Qazaqstandyq akter ári asaba, “Kúlki bazar” teatrynyń jetekshisi Ǵalymjan Qalybaev áiel adamdardyń ishimdik ishýine qatysty óz pikirin bildirdi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Akterdiń aitýynsha, er adamnyń ishken ishimdigi 40 kún ishinde deneden tolyqtai shyǵyp ketse, áiel adamnyń aǵzasynan ol máńgilikke ketpeidi.
“Araq ishken er adamnyń boiynan 40 kúnde spirt shyǵyp ketedi. Al áieldiń boiynan ol máńgige sińip qalady. Óitkeni er adam topyraqtan, al áiel et pen súiekten jaratylǵan. Ǵalymdar arnaiy tájiribe jasap kórgen: bir ydysqa topyraq, ekinshi ydysqa et salyp, ústine spirt quiyp, betin jaýyp qoiǵan. Bir aptadan keiin qarasa, et shirip, jaramsyz bolyp ketken, al topyraq spirtti sińirip, ózdiginen tazarǵan. Áiel etten jaralǵandyqtan, ishimdik onyń boiynan ketpeidi”, – dedi Qalybaev “Jaǵyń synsa da, saǵyń synbasyn” atty podkastynda.
Ol sonymen qatar ishimdik ishken áieldiń bolashaq urpaǵyna ziiany tietinin de aitty.
“Áiel 100 gramm ishti me – sonyń ózi jetkilikti. Eger sen sondai áieldi jar etseń, ishimdik onyń boiynda qalyp, keiinnen balalaryńa zardabyn tigizedi”, – dedi akter.
Jeli qoldanýshylary bul pikirge ártúrli kózqaras tanytty. Biri Qalybaevtyń sózin qoldasa, endi biri ǵylymi dálelsiz tujyrym ekenin alǵa tartyp, synǵa aldy.
Eske salaiyq, buǵan deiin akter kóp áiel alýǵa tyiym salý týraly bastamaǵa qarsy ekenin de jetkizgen edi.
“Meniń pikirim teris. Men ǵana emes, búkil halyq aitylǵan sózderge qarsy bolyp jatyr. Búkil demei-aq qoiaiyn, 99,9 paiyz halyq qarsy. Qoldap otyrǵandar da bar shyǵar. «Kóp áiel alýǵa tyiym salý kerek» dep edi, áielderdiń jany kirip qaldy. Olar ar jaǵyn oilap otyrǵan joq. Atam qazaq «Áieldiń shashy uzyn, aqyly qysqa» dep aitady. Er adamnyń 10 jylǵa, 20 jylǵa, 50 jylǵa qoiǵan josparyn áiel adam oilai almaidy. Onyń búgingi tamaǵy, erteńgi shaiy bolsa, ar jaǵyn oilai almaidy. Alla solai jaratqan, men kemsitip jatqan joqpyn. Áiel zaty – kemis, jarymes dep otyrǵan joqpyn. Ata-babam sony kórip, beker aitqan joq”, – dedi akter.
Sondai-aq, ol kóp áiel alýǵa tyiym salýdyń saldary týraly da óz boljamyn jetkizdi.
“Áielderdiń jany kirip otyrǵany, bir kúieýi ózine qalatyn boldy. Kúieýin balasy sekildi menshiktep aldy. «Kúieýim ózimdiki, eshkimmen bólispeimin» dep otyr. Esesine, erteń jezóksheler kóbeiedi. Bir jynystylar men zina kóbeiedi. Ras qoi. Sosyn qytaiǵa, kápirge, úndiske, qara násildige turmysqa shyǵý bastalady. Men almasam, sen almasań, ol baiǵus qyzdar qaida barady? Otyryp qalǵan qyzdar, jesirler, ajyrasqan áielder qaida barady? Kim alady? Názik jandylar ǵoi olar. Qorǵaýymyz kerek qoi. Solar barady da, qytaiǵa tiedi, basqaǵa turmysqa shyǵady”, – dedi ol.
Qalybaevtyń aitýynsha, bul jaǵdai ult bolashaǵyna qaýip tóndiredi.
“Sosyn solardan týǵan bala azamattyq alady. Qyzyq sol kezde bastalady. Atam qazaq «Jien – el bolmas, jelke – as bolmas» degen. Jien eshqashan el bolmaidy. Jien meniń tegimdi almaidy, meniń múddemdi qorǵamaidy. Qazaq bolsa, durys. Qorǵasyn! Al erteń 50 mln qytaidyń jieni kelip, qazaqty elinen bezdirip jiberedi. Erteń shyǵaiyn dep otyrǵan zań – kóp áieldi toqtatý kerek degenim osy. Men túbegeili qarsymyn. Men prezident bolsam, «Qazaqtyń qyzdaryna qamqor bolyńdar» der edim. Ajyrasyp ketý, qaita úilený bolady”, – dedi Ǵalymjan Qalybaev.
