Birikken Arab Ámirlikteriniń OPEK quramynan shyǵý týraly sheshimi Qazaqstan ekonomikasyna tikelei áser etýi múmkin. Óitkeni elde munai eksporttyń shamamen 50%-y jáne valiýtalyq túsimniń negizgi kózi bolyp otyr. Sondyqtan munai baǵasyndaǵy kez kelgen qubylý asa mańyzdy faktorǵa ainalady, dep habarlaidy dalanews.kz.
Resmi túrde BAÁ bul sheshimdi strategiialyq basymdyqtardy qaita qaraýmen túsindiredi: gaz sektoryn damytýǵa jáne ekonomikany ártaraptandyrýǵa basymdyq berý. Alaida Qazaq Expert Club sarapshysy, ekonomist Saida Tleýlenovanyń aitýynsha, bul áldeqaida tereń úrdistiń kórinisi.
Sarapshynyń sózinshe, bul – OPEK ishindegi tártiptiń birtindep álsirep jatqanyn jáne ulttyq strategiialardyń róli kúsheigenin kórsetetin belgi. Elder barǵan saiyn ujymdyq shekteýlerge emes, óz ekonomikalyq múddelerine súiene bastady.
Qazaqstan OPEK múshesi bolmasa da, munai saiasatyn alianspen belsendi úilestirip keledi. Uiym ishindegi birliktiń álsireýi jaǵdaiynda ekijaqty jáne kópjaqty kelisimderdiń mańyzy artyp, naryqtaǵy ózgeristerge jedel áreket etý qabileti sheshýshi ról atqarady.
Tleýlenovanyń aitýynsha, kartel ishindegi úilestirýdiń álsireýi munai baǵasynyń qubylmalylyǵyn arttyrýy múmkin, al bul biýdjetti josparlaýdy kúrdelendiredi.
Bir jaǵynan, kartel yqpalynyń tómendeýi óndirý saiasatyn ikemdi júrgizýge múmkindik beredi. Ekinshi jaǵynan, naryqty boljap-bilý qiyndai túsip, eksportqa táýeldi ekonomika úshin táýekelderdi kúsheitedi.
Qosymsha faktor – teńge baǵamynyń qazirgi dinamikasy.
Sarapshynyń pikirinshe, kúshti teńge ekijaqty áser beredi: infliatsiiany tejeidi, biraq eksporttaýshylardyń ulttyq valiýtadaǵy tabysyn azaitady.
Osy jaǵdaida munai baǵasynyń yqtimal tómendeýi biýdjetke qosymsha qysym túsirýi múmkin.
Ekonomistiń túsindirýinshe, eger munai baǵasy tómendep, teńge baǵamy salystyrmaly túrde joǵary kúiinde qalsa, biýdjet ekijaqty teris áserge ushyraidy: valiýtalyq túsim azaiady jáne ony teńgege aiyrbastaýdan túsetin tabys tómendeidi.
Bul óz kezeginde Ulttyq qorǵa túsetin júktemeni arttyryp, ekonomikanyń syrtqy kúizelisterge sezimtaldyǵyn kúsheitedi.
Qysqa merzimde kúshti teńge «býfer» rólin atqaryp, retteýshilerge jumsaq aqsha-nesie saiasatyn saqtaýǵa múmkindik berýi múmkin. Alaida syrtqy jaǵdai nasharlaǵan jaǵdaida valiýtalyq trendtiń ózgerý yqtimaldyǵy joǵary.
Uzaq merzimdi perspektivada BAÁ sheshimi Qazaqstandy ekonomikany ártaraptandyrýdy jedeldetýge jáne munai kiristerine táýeldilikti azaitýǵa itermeleýi múmkin. Bul qaita óńdeý salasyna, gaz ónerkásibine jáne «jasyl» energetikaǵa investitsiialardyń ózektiligin arttyrady.
