Biz orystanyp ketken elmiz
"Ár aimaqta bolǵan kezdesýlerde halyq tarapynan túrli usynys-pikirler aitylyp jatady. Olardy saraptap ministrlikke joldap otyrmyz. Barlyq salada qazaq tilin damytý tetikterin retteýdiń eń tiimdi joly – jańa «Memlekettik til týraly» zań qabyldaý.
Quqyqtyq memlekette barlyq másele zań aiasynda sheshilýi tiis. Osy ýaqytqa deiin postkeńestik elder bul baǵytta bir emes, birneshe zań shyǵardy.
Máselen, Latviia 1989 jyly shyǵarǵan «Memlekettik til» týraly zańyn, qoǵamdaǵy tildik jaǵdaidyń ózgergenin eskerip, 2004 jáne 2015 jyldary qaita qabyldady. Ár bes-on jylda tildik jáne saiasi ahýal, demografiia esebi ózgerip otyratyny málim. Zań qoǵamnan qalyp qoimai, ony jeteleýshi, damytýshy kúshke ainalýy tiis. Al Qazaqstan Keńes ókimet kezinde qabyldanǵan, qoǵamdaǵy qos tildilikti damytatyn, saqtaityn 1989 jylǵy «Til týraly» Zańymen áli otyr. Onymen memlekettik tildiń jolyn asha almaimyz, damyta almaimyz, qazaq tiline degen qajettilikti ornata almaimyz, orys tildilerdiń qazaqsha sóileýge qulyqsyz bolyp kele jatqanynyń eń birinshi sebebi de sol.
Bizdiń qoǵamdaǵy orys tildi azamattardyń kópshiligi orys tiliniń qoldanys aiasy tarylǵan saiyn, jelkeninen aiyrylǵan keme sekildi kúi keshetindei sezinedi. Keńes Odaǵynan bólinip shyqqan elderdi qarasaq, Latviia, Litva, Estoniia memleketterinde ulttyq til – memlekettiń tili - orys tilin qoldanystan yǵystyryp shyǵardy. Pribaltika elderi men Grýziia memleketi 1991 jyly-aq oqý júiesinen orys tili men ádebietin shyǵaryp tastady.
Tek qana qazaqtar men qyrǵyzdarda ǵana qos tildilik saqtalǵan. Qyrǵyzdardyń jaǵdaiy bizben salystyrǵanda áldeqaida táýir. Biz – eń kóp orystanyp ketken elmiz. Bizdiń ulttyq memleket retinde damýymyzǵa eki úlken top kedergi keltirip otyr. Olardyń biri – bilik basynda otyrǵan orystildi sheneýnikter bolsa, ekinshisi – orys mádenietimen sýsyndaǵan ózimizdiń qazaqtarymyz.
