Qazaqstannyń munai óndirý kólemin qysqartatyny týraly habar bir aptadan beri BAQ betinen túspei tur dep jazady Dalanews.kz.
Áńgime Resei aýmaǵy arqyly ótetin Kaspii qubyr konsortsiýmy (KTK) baǵytymen eksporttalatyn qazaqstandyq munaidyń kólemin qysqartý jaiynda. Bul týraly alǵashqylardyń biri bolyp Reseidiń «Kommersant» basylymy jazǵan edi.
Basylymnyń deregine súiensek, aldaǵy 2 ai ishinde KTK arqyly eksporttalatyn munai kólemi kem degende eki ese qysqarýy múmkin. Bul stsenarii shyndyqqa ainalsa, Qazaqstan munaiynyń álemdik naryqqa jetkizilýi aitarlyqtai shektelmek.
Biylǵy kórsetkishterge kóz salsaq, qańtarda Qazaqstan men Resei KTK arqyly 4,8 mln tonna, aqpanda 5,5 mln tonna, al naýryzda shamamen 6 mln tonna munai aidaǵan.
Sáýir aiynda bul kórsetkish 6,5 mln tonnaǵa jetýi tiis edi. Biraq qazirgi jaǵdai basqasha órbigeli tur.
KTK qubyryndaǵy úsh qashyqtan bailaý qurylǵysynyń (VPÝ) ekeýiniń jumysy toqtaǵan jaǵdaida, munai tasymaldaý qarqyny aitarlyqtai báseńdeidi.
Qazaqstan Energetika ministrligi «munai tieý jumysy shtattyq rejimde júrip jatyr» degenimen, bul ázirgi jaǵdai ǵana. Shyn máninde, KTK terminalynyń munai saqtaý múmkindigi – shamamen 1 mln tonna kóleminde. Bul rezervýarlar aldaǵy jeti kún ishinde tolyp qalýy múmkin.
Mundai jaǵdaida, Qazaqstannyń eń iri úsh jobasy – Teńiz, Qashaǵan men Qarashyǵanaq kenishterinde munai óndirisi qysqarýy sózsiz.
Reuters agenttigi de derekkózderine súienip, Qazaqstannyń munai óndirýdi qysqartýǵa daiyndalyp jatqanyn habarlady.
Qazaqstandyq sarapshylardyń esebi boiynsha, eger el aiyna KTK arqyly shamamen 5 mln tonna munai eksporttasa, sonyń jartysy – 2,5 mln tonna (18 mln barrelden astam) shektelse, bul Qazaqstan biýdjeti men Ulttyq qoryna aiyna shamamen 400 mln dollar kóleminde ziian keltiredi. Bul óte aýqymdy shyǵyn.
Qysqartý týraly habar álemdik naryqtaǵy basty oiynshylardyń biri – OPEK+ uiymynyń da nazarynda. Aldaǵy 3 sáýir kúni tehnikalyq komitet jinalsa, 5 sáýirde OPEK+ elderiniń ministrleri bas qosady.
Osy jiynda Qazaqstannyń jańa Energetika ministri Erlan Aqkenjenov baiandama jasaýy múmkin. Qazaqstannyń munai eksportyndaǵy qysqarý OPEK+ elderine tiimdi bolýy ábden yqtimal. Sebebi óndiris kóleminiń tómendeýi álemdik naryqtaǵy munai baǵasynyń ósýine jol ashady.
Reseidiń Rostransnadzory Azov-Qarateńiz basseinindegi barlyq porttarǵa keshendi tekserý júrgizgen. Osy tekserý barysynda Kaspii qubyr konsortsiýmyna (KTK) tiesili úsh qashyqtan bailaý qurylǵysynyń (VPÝ) ekeýiniń jumysy toqtatylǵan. Iaǵni, munaidy teńizdegi tankerlerge tieý múmkindigi eki esege azaiyp otyr.
Bul resmi turǵyda qaýipsizdik talaptaryn buzýǵa bailanysty sheshim dep túsindirilgenimen, astarynda ekonomikalyq-saiasi múddeler de bolýy múmkin degen pikir aitylýda.
Bir nárse anyq: Qazaqstan úshin munai óndirisin kúrt qysqartý aýyr ári shyǵyndy protsess. Munai óndirisin qaitadan tolyq qýatta qalpyna keltirý de ońai emes.
Energetika sarapshysy Oljas Baidildinovtyń aitýynsha, munai óndirý «krandaǵy sý emes», ony qalaǵan kezde ashyp-jabýǵa múmkindik joq.
Qazir barlyq tarap úshin eń mańyzdysy KTK konsortsiýmynyń resmi málimdemesi. Onyń naqty pozitsiiasy belgili bolǵanda ǵana jaǵdaidyń tolyq beinesin kóre alamyz.
Ázirge anyq nárse Qazaqstan ekonomikasy jaqyn ýaqytta munai eksportynyń qysqarýyna bailanysty qiyn synaqpen betpe-bet kelýi múmkin.
