatyr. Onda da úsh qýatty draiver retinde tsifrlyq teńge, jasandy intellekt (AI) jáne balamaly qarjy quraldary sipatynda búginderi qalyptasyp jatqan jańa landshaft atalady, olar bankterdi túbegeili ózgertýge nemese qazirgi kúiindegisin sahnadan ketýge májbúr etedi. Bul týraly tanymal qajyger Ǵalym Qusaiynov óz suqbatynda aitty, dep habarlaidy Dalanews.kz Forbes Kazakhstan-ǵa silteme jasap.
Onyń aitýynsha, bul rettegi basty talap kútpegen taraptan, iaǵni memlekettiń ózinen týyndaýda. Ulttyq Bank ázirlep jatqan tsifrlyq teńge qolma-qolǵa jatpaityn aqshanyń taǵy bir túri ǵana emes. Ol,negizinen, tsifrlyq aqsha - tikelei ortalyq bank aldyndaǵy mindettemeler. Kommertsiialyq bankter úshin bul tikelei tóngen qaýip bolmaq.
"Tsifrlyq teńgege kelgende bul tizbekten ekinshi deńgeili bankter tysqary qalatyn sekildi. Kúndelikti tólemder ekinshi deńgeidegi banktiń aiasynan tys, tikelei klientter arasynda jasalýy múmkin. Bul degenimiz bankterdiń ondaǵan jyldar boiy paida taýyp kelgen tólemder men aýdarymdardaǵy deldal retindegi negizgi rólin joǵaltý qaýpi bar. Azamattar men kompaniialar tranzaktsiialardy Ulttyq Banktiń ámiiandary arqyly tikelei júrgize alatyn bolsa, nege olarǵa kommertsiialyq bank túrindegi deldaldardyń qajeti qansha?», - deidi ol.
Bankterge shabýyl basqa tustardan da jasalýda.
"Birinshiden,bul -kriptovaliýtalar. Retteýshi organnyń kúmán-kúdigine qaramastan, olar parallel qarjy júiesin qura otyryp, damýyn jalǵastyrýda. Bul - memleket janynan paida bolǵan balamaly qarjy júiesi, ol tólem júiesi retinde ishki valiýtany almastyra alady. Ekinshiden, bul qor naryǵyn demokratiialandyrý. Mobildi investitsiialyq qosymshalardyń arqasynda búginde kez-kelgen kompaniia baǵaly qaǵaz shyǵara alady, al kez-kelgen adam bankterdi ainalyp ótip, olardy satyp ala alady. Qor naryǵynyń damýymen nesielerdi kompaniialar qor naryǵynan alatyn bolady... Osy tizbekte de bank óz rólin joǵaltady",-deidi sarapshy.
Salymshylar da, qaryz alýshylar da bir-birin ashyq naryqtan taýyp alyp jatqanda "depozitke alý-nesie berý" túrindegi dástúrli modeldiń qabyrǵasy sógilip qoia beredi dep sanaidy ol.
"Úshinshi jáne múmkin eń kúshti faktor - jasandy intellekt.AI jai qural bolyp qana qoimai, básekege qabilettiliktiń negizgi faktoryna ainalýda. AI-di óz protsesterine kiriktire almaǵan bankter ómir súre almaidy.Jasandy intellekt ónimniń ózindik qunyn ózgertedi. AI-di óz júielerine tezirek engizgen bankter básekege qabiletti bolady... sebebi jasandy intellekt jaqsy, sharshaýdy bilmeidi, ol 24/7 jaǵdaiynda jumys istei alady",— dep atap ótti Ǵalym Qusaiynov.
AI búginderi qońyraýlarǵa jaýap berip, qaryz alýshynyń nesielik qabiletin baǵalai alady, alaiaqtyqtyń da aldyn alyp, esep bere alady. Osy protsesterdi adamdarǵa senip tapsyrýshy bankter jyldamdyq, sapa jáne eń bastysy qyzmetterdiń quny boiynsha ózgeden qalys qalady. Bul rettegi jalǵyz jol - ekojúiege ainalý. Qusaiynovtyń pikirinshe, mundaida tek bank bolyp qalý tiimsiz. Bolashaq klienttiń ómiriniń barlyq salalaryna biriktirilgen platformalar sipatyndaǵy ekojúieler men sýperapptarda. Qazaqstandaǵy onyń eń jarqyn mysaly - Kaspi.
"Bankter qazirdiń ózinde úlken ekojúielerge ainalýda. Olar bank júiesine tán emes biznesti qamtýǵa tyrysady: biletter, azyq-túlikter satyp, marketpleiske ainalady", - deidi sarapshy. Bul jolǵa búginderi Freedom Holding jáne Halyk Bank siiaqty basqa oiynshylar da túsýge tyrysýda. Endi kúres eń jaqsy depozittik paiyz úshin emes, klienttiń smartfonyndaǵy taptyrmas qosymshaǵa ainala bilýde bolady, ol arqyly tutynýshy óziniń barlyq turmystyq jáne qarjylyq mindetterin sheshe alýy kerek. Osylaisha klassikalyq bankingtiń kúnderi kelmeske ketedi", dep sózin túiindeidi maman.
