Bul bailardyń oiyny. Kek alý. Bizneske talas. Qyrýar aqsha. Áitpese, munshalyqty birinen soń biri órtenerdei qazaq bazaryna ne kórindi? Kóz tidi me? Shymkentte eki bazar órtengen edi. Odan keiin ózge oblystarda da birneshe bazar otqa orandy. Al Almaty... Aitý qiyn. «Baraholkany» jabamyz dep júrip, barlyq bazardy órtep boldy.
Bilik pe kináli? Solai bolsa, onda aqymaqtyq. Qalalyq ákimshiliktiń stsenariii bolsa, naǵyz bezbúirektik. Onsyz amal joq pa edi? Qalalyq ákimshilikten kúmándanatyn halyq kóp. Óitkeni, osyǵan deiin birde-bir bazar órteýshi, nemese órttiń shyǵý sebebine kináli ustaldy degendi estimedik. Taýary kúlge ainalǵan saýdagerlerge qarjylyq kómek, ótemaqy berildi me? Joq, estimedik. Biz habarlasqan, biz tanityn saýdagerlerdiń eshqaisysy ótemaqy almaǵandaryn aitady. Aldy 1000 000 (million) dollar, sońy 10 myń dollar qarjysynyń kúlin ýystap qaldy. Talai ana «balamdy qalai asyraimyn» dep zar jylady. Talai jastar «nesiemdi qaitip tóleimin» dep óksidi. Ýaqyt ótti. Olar esh qaiyr bolmasyn bilip, jai-jaiyna ketti. Keibiri bul tyǵyryqtan shyǵa almastan, qaryz arqalap júr...
Almatydaǵy bazarlar birinen soń biri órteldi. Myńdaǵan adam birinen soń biri kúiredi. Bazar qojaiyndaryn ary qoiyńyz, qarapaiym saýdagerlerdiń mańdai terin laýlaǵan otqa ainaldyrý qai elde bar eken?
Bir bazar órtense, durys, baiqaýsyzda órtendi der edik. Eki bazar órtense, tehnikalyq aqaý, bazardyń sapasyz qurylysy, anaý-mynaý deýge bolady. Úsh bazar... Yqtimaldyqqa salsańyz da, múldem kóńilge qonymsyz faktiler aldyńyzdan shyǵady. Bazar basshylary tolaiym tabystan qaǵyldy delik, biraq olar kelesi bir jerden bazar sala alady. Nemese, aiaǵyn shalǵan, bazaryn órtegenderden kek alýdy kókseidi...
«Baraholka» nege órteldi?
Qalalyq ákimshilik jóndeý jumystaryn júrgizgisi keldi. Qara bazardy azaitýdy uiǵardy. Halyqtyń densaýlyǵyn kúittedi. Sol ǵana ma? Al onyń ornyna zamanaýi bazar saldy ma? Eger ákimshiliktegiler zamanaýi bazar salyp, soǵan bazar basshylaryn májbúrlep, sodan keiin saýdagerlerge myna bazarǵa kóshińder dese, búgingidei shý-shurqan bolmas edi.
«Ójet», «Kenjehan», «Arlan» sekildi qaptaǵan bazarlar salyndy. Solar «Baraholkadan» artyq pa? Qai jaǵynan? Joq, kerisinshe, burynǵy qara bazar shashyrap, qalanyń ár túkpirinen boi kóterip jatyr. Birin órtep, ekinshisin saldyq. Ne uttyq?.. Eshteńe. Almatydaǵy bazar órteý dástúri munymen toqtaryna shúbálimiz.
Al «Adem» she?..
Almaty qalasy ákimshiligindegiler eki jyl buryn «Baraholkany» súrý kezinde jabaiy bazarlardyń ornyna «Adem» sekildi zamanaýi bazar turǵyzamyz dedi. Sol sóz osy kúnge deiin aitylyp keldi. Bunda álde bir astar bar ma? Bailardyń, bazar ieleriniń bir-birine kek qaitarýy emes pe? Bizde osy kúdik basym. Múmkin, «Baraholkadaǵy» bazarlardyń ieleri óz bazarlarynyń órtenýine «Ademniń» qojasyn kináli dep biler?..
Bailar bazar órteidi. Ózderiniń múddesi, saýdadaǵy básekelesterin qurtý úshin. Sonda qara halyq, shaǵyn kásipkerlikpen ainalysyp júrgen myńdaǵan adam qalai kúneltedi? Olar endi ne isteidi? Elimizdegi shaǵyn jáne orta biznes mundai jaǵdaidan keiin qalai damidy? Túsiniksiz...
Ahmet Saǵyndyq
