فيليالدارى, نەسيە مەنەدجەرلەرٸ جەنە كاسسالارى بار بٸزگە تانىس بانك ەلەمٸ سوڭعى جىلدارىن باستان كەشۋدە. بۇل ەشقانداي الىپ-قاشپا سٶز ەمەس, ايقىن فاكتٸلەر: قارجى سەكتورىندا دەستٷرلٸ بانكينگتٸ تاريح قويناۋىنا قالدىراتىن تەحنولوگييالىق ٶزگەرٸستەر "داۋىلى" كەلە جاتىر. وندا دا ٷش قۋاتتى درايۆەر رەتٸندە تسيفرلىق تەڭگە, جاساندى ينتەللەكت (AI) جەنە بالامالى قارجى قۇرالدارى سيپاتىندا بٷگٸندەرٸ قالىپتاسىپ جاتقان جاڭا لاندشافت اتالادى, ولار بانكتەردٸ تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتۋگە نەمەسە قازٸرگٸ كٷيٸندەگٸسٸن ساحنادان كەتۋگە مەجبٷر ەتەدٸ. بۇل تۋرالى تانىمال قاجىگەر عالىم قۇسايىنوۆ ٶز سۇقباتىندا ايتتى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz Forbes Kazakhstan-عا سٸلتەمە جاساپ.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل رەتتەگٸ باستى تالاپ كٷتپەگەن تاراپتان, ياعني مەملەكەتتٸڭ ٶزٸنەن تۋىنداۋدا. ۇلتتىق بانك ەزٸرلەپ جاتقان تسيفرلىق تەڭگە قولما-قولعا جاتپايتىن اقشانىڭ تاعى بٸر تٷرٸ عانا ەمەس. ول,نەگٸزٸنەن, تسيفرلىق اقشا - تٸكەلەي ورتالىق بانك الدىنداعى مٸندەتتەمەلەر. كوممەرتسييالىق بانكتەر ٷشٸن بۇل تٸكەلەي تٶنگەن قاۋٸپ بولماق.
"تسيفرلىق تەڭگەگە كەلگەندە بۇل تٸزبەكتەن ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەر تىسقارى قالاتىن سەكٸلدٸ. كٷندەلٸكتٸ تٶلەمدەر ەكٸنشٸ دەڭگەيدەگٸ بانكتٸڭ اياسىنان تىس, تٸكەلەي كليەنتتەر اراسىندا جاسالۋى مٷمكٸن. بۇل دەگەنٸمٸز بانكتەردٸڭ ونداعان جىلدار بويى پايدا تاۋىپ كەلگەن تٶلەمدەر مەن اۋدارىمدارداعى دەلدال رەتٸندەگٸ نەگٸزگٸ رٶلٸن جوعالتۋ قاۋپٸ بار. ازاماتتار مەن كومپانييالار ترانزاكتسييالاردى ۇلتتىق بانكتٸڭ ەميياندارى ارقىلى تٸكەلەي جٷرگٸزە الاتىن بولسا, نەگە ولارعا كوممەرتسييالىق بانك تٷرٸندەگٸ دەلدالداردىڭ قاجەتٸ قانشا?», - دەيدٸ ول.
بانكتەرگە شابۋىل باسقا تۇستاردان دا جاسالۋدا.
"بٸرٸنشٸدەن,بۇل -كريپتوۆاليۋتالار. رەتتەۋشٸ ورگاننىڭ كٷمەن-كٷدٸگٸنە قاراماستان, ولار پاراللەل قارجى جٷيەسٸن قۇرا وتىرىپ, دامۋىن جالعاستىرۋدا. بۇل - مەملەكەت جانىنان پايدا بولعان بالامالى قارجى جٷيەسٸ, ول تٶلەم جٷيەسٸ رەتٸندە ٸشكٸ ۆاليۋتانى الماستىرا الادى. ەكٸنشٸدەن, بۇل قور نارىعىن دەموكراتييالاندىرۋ. موبيلدٸ ينۆەستيتسييالىق قوسىمشالاردىڭ ارقاسىندا بٷگٸندە كەز-كەلگەن كومپانييا باعالى قاعاز شىعارا الادى, ال كەز-كەلگەن ادام بانكتەردٸ اينالىپ ٶتٸپ, ولاردى ساتىپ الا الادى. قور نارىعىنىڭ دامۋىمەن نەسيەلەردٸ كومپانييالار قور نارىعىنان الاتىن بولادى... وسى تٸزبەكتە دە بانك ٶز رٶلٸن جوعالتادى",-دەيدٸ ساراپشى.
سالىمشىلار دا, قارىز الۋشىلار دا بٸر-بٸرٸن اشىق نارىقتان تاۋىپ الىپ جاتقاندا "دەپوزيتكە الۋ-نەسيە بەرۋ" تٷرٸندەگٸ دەستٷرلٸ مودەلدٸڭ قابىرعاسى سٶگٸلٸپ قويا بەرەدٸ دەپ سانايدى ول.
"ٷشٸنشٸ جەنە مٷمكٸن ەڭ كٷشتٸ فاكتور - جاساندى ينتەللەكت.AI جاي قۇرال بولىپ قانا قويماي, بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸكتٸڭ نەگٸزگٸ فاكتورىنا اينالۋدا. AI-دٸ ٶز پروتسەستەرٸنە كٸرٸكتٸرە الماعان بانكتەر ٶمٸر سٷرە المايدى.جاساندى ينتەللەكت ٶنٸمنٸڭ ٶزٸندٸك قۇنىن ٶزگەرتەدٸ. AI-دٸ ٶز جٷيەلەرٸنە تەزٸرەك ەنگٸزگەن بانكتەر بەسەكەگە قابٸلەتتٸ بولادى... سەبەبٸ جاساندى ينتەللەكت جاقسى, شارشاۋدى بٸلمەيدٸ, ول 24/7 جاعدايىندا جۇمىس ٸستەي الادى",— دەپ اتاپ ٶتتٸ عالىم قۇسايىنوۆ.
AI بٷگٸندەرٸ قوڭىراۋلارعا جاۋاپ بەرٸپ, قارىز الۋشىنىڭ نەسيەلٸك قابٸلەتٸن باعالاي الادى, الاياقتىقتىڭ دا الدىن الىپ, ەسەپ بەرە الادى. وسى پروتسەستەردٸ ادامدارعا سەنٸپ تاپسىرۋشى بانكتەر جىلدامدىق, ساپا جەنە ەڭ باستىسى قىزمەتتەردٸڭ قۇنى بويىنشا ٶزگەدەن قالىس قالادى. بۇل رەتتەگٸ جالعىز جول - ەكوجٷيەگە اينالۋ. قۇسايىنوۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, مۇندايدا تەك بانك بولىپ قالۋ تيٸمسٸز. بولاشاق كليەنتتٸڭ ٶمٸرٸنٸڭ بارلىق سالالارىنا بٸرٸكتٸرٸلگەن پلاتفورمالار سيپاتىنداعى ەكوجٷيەلەر مەن سۋپەراپپتاردا. قازاقستانداعى ونىڭ ەڭ جارقىن مىسالى - Kaspi.
"بانكتەر قازٸردٸڭ ٶزٸندە ٷلكەن ەكوجٷيەلەرگە اينالۋدا. ولار بانك جٷيەسٸنە تەن ەمەس بيزنەستٸ قامتۋعا تىرىسادى: بيلەتتەر, ازىق-تٷلٸكتەر ساتىپ, ماركەتپلەيسكە اينالادى", - دەيدٸ ساراپشى. بۇل جولعا بٷگٸندەرٸ Freedom Holding جەنە Halyk Bank سيياقتى باسقا ويىنشىلار دا تٷسۋگە تىرىسۋدا. ەندٸ كٷرەس ەڭ جاقسى دەپوزيتتٸك پايىز ٷشٸن ەمەس, كليەنتتٸڭ سمارتفونىنداعى تاپتىرماس قوسىمشاعا اينالا بٸلۋدە بولادى, ول ارقىلى تۇتىنۋشى ٶزٸنٸڭ بارلىق تۇرمىستىق جەنە قارجىلىق مٸندەتتەرٸن شەشە الۋى كەرەك. وسىلايشا كلاسسيكالىق بانكينگتٸڭ كٷندەرٸ كەلمەسكە كەتەدٸ", دەپ سٶزٸن تٷيٸندەيدٸ مامان.
