Biz teńbiz be?
Kúndelikti bir kúnde, tipti bir sekýndta, álemniń túkbir-túkbirinde túrli jaittar oryn alady. Osy jaittardy oilai otyra biz barlyǵymyz teń emespiz degen kúmán mende týyndady. Nege deseńiz :
Men oiladym eger Alla bizdi teń etip jaratty deimiz. Nege olai oilaimyz? Bar adamzattyń teń keler jeri: osy dúniege kelýi, osy dúnieden ótýi,jáne de Alla rasymen ómirde bar bolsa barlyq adamnyń Alladan tómen, onyń jaǵdaiyna qaramastan onyń quly ekendigimiz. Al endi teń emespiz dep oilaý sebebim:
Adamzattyń jaǵdaiy, biri barshylyqta ómir súrse, endi biri joqshylyqta ómir súrýi, odan qala berse, biri kelbetti, birinde sulýlyq az, biri alǵyr, biri bilimge taiaz, biri talantty, endi biri joq, taǵy biriniń týa bitken densaýlyq máselesi, basqa adamda bar aiaq, kóz, qol, qulaq mende nege joq dep oilaǵan adam bolsa, onda olda bizdiń teń ekenimizge kúmándánǵan bolar. Men shynymen álemdegi bárimiz teń bolǵanymyzdy qalar edim. Sebebi: men joǵaryda atap, adamdy eki tap-qa bóldim, egerde men ataǵan jerlerde bizde teń bolsa, qazirde bolyp jatqan máselelerdiń kóbisi oryn almaýshy edi. Biz teń bolsaq, adamdar arasynda urlyq-qarlyq, para alý, aldap-arbaý, ońai aqsha tabý mysaly retinde alsaq qumar oiyndary, balgerler arqyly qastyq isteý, jastardyń, mektep oqýshylarynyń depressiiadan zardaby, kórealmaýshylyq bolmas pa edi? Jáne de oǵan sýitsid sany azaiar ma edi dep ony da qosqym kelip tur. Jaraidy osy atalǵandardyń ishinde qarapaiymy kórealmaýshylyq dep alyp qarasaq, ony jái adamnyń jaman qasietteriniń biri dep alý azdyq etip qalady. Óitkeni osy kórealmaýshylyqtyń ózi bizge óte qorqynyshty máselelerdi týyndatady. Eń aldymen bul kórealmaýshylyq neden paida bolatynyn qarastyrǵym keledi. Kórealmaýshylyq birden bir sebebi dep adam ózin byreýden kem sezinýi dep aita alamyn. Adam nege ózin kem sezinedi?
Oǵan áleýmettik jaǵdai ábden sebep bolýy múmkin. Al bul kórealmaýshylyq nege ákelip soqtyrady? Ol adam ólimine, ne adam ózi kóre almaǵan adamdy barynan aiyrýy úshin kóptegen jaman piǵyldarǵa barýy. Mine eger biz teń bolsaq, bul kórealmaýshylyqtan jáne onyń saldarynan zardap shekpes pe edik? Dál osyǵan qosyp biz teń bolsaq para berý, ońai aqsha tabý úshin qumar oiyndaryna salynyp ketken adam bolmas edi. Adam jalpy jaman oimen osyndai áreketke barady dei almaimyn, qazirgi tańdaǵy bizdiń basty problemamyz, bala-shaǵany qatarynan kem kylmaýymyz kerek. Mine sol sebepti kúndiz túni jumys istep otbasymdy asyraýym kerek degen oimen olar jumys isteidi. Dál osy kezde taǵy bir jáit jumyssyzdyq zardaby týyndaidy, mine buny adam jeńil aqsha tabýyna, iaǵni qumar oiynyn oinaýynyń birden bir sebebi dep qarastyrýǵa bolady.
Kórealmaýshylyq qataryna kei adamdardyń barshylyqta dúniege kelýin, al kei adamdardyń ol dárejege jetýi úshin abyroidy qasyqtap jinaityny. Keibir adamdar oǵan da ońai jetemin lep urlyqqa barady. Al sol urlanǵan zat adam ómirine tatymaitynyn umytyp ketedi.
Shyny kerek, adamdardy bólgenim emes, biraq men kem-tar týylǵan jandardy kórgende óte jaman sezimde bolamyn, kóz janarynan týǵannan aiyrylǵan jandardy kórgendegi sezimdi jetkizý múmkin emes, sondai jaman sezim, men sony oilasam maǵan óte obidno. Biz kúndelikti kóretin qarapaiym aspan pen kúndi, ai men juldyzdy, týǵan ana, baýyryn kórmegen jandar sonda da ómirge riza, olar múlde ómirge kelmegende qaiter edik dep oilaidy sol siiaqty aiaǵy aqsaq adamdy kórsem eki aǵymnyń syzdaganyn sezemin. Olar oz jaǵdaiyna qaramastan eńbekqor bolyp keledi. Men Juldyz-ai balalarǵa arnalǵan festivalda boldym, ol jerde birinen biri ótken talantty, óte sulý balalar óner kórsetti, biraq olardyń biri ony estip, ne kóre almaityny óte ókinishti. Men osy sátterde ózimniń barǵa qanaǵat qylmai júrgenimdi túsinemin. Meniń oiymsha Alla osyndai adamdardy bizge neniń bolsada qadirin túsindirý úshin keziktiredi.
Ár adam baqytty ómir súrgisi keledi, ainalamyzda bolyp jatqan kóriniske qarap únemi qasha beremiz. Bári jaqsy bolý úshin biz bárin ózimizden bastaý kerekpiz. Jaqsy adamdar ainalamyzda kóp bolsa da, bárin jaqsy bolý úshin ol azdyq etedi. Bolashaqta dál osyndai máselelerden airylylý úshin Qazaq aitqandai birige kótergen júk jeńil dep biz birge tyrysamyz dep úmittenemin. Aqpyz, qara, sarymyz, aǵaiynbyz bárimiz degendei biz ne bolsada árqashan bir birimizge qoldaý kórsetsek ómir taǵy bir beleske jeter edi.
Quralai Medetqyzy, 85 mektep-litsei oqýshysy
