Konstitýtsiialyq komissiianyń VIII otyrysynda Qazaqstan zańgerler odaǵynyń tóraǵasy Serik Aqylbai memlekettiń jariia-quqyqtyq jaýaptylyǵyn Ata Zań deńgeiinde bekitýdi usyndy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Spiker memlekettik organdar men laýazymdy tulǵalardyń áreketsizdigi máselesine erekshe nazar aýdardy. Dál osy áreketsizdik quqyqtardyń eń jii buzylýlaryna ákeledi. Bul – ótinishterdi qaraý merzimderiniń sozylýy, mindetti sheshimderdiń qabyldanbaýy, sot aktilerin oryndaýdan jaltarý, qyzmettik mindetterge formaldy kózqaras tanytý. Sonyń saldarynan adam quqyqtyq belgisizdik jaǵdaiynda qalady, iaǵni onyń quqyqtary tanylǵanymen, is júzinde iske asyrylmaidy.
«Áreketsizdik kezinde de, zańsyz áreketter jasalǵan jaǵdaida da bilik ókilettikterin júzege asyrýdyń zańda belgilengen tártibi buzylady jáne jeke tulǵanyń múddelerine nuqsan keledi. Osyndai syn-qaterdi eskere otyryp, memleket azamatty zańsyz áreketter men sheshimder qaýpinen barynsha qorǵaý úshin ózara is-qimyl rásimderin turaqty jańartyp, is júrgizý zańnamasynyń tiimdiligin arttyryp otyrady», - dep atap ótti Serik Aqylbai.
2021 jyly Ákimshilik rásimdik-protsestik kodekstiń qabyldanyp, qoldanysqa enýi de kóp jaittan habar beredi. Kodeks memlekettik apparattyń quqyqtyq sanasyna túbegeili ózgeris engizip, «azamat bárin ózi dáleldeýge tiis» degen túsinikten «eger azamatta memlekettik organdar sheshimderiniń zańdylyǵyna kúmán týyndasa, kerisinshe, sonyń zańdylyǵyn dáleldeý – memlekettik organnyń mindeti» qaǵidatyna kóshýge májbúr etti.
«Qylmystyq qýdalaý, ákimshilik májbúrleý, litsenziialaý, jer jáne salyq salalaryndaǵy jaǵdailar erekshe sezimtal, óitkeni bul salalarda bilik tarapynan jiberilgen qateler nemese ókilettikterdi teris paidalaný eleýli ári uzaq merzimdi saldarǵa ákelýi múmkin. Sondyqtan memlekettiń jariia-quqyqtyq jaýaptylyǵyn konstitýtsiialyq deńgeide bekitý máselesin kóterý mańyzdy. Bul azamattyq-quqyqtyq jaýaptylyqtyń dástúrli institýtyn tolyqtyrady, jeke adam men jariia bilik arasyndaǵy buzylǵan tepe-teńdikti qalpyna keltirýdiń tiimdi quraly bolady», – dedi komissiia múshesi.
Mundai jaǵdaida ziiandy óteý ótemdik, preventivtik jáne quqyqtyq-tárbielik syndy birneshe fýnktsiiany atqarady. Quqyq qoldaný tájiribesi kórsetkendei, ziiandy óteýdiń naqty rettelgen ári konstitýtsiialyq kepildendirilgen tetigi bolmasa, azamattar dáleldeý qiyndyqtaryna, memlekettik organdardyń formaldy kózqarasyna jáne sot protsesteriniń sozylýyna tap bolady.
Bul quqyqtardy qorǵaýdyń tiimdiligin tómendetip, jariia biliktiń jaýaptylyǵy qaǵidatynyń ózine nuqsan keltiredi. Sondyqtan kóptegen quqyqtyq júielerde mundai quqyq konstitýtsiialyq deńgeide bekitiledi. Qazaqstanda bul baǵyt azamattyq zańnama, ákimshilik sot isin júrgizý jáne sot praktikasy arqyly damyp keledi.
«Konstitýtsiialyq Sot buzylǵan quqyqtardy qorǵaýdyń shynaiylyǵy men tiimdiliginiń mańyzyn dáiekti túrde kórsetip keledi. Ziiandy óteý quqyǵyn tikelei Konstitýtsiiada bekitý zań shyǵarýshy úshin de, sottar úshin de mańyzdy baǵdar bolar edi. Al qoǵam turǵysynan bul memleketke senimdi kúsheitip, ony tek basqarýshy organ ǵana emes, óz sheshimderiniń saldary úshin jaýap beretin institýt retinde qabyldaýǵa múmkindik beredi», – dedi Serik Aqylbai.
Sonymen birge, Serik Aqylbai azamattardan túsken oryndy usynystar nazardan tys qalmaǵanyn, bul qoǵam men memlekettiń ashyq ári syndarly dialogynyń aiqyn kórinisi ekenin jetkizdi.
«Sondyqtan men jobany búkilhalyqtyq referendýmǵa shyǵarý jóninde budan buryn aitylǵan usynysty qoldaimyn», – dedi Qazaqstan zańgerler odaǵynyń tóraǵasy.
