Memleket basshysynyń Jarlyǵymen bes qutqarýshy qyzmettik boryshyn oryndaýdaǵy adaldyǵy, sondai-aq Túrkiia Respýblikasy men jáne Siriia Arab Respýblikasyndaǵy tótenshe jaǵdailarda kórsetken erligi úshin «Aibyn», 2-dárejeli jáne «Qurmet» ordenderimen marapattaldy. Olardyń qatarynda Aqmola oblysy Tótenshe jaǵdailar departamenti Órt sóndirý jáne avariialyq-qutqarý jumystary qyzmeti №1 mamandandyrylǵan órt sóndirý bóliminiń bastyǵy Aidyn Jolamanov, QR Ulttyq ulanynyń 3656 áskeri bólimi aviatsiialyq otriadynyń keme komandiri Qurmanǵali Topanov, Astana qalasy Tótenshe jaǵdailar departamenti Órt sóndirý jáne avariialyq-qutqarý jumystary qyzmeti bólimshe bastyǵynyń orynbasary Ardaq Aitpaev, Qazaqstan Respýblikasy TJD Órt sóndirý jáne avariialyq-qutqarý jumystary qyzmeti basqarmasynyń bólim bastyǵy Ardaq Aitpaev. Qaraǵandy oblysy Tótenshe jaǵdailar departamentiniń qutqarýshysy Rýslan Soiko, TJM Respýblikalyq jedel-qutqarý jasaǵynyń basshysy Vladimir Tsoi bar. Taǵy on bir qutqarýshy, aviatsiia mamandary, kinologtar men dárigerler «Erligi úshin», «Jaýyngerlik erligi úshin», «Eren eńbegi úshin» medaldarymen, 112-si Qurmet gramotalarymen jáne alǵys hattarmen marapattaldy.
Eske sala keteiik, qazaqstandyq qutqarýshylar qaiǵyly oqiǵa ornyna alǵashqylardyń biri bolyp jetip, Gaziantep pen Nurdaǵy qalalaryndaǵy eń qiyn ýchaskelerde jedel izdestirý-qutqarý jumystaryn júrgize bastady. Bizdiń jigitter óz ómirlerin qaterge tigip, kóbine úiindilerdi qolmen tazartyp, kúnine 16 saǵat boiy tynymsyz jumys istedi. Olar sanaýly kúnniń ishinde 250 myń tekshe metr úiindini tazartyp úlgerdi. Tótenshe jaǵdailar ministrliginen atap ótkendei, «qutqarýshylar tar sańylaýlar men jaryqtar arqyly qiraǵan qurylys materialdarynyń úiindisi men turmystyq jihaz qaldyqtarynyń astyn túgel tekserip shyqty. Aita ketý kerek, qoqys úiindisi kóbine qaýipti jáne qaitalanatyn qulaýǵa ákelýi ábden múmkin. Jol boiynda qutqarylǵan adamdardy alyp júrý jáne tolyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý jumystary júrgizildi. Qutqarýshylar úiindi astynda júrip, qutqarylyp jatqan adamdy barynsha aman-esen alyp shyǵýǵa kúsh saldy. Qutqarýshylardyń bul jumys túri asa qaýipti jáne joǵary kásibilikti, qyraǵylyq pen jedeldikti talap etedi».
Jer betinen is júzinde joiylyp ketken qalalarda bolyp jatqan mashaqatty eskersek, qazaq qutqarýshylary jeti adamnyń ómirin saqtap qaldy, bul óz aldyna asa keremetke toly desek, qatelespeimiz. Ókinishke qprai, kóbinese jansyz denelerdi, sonyń ishinde kishkentai balalardyń máiitterin alyp shyǵýǵa týra keldi.
Bir qyzyǵy, baýyrlas halyqtarymyzdyń taǵdyryndaǵy osynaý sumdyq oqiǵalar kezinde Qazaqstan Prezidenti Málik Ǵabdýllin atyndaǵy Azamattyq qorǵanys akademiiasyna – Qazaqstandaǵy kásibi qutqarýshylardy daiarlaityn birden-bir oqý ornyna baryp, onyń erekshe rólin atap ótti. Prezident Qasym-Jomart Toqaev turǵyndar men qorshaǵan ortany qorǵaýshylardyń qaýipsizdigi men ál-aýqatyn qamtamasyz etý memlekettiń eń mańyzdy basymdyǵy ekenin atap ótti. «Eń aldymen kásibi qutqarýshylarǵa úlken senim men joǵary jaýapkershilik júkteledi. Azamattyq qorǵaý qyzmeti - óte mańyzdy sala. Sońǵy ýaqytta álemde tótenshe jaǵdailar jiilep ketti. Halyq mundai oqiǵalar oryn alǵan jaǵdaida áreket etýge daiyn bolýy kerek», – dedi Qasym-Jomart Kemeluly.
Sondyqtan da azamattyq qorǵaý qyzmeti ozyq halyqaralyq tájiribeni eskere otyryp, únemi túrlenip, jańǵyrtylyp otyrýy tiis. Al onyń ókilderi – únemi aldyńǵy shepte júrgender ózderiniń bilimi men tájiribelik daǵdylaryn turaqty jetildirip otyrýǵa múmkindik alady. Dál osy keshendi tásil mamandardy daiyndaý men tutastai alǵanda búkil qyzmetti jabdyqtaý – batyldyqty tárbieleýge yqpal etýi tiis. Memleket basshysynyń paiymynsha, «qutqarýshylar qyzmet barysynda jii naǵyz erlik kórsetýge týra keledi. Ózgeniń ómiri úshin keide óz ómirin de qurban etedi», «Batyrlardyń esimi el jadynda saqtalady. Biz olardyń erlikterin eshqashan umytpaimyz», - degeni de sondyqtan onyń.
Bul esimderdiń biri, árine, ótken jyldyń sońynda óz ómirin qiyp, astanalyq turǵyn úi keshenderiniń biriniń úsh turǵynyn órtten aman alyp qalǵan Asqar Zabikýlin ekenin umytpaýymyz qajet. Ol qyzdy, onyń ájesin jáne on jasar balany jalynnyń arasynan aman-esen alyp shyqty, alaida ózi alǵan kúiikten qaitys boldy. Memleket basshysynyń Jarlyǵymen Asqar Zabikýlin 1-dárejeli «Aibyn» ordenimen marapattaldy. Astanadaǵy kóshege de onyń esimi berildi.
Asqar Zabikýlinniń ómirin qiǵan órtte erlik kórsetken taǵy bir batyr – Órt sóndirý jáne tótenshe jaǵdailar qyzmetiniń №10 órt sóndirý bóliminiń komandiri Astana qalasy Tótenshe jaǵdailar departamentiniń qutqarý jumystary Aian Kempirov. Ol da III dárejeli «Aibyn» ordenimen marapattalǵan.
Ras, ótken jyl qazaqstandyq qutqarýshylar úshin qiyn da aýyr boldy. Elimizdiń shyǵysy men soltústiginde tutanǵan jalyndar talai júrekterdi órtep, kóp adamnyń basyna qaiǵy salyp ketti. Bir ǵana Qostanai oblysynda órtti sóndirýdegi erligi úshin 20 órt sóndirýshi men aviatsiia salasynyń mamandary memlekettik nagradalarǵa usynyldy. Olardyń qatarynda úsh astanalyq órt sóndirýshiniń aty-jóni – Órt sóndirý jáne avariialyq-qutqarý jumystary qyzmeti 5-mamandandyrylǵan órt sóndirý bóliminiń aǵa órt sóndirýshisi Aldiiar Ákim, Órt sóndirý jáne avariialyq-qutqarý jumystary qyzmeti №2 mamandandyrylǵan órt sóndirý bóliminiń komandiri Sultan Ahmetqaliev, Qostanai oblysy Tótenshe jaǵdailar departamenti Órt sóndirý jáne avariialyq-qutqarý jumystary qyzmeti №17 órt sóndirý bóliminiń órt sóndirýshisi Azat Ábýqalyq, Qostanai oblysy Tótenshe jaǵdailar departamenti Órt sóndirý jáne avariialyq-qutqarý jumystary qyzmeti №23 órt sóndirý bóliminiń komandiri Nursultan Baǵytjanov, sondai-aq «Qazaviapas» AQ áýe kemeleriniń komandiri Erjan Bazarov bar.
Eske sala keteiik, ótken jyly jeti adamdy, úsheýi balalar, qutqarý kezinde kórsetken batyldyǵy men kásibiligi úshin Almaty qalasy Tótenshe jaǵdailar departamenti Órt sóndirý jáne avariialyq-qutqarý jumystary qyzmetiniń 6-mamandandyrylǵan órt sóndirý bóliminiń komandiri Qairat Nurjaýbaev, «Erligi úshin» medalin enshiledi.
Árine, qazaqstandyq qutqarýshylar arasynda naǵyz batyrlar kóp, olardyń barlyǵyn tizip shyǵý, tipti múmkin emes. Marapatty tórt qabatty ǵimarattan adamdardy qutqarýda erlik kórsetken Almaty oblysy Tótenshe jaǵdailar departamenti Órt sóndirý jáne avariialyq-qutqarý jumystary qyzmeti №2 mamandandyrylǵan órt sóndirý bóliminiń komandiri - órt sóndirýshi Renat Nurmetov ta enshiledi. Bul, bárimizdiń esimizden ketpeitin Talǵardaǵy órt edi. Áriptesteriniń aitýynsha, shaqyrý ornyna kelgen kezde páter ashyq jalynmen órtenip jatqan. Al turǵyndardyń sózine qaraǵanda, ishinde adamdar bolýy múmkin ekeni anyqtaldy.
Gaz jáne tútinnen qorǵaý qyzmetin basqaratyn Renat Nurmetov páterge kirip ketip, órtti sóndirýge kiristi. Barlaý barysynda adamdardy qaýipsiz jerge kóshirip, órttiń turǵyn úilerge taralý qaýpiniń aldyn aldy, sonymen qatar joǵarǵy qabattardan 9 adamdy, onyń 6-ýy balalardy qutqardy. Renat Nurmetovtyń sheber áreketiniń arqasynda adam shyǵynyn boldyrmaý jáne órtti der kezinde sóndirý múmkin boldy. Áskeri jáne qyzmettik boryshyn úlgili oryndaǵany, zańdylyq pen tártipti qamtamasyz etýdegi kórsetken erligi men janqiiarlyǵy, elimizdiń ulttyq qaýipsizdigi men qorǵanys qabiletin nyǵaitýǵa qosqan úlesi úshin jasaq komandiri «Erligi úshin» medalin keýdesine taqty.
Qaharmandyq erlikteri men minsiz qyzmeti úshin Almaty qalasy Tótenshe jaǵdailar departamenti Órt sóndirý jáne avariialyq-qutqarý jumystary qyzmeti 9-mamandandyrylǵan órt sóndirý bóliminiń komandiri azamattyq qorǵaý starshinasy Mirbek Doshanov ta «Erligi úshin» medalin ielengenderdiń qatarynda. Tótenshe jaǵdailar ministrligi habarlaǵandai, «Mirbek basqarma basshysy kezinde Almaly aýdanyndaǵy Hotel Plaza Almaty qonaqúiin sharpyǵan órtti joiýǵa qatysty. Órt, tútin jáne joǵary temperatýra qonaqtardyń ómiri men densaýlyǵyna qaýip tóndirgen bolatyn. Mirbek Doshanovtyń kásibiliginiń arqasynda 15 adam aman qaldy, onyń úsheýi es-tússiz jatqan edi.
Barlyq batyrlardyń esimderin tizip shyǵý múmkin emes. Jyl saiyn ondaǵan qazaqstandyq qutqarýshylar ómirlerin qaterge tigip, azamattyq jáne adamdyq boryshyn óteýde. Al muny marapat úshin taǵy aita almaimyz. Tek olardyń qanynda erekshe bir gen bar – erlik geni.
