Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi (QNRDA) "bank shottaryndaǵy qaldyq qarajattarǵa paiyzdyq syiaqy taǵaiyndaýǵa salynǵan tyiymnyń kúshin joiýǵa qarsy emes". Bul týraly agenttik basshysy Mádina Ábilqasymova Almatyda ótip jatqan k25 forýmynan tys dálizde jýrnalisterge bergen suqbatynda aitty. Ol vitse-premer Serik Jumanǵarinniń bul rettegi usynysyn qoldaitynyn jetkizdi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Aita ketsek, kúni keshe Ulttyq ekonomika ministri Serik Jumanǵarinniń Bloomberg basylymynda suqbaty jariialandy. Onda vitse-premer Qazaqstanda bankterdiń aǵymdaǵy shottaǵy aqshaǵa syiaqy tóleýge ruqsat berý máselesi qaralýy múmkin ekenin aitqan. Bul tyiym elimizde 2019 jyldan beri qoldanylyp keledi. Bloomberg keltirgen derekke súiensek, qazir Qazaqstanda kompaniialardyń aǵymdaǵy shottarynda 6,11 trln teńge, al halyqtyń shotynda 3,49 trln teńge qordalanǵan.
"Bul jait (shottardaǵy aqshaǵa syiaqy esepteýge tyiym salýdyń kúshin joiý týraly) pysyqtalyp jatyr. Tyiym 2019 jyly Azamattyq kodeks sheńberinde engizildi. Bul sheshimdi qabyldaýǵa ártúrli sebep boldy. Aǵymdaǵy shottarǵa syiaqy esepteýge tyiym salýdyń kúshin joiý bastamasynyń oń jáne teris tustary da bar. Eń bastysy, eger sheshim qabyldansa (tyiymnyń kúshi joiylsa), aǵymdaǵy shottar boiynsha syiaqy mólsherlemeleri depozitterdegidei bolady deýge bolmaidy. 2018 jyly aǵymdaǵy shottar boiynsha paiyzdar eseptelgende ol depozitterge qaraǵanda birneshe ese tómen bolǵan. Shamamen 1-3% ainalysynda", - dedi Mádina Ábilqasymova.
QNRDA bul bastamanyń osal tustarynyń biri retinde bankterdiń turaqty qorlandyrý bazasynyń tómendeýi yqtimal dep sanaidy.
"Retteýshi organ retinde biz bankterde turaqty qorlandyrý bazasy bolǵanyn qalaimyz. Ol neǵurlym turaqty bolsa, soǵurlym jaqsy. Eger qarajat merzimdi, jinaqtaýshy depozitterde saqtalsa, buǵan qol jetkizýge bolady. Qorlandyrý bazasy neǵurlym uzaq merzimdi bolsa, bankter soǵurlym uzaq merzimdi kreditter bere alady", - deidi ol.
Sonymen qatar agenttik atalǵan bastamany qoldanysqa engizýdiń taǵy bir táýekeli retinde aǵymdaǵy shottar boiynsha syiaqy mólsherlemesin esepteýde bankterdegi qorlandyrýdyń ortasha qunynyń artý yqtimaldylyǵyn atap kórsetedi.
"Bul shyǵyndar (aǵymdaǵy shottardaǵy aqshaǵa syiaqy mólsherlemesin taǵaiyndaý boiynsha) qaryz alýshylarǵa qaita artylady degen alańdaýshylyq bar. Bul korporativtik nesieler, sol sekildi tutynýshylyq nesieler boiynsha da stavkalardyń ósýine ákelip soǵýy múmkin. Sondyqtan bul arada belgili bir tepe-teńdikti saqtaý qajet. Jalpy, retteýshi organ retinde biz aǵymdaǵy shottarǵa syiaqy mólsherlemesin esepteýge salynǵan tyiymnyń kúshin joiýǵa qarsy emespiz. Biraq bul másele Ulttyq bankpen zerttelýde jáne bolashaqta qandai da bir sheshim qabyldanatyn bolady", - dep esepteidi Mádina Ábilqasymova.
Sondai-aq, ol "retteýshi organ aǵymdaǵy shottar syiaqy mólsherlemesin shekteýdi josparlap otyr ma, joq pa" degen suraqqa da jaýap bere ketti.
"Meniń oiymsha, biz ondai shottar boiynsha paiyzdardy rettep jatpaimyz", - dep sózin túiindedi Mádina Ábilqasymova.
Memlekettik kirister organdarynyń deregi boiynsha, Qazaqstanda tirkelgen 426 642 zańdy tulǵanyń 1 294 610 banktik shoty bar.
