"Eýraziialyq monitoring" taldamalyq zertteýler ortalyǵynyń direktory Álibek Tájibaev óz pikirin bildirdi 18 maýsymda Kievte qazaqstandyq jýrnalist Aidos Sadyqovtyń ómirine qastandyq jasaldy, ol jubaiymen birge Ýkrainada 2014 jyldan beri bosqyndar mártebesinde turady. Bul oqiǵa qoǵamda úlken rezonans týdyrdy jáne osy qylmystyq árekettiń yqtimal sebepteri men uiymdastyrýshylaryn muqiiat taldaýdy qajet etedi.
Óz taldaýyn "Eýraziialyq monitoring" taldamalyq zertteýler ortalyǵynyń direktory Álibek Tájibaev usyndy, dep habarlaidy Azattyq Rýhy. Aidos Sadyqov óziniń belsendi qoǵamdyq ustanymymen jáne Qazaqstannyń saiasi jáne qoǵamdyq ómiriniń túrli aspektilerin qozǵaityn syni jariialanymdarymen tanymal.
Sońǵy jyldary ol óziniń taldaýy men ashyq sóz sóileýiniń arqasynda qazaqstandyq ǵana emes, halyqaralyq BAQ-tyń da nazaryna ainaldy. 18 maýsymda Aidos Sadyqov jubaiy Nataliamen birge kóliginde bolǵan kezde, belgisiz adam olardyń kóligine myltyqpen kelip, jýrnalistke oq jaýdyryp, sodan keiin qashyp ketken. Aidos Sadyqov aýrýhanaǵa aýyr jaǵdaida jetkizildi.
Kiev prokýratýrasy qasaqana kisi óltirýge oqtalý faktisi boiynsha sotqa deiingi tergeýdi bastady. Qazaqstan prezidenti Qasym-Jomart Toqaev sý tasqynyna qarsy is-sharalarǵa belsendi qatysqan azamattardy saltanatty marapattaý kezinde Aidos Sadyqovqa jasalǵan shabýyl týraly túsinikteme berdi. Toqaev barlyq qaqtyǵystar men kelispeýshilikterdi quqyqtyq saladaǵy jáne halyqaralyq normalarǵa sáikes sheshý qajettigin atap ótti.
Ol diplomatiialyq vedomstvolar men quqyq qorǵaý organdaryna osy aýyr oqiǵa boiynsha resmi saýaldar jiberýdi tapsyrdy jáne qazaqstandyq resmi organdardyń tergeýge járdemdesýge daiyn ekendigin bildirdi. Aidos Sadyqovtyń ómirine qastandyq jasaý kimge tiimdi bolýy múmkin? Sadyqov qýǵynǵa ushyraǵanyna qaramastan, ony synaý men áshkereleý Qazaqstannyń ishki qurylymdarynyń bedeli men múddelerine eleýli nuqsan keltirýi múmkin.
Aqparattyq óriste saiasi elitanyń nemese kúsh qurylymdarynyń ókilderi onyń yqpalyna nuqsan keltirý jáne syni materialdar aǵynyn báseńdetý úshin osyndai belsendi synshyny joiýǵa múddeli bolýy múmkin yqtimal model belsendi túrde taralýda. Mundai ustanym, analizdiń kontekstin jáne aqparattyq analitikanyń basqa da negizgi quraldaryn qoldana otyryp, muqiiat qaraǵan kezde, eshqandai synǵa tótep bere almaidy. Mundai habarlamalar keri áser etedi jáne etika men adamzattyń qarapaiym normalaryn buzatyn qazaqstandyq qoǵamdy distabilizatsiialaý maqsatynda Aidos Syzdyqovtyń otbasy tragediiasyndaǵy qýlyq áreketterdi ashyq qoldanady.
Qazaqstandyq oligarhat pen iri qarjy qurylymdary ózderiniń biznes múddelerine nemese bedeline qaýip tóndiretin synshylardyń únsizdigine kóbirek qyzyǵýshylyq tanytýy múmkin. Sadyqov, barlyq jaǵynan, qarjy aǵyndary men sybailas jemqorlyq shemalaryn sátti zerttedi, bul ony mártebesin saqtap qalǵysy keletinder úshin jáne qoǵamdyq aiyptaýdan aýlaq bolǵysy keletinder úshin maqsat ete alady. Sadyqov "Báse" portalyndaǵy jariialanymdarynda synǵa alǵan materialdardyń keiipkerleri de qastandyqty uiymdastyrýǵa túrtki bolýy múmkin. Sadyqovtyń jariialanymdary kóbinese naqty adamdarǵa áser etti, bul olardyń jýrnalistke qatysty túbegeili sharalar qoldanýyna túrtki bolýy múmkin. Sondai-aq, "Báseniń" ózin bopsalaý múmkindigin joqqa shyǵarýǵa bolmaidy. Sadyqov belsendi synshy bola otyryp, basylymdy nemese onyń avtorlaryn olardyń únin óshirý nemese jariialanymdarynyń jelisin ózgertý úshin bopsalaýǵa tyrysqandarǵa qaýip tóndirýi múmkin. Qastandyq jeke dushpandyqtardyń nemese Sadyqov qatysqan kásibi qaqtyǵystardyń nátijesi bolýy múmkin. Jýrnalist qoǵam qairatkeri jáne media tulǵa retinde áreket ete otyryp, onyń ómirine úlken qaýip tóndirýi múmkin ártúrli jeke qaqtyǵystarǵa tap bolady.
Joǵaryda keltirilgen motivterdi taldai otyryp, Aidos Sadyqovtyń ómirine jasalǵan qastandyq kezdeisoq emes jáne tereń saiasi jáne áleýmettik mánge ie degen qorytyndy jasaýǵa bolady. Bul oqiǵany tergeý osy qylmystyń shynaiy uiymdastyrýshylary men oryndaýshylaryn anyqtaý úshin muqiiat jáne táýelsiz júrgizilýi mańyzdy.
Bul jábirlenýshige qatysty ádilettilik máselesi ǵana emes, sonymen qatar qazirgi qoǵamdaǵy sóz bostandyǵyn qorǵaý sáti.