بٸرٸككەن اراب ەمٸرلٸكتەرٸنٸڭ وپەك قۇرامىنان شىعۋ تۋرالى شەشٸمٸ قازاقستان ەكونوميكاسىنا تٸكەلەي ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن. ٶيتكەنٸ ەلدە مۇناي ەكسپورتتىڭ شامامەن 50%-ى جەنە ۆاليۋتالىق تٷسٸمنٸڭ نەگٸزگٸ كٶزٸ بولىپ وتىر. سوندىقتان مۇناي باعاسىنداعى كەز كەلگەن قۇبىلۋ اسا ماڭىزدى فاكتورعا اينالادى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
رەسمي تٷردە باە بۇل شەشٸمدٸ ستراتەگييالىق باسىمدىقتاردى قايتا قاراۋمەن تٷسٸندٸرەدٸ: گاز سەكتورىن دامىتۋعا جەنە ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋعا باسىمدىق بەرۋ. الايدا Qazaq Expert Club ساراپشىسى, ەكونوميست سايدا تلەۋلەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇل ەلدەقايدا تەرەڭ ٷردٸستٸڭ كٶرٸنٸسٸ.
ساراپشىنىڭ سٶزٸنشە, بۇل – وپەك ٸشٸندەگٸ تەرتٸپتٸڭ بٸرتٸندەپ ەلسٸرەپ جاتقانىن جەنە ۇلتتىق ستراتەگييالاردىڭ رٶلٸ كٷشەيگەنٸن كٶرسەتەتٸن بەلگٸ. ەلدەر بارعان سايىن ۇجىمدىق شەكتەۋلەرگە ەمەس, ٶز ەكونوميكالىق مٷددەلەرٸنە سٷيەنە باستادى.
قازاقستان وپەك مٷشەسٸ بولماسا دا, مۇناي ساياساتىن اليانسپەن بەلسەندٸ ٷيلەستٸرٸپ كەلەدٸ. ۇيىم ٸشٸندەگٸ بٸرلٸكتٸڭ ەلسٸرەۋٸ جاعدايىندا ەكٸجاقتى جەنە كٶپجاقتى كەلٸسٸمدەردٸڭ ماڭىزى ارتىپ, نارىقتاعى ٶزگەرٸستەرگە جەدەل ەرەكەت ەتۋ قابٸلەتٸ شەشۋشٸ رٶل اتقارادى.
تلەۋلەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, كارتەل ٸشٸندەگٸ ٷيلەستٸرۋدٸڭ ەلسٸرەۋٸ مۇناي باعاسىنىڭ قۇبىلمالىلىعىن ارتتىرۋى مٷمكٸن, ال بۇل بيۋدجەتتٸ جوسپارلاۋدى كٷردەلەندٸرەدٸ.
بٸر جاعىنان, كارتەل ىقپالىنىڭ تٶمەندەۋٸ ٶندٸرۋ ساياساتىن يكەمدٸ جٷرگٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ەكٸنشٸ جاعىنان, نارىقتى بولجاپ-بٸلۋ قيىنداي تٷسٸپ, ەكسپورتقا تەۋەلدٸ ەكونوميكا ٷشٸن تەۋەكەلدەردٸ كٷشەيتەدٸ.
قوسىمشا فاكتور – تەڭگە باعامىنىڭ قازٸرگٸ ديناميكاسى.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, كٷشتٸ تەڭگە ەكٸجاقتى ەسەر بەرەدٸ: ينفلياتسييانى تەجەيدٸ, بٸراق ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاداعى تابىسىن ازايتادى.
وسى جاعدايدا مۇناي باعاسىنىڭ ىقتيمال تٶمەندەۋٸ بيۋدجەتكە قوسىمشا قىسىم تٷسٸرۋٸ مٷمكٸن.
ەكونوميستٸڭ تٷسٸندٸرۋٸنشە, ەگەر مۇناي باعاسى تٶمەندەپ, تەڭگە باعامى سالىستىرمالى تٷردە جوعارى كٷيٸندە قالسا, بيۋدجەت ەكٸجاقتى تەرٸس ەسەرگە ۇشىرايدى: ۆاليۋتالىق تٷسٸم ازايادى جەنە ونى تەڭگەگە ايىرباستاۋدان تٷسەتٸن تابىس تٶمەندەيدٸ.
بۇل ٶز كەزەگٸندە ۇلتتىق قورعا تٷسەتٸن جٷكتەمەنٸ ارتتىرىپ, ەكونوميكانىڭ سىرتقى كٷيزەلٸستەرگە سەزٸمتالدىعىن كٷشەيتەدٸ.
قىسقا مەرزٸمدە كٷشتٸ تەڭگە «بۋفەر» رٶلٸن اتقارىپ, رەتتەۋشٸلەرگە جۇمساق اقشا-نەسيە ساياساتىن ساقتاۋعا مٷمكٸندٸك بەرۋٸ مٷمكٸن. الايدا سىرتقى جاعداي ناشارلاعان جاعدايدا ۆاليۋتالىق ترەندتٸڭ ٶزگەرۋ ىقتيمالدىعى جوعارى.
ۇزاق مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا باە شەشٸمٸ قازاقستاندى ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋدى جەدەلدەتۋگە جەنە مۇناي كٸرٸستەرٸنە تەۋەلدٸلٸكتٸ ازايتۋعا يتەرمەلەۋٸ مٷمكٸن. بۇل قايتا ٶڭدەۋ سالاسىنا, گاز ٶنەركەسٸبٸنە جەنە «جاسىل» ەنەرگەتيكاعا ينۆەستيتسييالاردىڭ ٶزەكتٸلٸگٸن ارتتىرادى.
