Sábet zamanynda bilim alyp, ustazdarynan taiaq jep ósken býyn "aiýǵa namaz úiretken taiaq" degen pikirdi jaqtap, ustazdyń balaǵa qol kóterýin «tárbieniń» bir quraly dep óz oilaryn ortaǵa tastady.
Endi biri ai men kúnniń amanynda balany bulaisha sabaý naǵyz jaýyzdyq dep jaǵalaryn ustady.
Qaisyn qoldaýǵa bolady? Bilip bolmaisyń. Biraq, biz biletin anyq dúnie bar.
Ol – kún ótken saiyn Keńes zamanyndaǵy eski ádetterdiń qalyp jatqany.
Kisiniń kisige álemjettik jasaýy naǵyz nadandyq. Tipti, kórsoqyrlyq desek bolady.
Osy bir oqiǵadan elimizde adamǵa degen qurmettiń qatty kemip ketkenin ańǵardyq. Bul ashy da bolsa shyndyq. Kún ótken saiyn adami qundylyqtardan aiyrylyp, haiýannyń kúiin keship baramyz.
Áleýmettik jelde taralyp ketken videoǵa nazar salǵanymyzda oqýshynyń ustazynyń tilin almai bazarǵa ketip qalǵanyn bildik. Biraq sol úshin adamdy urýǵa bola ma? Árine, bolmaidy.
Biraq stýdent te ońyp turǵan joq. Oqý oqyp, bilim alýdyń ornyna bazar jaǵalap nesi bar? Apama jezdem saidyń kebi kelip tur.
Biraq qazir ár aýdanda aqsha tabýdyń maqsatynda ashylǵan kolledjderde qaibir jarytyp bilim beredi dersiz? Kolledjderdi aitpaǵan kúnniń ózinde atynan at úrketin ýniversitetterde de bilim berý isi syn kótermei turǵany jasyryn emes.
Mundai jaǵadaida kim bala oqytqysy keledi. Sol siiaqty jastardyń da bilim alýǵa yqylasy bolmaitynyn túsinýge bolady.
Qazir ustazdyń oqytýǵa, balanyń oqýǵa qulqy joq. Budan neni ańǵaramyz? Budan bilim salasynda, qala berdi búkil qoǵamdy «glýbokii» daǵdarys dendep alǵanyn baiqaýǵa bolady.
Bilim salasyn jemqorlyq jailaǵan. Qoly kelgender qonyshynan basyp kolledj ashyp, bilim salasyn bizneske ainaldyryp alǵany qashan?
Mundai kolledjderdiń daiyndamaityn mamandyqtary joq. Birin daiyndaidy. Elde joq zaýyttarǵa arnap maman daiarlaidy. Al ustazdardyń siqy anaý. Júikesi syr berip, jurttyń balasyn tómpeshtep júr.
Qazir kolledjdi bilim beretin mekeme emes, mal tabatyn orynǵa ainalǵan. Al budan keiin jastardyń bilim alýǵa qulshynysy qaidan bolsyn?
Qaita bazar jaǵalap, sabaqqa qatyspai, kóshe taptaǵandy jón sanaidy.
Óitkeni olar mundai kolledjderdi bitirip, besaspap maman bolyp shyqpaityndaryn jaqsy biledi.
Aitpaqshy, bizdiń elimizdegi memlekettik, jekemenshik oryndar kolledj bitirgenderdi jumysqa qabyldamaq turmaq, esiginen syǵalatpaidy ǵoi. Sonda biz munshama kolledjderdi nesine ustap otyrmyz? Osy jaǵy túsiniksiz bolyp tur.
Aýyldaǵy ata-analar balalary qatarynan kem qalmasyn dep aýzyndaǵysyn jyryp, solardyń oqýyna tólep, kolledjderdiń qojaiyndaryn baiytyp jatyr. Bilim ministrligi nege buǵan tosqaýyl qoimaidy.
Osydan birshama jyl buryn Dáýlet Tólendi esimdi áriptesimiz «Kolledj kóp pe, kottedj kóp pe?» dep maqala jazǵan edi. Qazir osy taqyrypta kez kelgen óńirge qaratyp, kolledjderin sanap shyǵýǵa bolady.
Osyndai bolmashy oqý orynda sabaq berip, bilim alyp júrgen ustaz ben shákirttiń arasynda qandai bailanys bolýy múmkin. Eshqandai.
Bul tyǵyryqtan qalai shyǵýǵa bolady? Turmystyń taýqymetin tartyp, kúiki tirliktiń sońynda júrgen ustazdy jazalap, jumystan shyǵarǵanmen másele sheshilmeidi.
Birshama ýaqyt ótkennen keiin dál osyǵan uqsaq oqys oqiǵa keń baitaq Qazaqstannyń taǵy bir pushpaǵynda burq ete qalýy múmkin.
Bizdińshe, bul úshin áldebireýdiń qaltasyn qampitý maqsatynda qurylǵan kolledjderdi jabý kerek.
Budan soń, aqshasy barlarǵa kolledj emes, kásiporyn ashýǵa múmkindik týǵyzyp, jaǵdai jasaǵan jón.
Al biz bolsaq, taqyr jerde kolledj ashyp, maman daiyndap jatyrmyz. Qazir kolledj bitirgenderdiń bári jumyssyz, bosyp júr.
Dál qazir Qazaqstanǵa kolledj emes, zaýyt, fabrika, óndiris qajet. Óndiris damysa, bizdiń oi-sanamyz da ózgeredi, damidy. Dúnieniń, adamynyń, mamandyqtyń qadirin biletin bolamyz.
Al óndiristiń damýy úshin jalǵaz Bilim jáne ǵylym ministrligi ne istei alady? Túk te istei almasy anyq. Bul jerde Úkimet bir adamnyń organizimi sekildi jumys isteý kerek.
Ókinishke orai, bizder mundai júieli isti kórip turǵanymyz joq. Sondyqtan, Jarkenttegi kolledjde oryn alǵan oqiǵa óndirisimiz damymaǵan soń, osyndai jait oryn aldy bailam jasaǵandy jón kórip otyrmyn. Al siz qalai oilaisyz?
Nurlan JUMAHAN